Borsa İstanbul’da son dönemde yaşanan sert fiyat hareketlerinin ardından açığa satış işlemlerine yönelik yeni bir uygulama devreye girdi. BIST 50 Endeksi’nde yer alan ve açığa satışa izin verilen paylarda, 22 Eylül 2026 tarihli işlemlerden itibaren yukarı adım kuralı (up-tick rule) uygulanacak.
Karar, bir sonraki duyuruya kadar geçerli olacak. Borsa İstanbul’un açıklamasına göre uygulamanın temel amacı, açığa satış emirlerinin devam eden fiyat düşüşlerini hızlandıracak şekilde kullanılmasını sınırlamak. Benzer yukarı adım uygulaması geçmiş dönemlerde de BIST 50 paylarında geçici olarak devreye alınmıştı.
Yukarı adım kuralı ne anlama geliyor?
Açığa satış, yatırımcının elinde bulunmayan bir payı satarak daha sonra daha düşük fiyattan geri almayı hedeflediği işlem türüdür.
Yeni uygulamayla birlikte açığa satış emri, ilgili payın son gerçekleşen işlem fiyatından daha yüksek bir fiyat üzerinden gerçekleştirilebilecek.
Örneğin bir hissenin son işlem fiyatı 100 TL ise yatırımcı açığa satış emrini doğrudan 99 TL'den gerçekleştiremeyecek. Açığa satış için fiyatın 100 TL'nin üzerine çıkması gerekecek.
Ancak burada önemli bir istisna bulunuyor. Eğer hissenin son gerçekleşen fiyatı bir önceki işlem fiyatından daha yüksekse, yani hisse zaten yukarı yönlü bir fiyat hareketi gerçekleştirmişse, açığa satış işlemi son gerçekleşen fiyat seviyesinden de yapılabilecek.
Amaç sert düşüşlerde satış baskısını sınırlamak
Yukarı adım kuralı, özellikle düşüş eğilimindeki paylarda açığa satış işlemlerinin fiyatı aşağı doğru takip etmesini zorlaştırıyor. Böylece açığa satış emirlerinin mevcut fiyatın daha da altında oluşmasını engelleyen bir mekanizma devreye giriyor.
Bu nedenle uygulama, açığa satış yapan yatırımcının işlem yapabilme esnekliğini azaltırken, düşüş sırasında yeni açığa satış emirlerinin fiyat üzerindeki baskısını sınırlamayı hedefleyen bir piyasa tedbiri olarak değerlendiriliyor.
Borsa İstanbul'un piyasa işleyişine ilişkin açıklamasında da açığa satış yapılabilen sıralarda belirli koşullarda yukarı adım kuralının uygulanabildiği belirtiliyor.
Aynı gün alınıp satılan paylar da kapsama giriyor
Düzenlemenin dikkat çeken noktalarından biri de aynı gün içerisinde yapılan işlemler.
Yatırımcının elinde bulunmayan bir payı gün içinde satıp daha sonra aynı gün içerisinde satın alarak pozisyonunu kapatması da açığa satış kapsamında değerlendiriliyor.
Bu nedenle yatırımcıların ve yatırım kuruluşlarının bu tür emirleri sisteme gönderirken “açığa satış” seçeneğini işaretlemesi gerekiyor.
Yatırımcı açısından ne değişiyor?
Yeni uygulama, özellikle BIST 50’de açığa satış işlemi yapan yatırımcıların emir verme koşullarını değiştiriyor.
Özetle:
- Açığa satış emri mevcut son işlem fiyatının altında gerçekleştirilemeyecek.
- Son fiyat bir önceki fiyattan yüksekse, açığa satış son işlem fiyatından yapılabilecek.
- Gün içinde açığa satılıp aynı gün geri alınan paylar da kapsamda olacak.
- Uygulama 22 Eylül 2026'da başladı ve bir sonraki duyuruya kadar devam edecek.
Dolayısıyla yeni düzenleme, açığa satış işlemini tamamen yasaklamıyor; açığa satışın hangi fiyat seviyesinden yapılabileceğine sınır getiriyor.
