Avusturya’da Müslüman kız öğrencileri doğrudan ilgilendiren yeni başörtüsü yasağı eğitim yılının başlamasıyla birlikte fiilen uygulanmaya başladı. 1 Eylül 2026 itibarıyla yürürlüğe giren düzenleme, 14 yaşını doldurmamış kız öğrencilerin devlet ve özel okullarda İslami geleneklere göre başlarını örten başörtülerini kullanmasını yasaklıyor.
Düzenleme yalnızca okul binasını değil, okulun kullanımındaki alanları da kapsıyor. Ancak okul dışındaki eğitim faaliyetleri, evde eğitim ve okul binaları dışında gerçekleştirilen bazı okul etkinlikleri yasağın dışında tutuluyor.
İlk günde Anayasa Mahkemesi’ne başvuru
Yasağın uygulanmaya başlamasıyla birlikte konu yeniden Avusturya Anayasa Mahkemesi’nin gündemine geldi.
İki kız kardeş ve anneleri, düzenlemenin iptal edilmesi talebiyle Anayasa Mahkemesi’ne başvurdu. Mahkeme sözcüsü başvuruyu doğrularken, söz konusu başvurunun yasanın yürürlüğe girmesinin ardından yapılabilmesi dikkat çekti.
Mahkeme, daha önce benzer bir başvuruyu yasanın henüz yürürlüğe girmemiş olması nedeniyle esastan incelememişti. Temmuz ayında verilen kararda, 9 ila 12 yaşlarındaki beş öğrenci ve ailelerinin başvuruları, düzenlemenin henüz kendileri açısından doğrudan uygulanabilir hale gelmediği gerekçesiyle reddedilmişti.
Yeni başvurunun ise yasa artık yürürlükte olduğu için farklı bir hukuki zeminde değerlendirilmesi bekleniyor.
Yasağın ihlali halinde aşamalı yaptırım
Düzenlemede başörtüsü yasağına uyulmaması halinde doğrudan para cezası uygulanması yerine aşamalı bir süreç öngörülüyor.
İlk ihlalde okul yönetimi öğrenci ve velisiyle görüşerek durum hakkında bilgilendirme yapıyor. İhlalin devam etmesi halinde eğitim makamları devreye giriyor. Tekrarlanan ihlallerde çocuk ve gençlik hizmetlerinin bilgilendirilmesi de mümkün hale geliyor.
Sürecin son aşamasında ise öğrencinin ailesine 150 ila 800 euro arasında idari para cezası uygulanabiliyor. Para cezasının tahsil edilememesi halinde iki haftaya kadar ikame hapis cezası da düzenlemede yer alıyor.
Hükümet: Amaç kız çocuklarının özgürlüğünü korumak
Yasayı savunan Avusturya hükümeti, düzenlemenin dini inancı hedef almak amacı taşımadığını savunuyor.
Hükümet kanadı, başörtüsü yasağını çocukların gelişimi, kız çocuklarının kendi kararlarını verebilmesi, kadın-erkek eşitliği ve toplumsal entegrasyon gerekçeleriyle savunuyor.
Eğitim Bakanı Christoph Wiederkehr ise düzenlemenin çocukların korunması ile din özgürlüğü arasında hukuken zor bir denge oluşturduğunu kabul ederken, yasanın Anayasa'ya uygun şekilde hazırlandığı görüşünde olduğunu belirtiyor. Son kararın ise Anayasa Mahkemesi'ne ait olacağını ifade ediyor.
Müslüman kuruluşlardan tepki
Avusturya İslam Din Topluluğu (IGGÖ) ise yasağa karşı çıkıyor. Kuruluş, düzenlemenin Müslüman kız çocuklarını orantısız biçimde etkilediğini ve dini özgürlükler açısından ciddi sorunlar doğurduğunu savunuyor.
IGGÖ, yasadan etkilenen ailelere ve öğrencilere hukuki ve danışmanlık desteği sağlayacağını açıklarken, düzenlemeye karşı hukuki mücadelenin sürdürüleceğini duyurdu.
Avusturya’da aynı tartışma daha önce yaşanmıştı
Başörtüsü tartışması Avusturya için yeni değil. Ülkede 2019 yılında ilkokul öğrencilerine yönelik benzer bir yasak getirilmiş, ancak Avusturya Anayasa Mahkemesi 2020 yılında düzenlemeyi iptal etmişti.
Mahkeme o dönemde, düzenlemenin özellikle Müslüman kız çocuklarını hedef almasının eşitlik ilkesi ve din özgürlüğü açısından sorun oluşturduğuna hükmetmişti. Kararda, dini veya dünya görüşüne ilişkin belirli bir grubun seçici biçimde hedef alınmasının devletin dini ve dünya görüşü tarafsızlığı ilkesiyle bağdaşmadığı vurgulanmıştı.
Yeni düzenlemenin kapsamının 14 yaşa kadar genişletilmesiyle birlikte gözler şimdi yeniden Anayasa Mahkemesi’ne çevrilmiş durumda.
Avusturya’da okulların uygulamaya başladığı yeni düzenlemenin hukuki kaderini, mahkemeye taşınan yeni başvuruların belirlemesi bekleniyor.
