Borsa İstanbul’da haftanın son işlem gününde sert satışların etkisiyle dikkat çeken bir uygulama devreye girdi. BIST 100 endeksinde saat 10.05.55 itibarıyla günlük değişimin eksi yüzde 2 eşiğini aşması üzerine, açığa satış yapılabilen paylarda yukarı adım kuralı uygulanmaya başlandı. Kural seans sonuna kadar geçerli olacak.
Yukarı adım kuralı ne demek?
Yukarı adım kuralı, özellikle sert düşüş dönemlerinde açığa satış işlemlerinin fiyat üzerindeki etkisini sınırlamaya yönelik bir işlem kuralı.
Normal şartlarda açığa satış, yatırımcının elinde bulunmayan bir hisseyi satarak daha sonra daha düşük fiyattan geri alıp aradaki farktan yararlanmayı hedeflediği işlem türü. Borsa İstanbul da açığa satışı, sahip olunmayan sermaye piyasası araçlarının satılması veya satış emrinin verilmesi olarak tanımlıyor.
Yukarı adım kuralı devredeyken ise açığa satış emri, hissenin son gerçekleşen işlem fiyatının altında verilemiyor.
Örneğin bir hissenin son işlem fiyatı 100 TL ise, yukarı adım kuralı kapsamında açığa satış emrinin 99,50 TL gibi daha düşük bir fiyattan gerçekleştirilmesine izin verilmiyor. Açığa satışın gerçekleşebilmesi için fiyatın 100 TL'nin üzerine çıkması gerekiyor.
Ancak son gerçekleşen fiyat, bir önceki işlem fiyatından daha yüksekse açığa satış işlemi son gerçekleşen fiyat seviyesinden de yapılabiliyor.
Amaç satış baskısını sınırlamak
Bu uygulamayla açığa satış yapan yatırımcıların düşen fiyatın daha da aşağı çekilmesine katkı sağlayabilecek şekilde düşük fiyatlardan satış gerçekleştirmesinin önüne geçilmesi hedefleniyor.
Borsa İstanbul, geçmiş uygulamalarında da yukarı adım kuralını geçici olarak devreye aldı. Örneğin 20 Mart 2025 tarihli seansta açığa satış işlemlerinde bir gün süreyle aynı kural uygulanmıştı.
Bugün ne olacak?
18 Eylül 2026 tarihli seansta BIST 100'deki değişimin eksi yüzde 2 eşiğini aşması nedeniyle kural açığa satış yapılabilen işlem sıralarında uygulanıyor.
Kural seans sonuna kadar geçerli olacak. Dolayısıyla bugün açığa satış yapan yatırımcılar, işlemlerini yukarı adım şartlarına uygun şekilde gerçekleştirmek zorunda.
Borsa düşerken açığa satış tamamen yasaklanmadı ancak açığa satış emirlerinin daha düşük fiyatlardan verilmesi sınırlandırıldı.
