Bilim insanları, olağanüstü artışın temel nedenini tropikal okyanuslardaki ısınmanın tetiklediği atmosferik değişimlere bağlıyor. Ancak uzmanlara göre bu geçici artış, Antarktika'nın uzun vadeli buz kaybı eğilimini değiştirmiyor.
Antarktika'da küresel iklim değişikliğiyle bağlantılı buz kaybı tartışılırken, yeni araştırma kıtanın buz örtüsünde kısa süreli ve oldukça sıra dışı bir artış yaşandığını ortaya koydu.
Nature dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, Antarktika'nın buz kütlesi 2021 ile 2023 yılları arasında yaklaşık 695 milyar ton arttı. Araştırmacılar, bu artışın kıtada şimdiye kadar belirlenen en dikkat çekici kısa dönemli kütle kazanımlarından biri olduğunu belirtiyor.
Sıra dışı artışın kaynağı okyanuslarda aranıyor
Çalışmaya göre olayın merkezinde Antarktika'dan binlerce kilometre uzaktaki tropikal okyanuslar bulunuyor.
Araştırmacılar, 2021-2023 döneminde Batı Pasifik ile doğu Hint Okyanusu'nun kesiştiği bölgede devam eden güçlü okyanus ısınmasının atmosferik dolaşımda önemli değişikliklere yol açtığını tespit etti.
Bu ısınmanın, atmosferde "Rossby dalga dizisi" olarak adlandırılan büyük ölçekli hava hareketlerini tetiklediği değerlendiriliyor. Atmosferde meydana gelen bu değişimler güneye doğru ilerleyerek Antarktika'nın özellikle doğu kesimindeki hava koşullarını etkiledi.
Sonuç ise kıtaya taşınan nem miktarında artış oldu.
Daha fazla nem, daha fazla kar yağışı getirdi
Atmosferik dolaşımdaki değişim, Doğu Antarktika'ya daha fazla su buharı taşınmasına neden oldu. Bunun sonucunda bölgede kar yağışları arttı.
Karın buz örtüsü üzerinde birikmesi, kıtanın doğu bölümündeki buz kütlesinin kısa sürede önemli ölçüde yükselmesini sağladı.
Araştırmacılar, böylece küresel ısınmanın etkisiyle uzun süredir devam eden buz kaybının 2021-2023 döneminde geçici olarak tersine döndüğünü belirledi.
Uydu verileriyle ortaya çıkarıldı
Araştırma ekibi, bu sıra dışı değişimi ortaya koymak için farklı kaynaklardan elde edilen verileri bir araya getirdi.
Dünya'nın yerçekimindeki küçük değişimleri ölçen GRACE uydu misyonunun verileri, buz örneklerinde bulunan kar birikimi kayıtları ve atmosferik dolaşım simülasyonları birlikte değerlendirildi.
Bu veriler, buz kütlesindeki artışın yalnızca yerel bir olay olmadığını; tropikal okyanuslardaki değişimlerle Antarktika'nın iklim sistemi arasında uzak mesafeli bir bağlantı bulunduğunu gösterdi.
Araştırmanın başyazarı Yuhne Wang, tropikal sıcak su bölgesi ile Doğu Antarktika Buz Örtüsü arasında daha önce yeterince dikkate alınmayan bir bağlantı mekanizması tespit ettiklerini belirtti.
Wang'a göre benzer tropikal ısınma olayları genellikle iki ila üç yıl sürebiliyor ve yaklaşık 10 yılda bir ortaya çıkabiliyor. Araştırmacılar, 2000 yılı civarında da daha küçük ölçekte benzer bir dalgalanma yaşandığını ifade ediyor.
695 milyar tonluk artış iklim değişikliğini tersine çevirmiyor
Araştırmanın en dikkat çekici sonucu 695 milyar tonluk artış olsa da bilim insanları bunun Antarktika'daki uzun vadeli buz kaybının sona erdiği anlamına gelmediği konusunda uyarıyor.
Özellikle Batı Antarktika'da buz kaybı devam ediyor. Daha sıcak okyanus sularının yüzen buz tabakalarının alt bölümünü eritmesi, bazı buzulların denize doğru daha hızlı hareket etmesine ve karasal buz kaybının sürmesine neden oluyor.
Bu nedenle 2021-2023 dönemindeki olağanüstü kütle artışı, Antarktika'nın uzun vadeli iklim eğilimini değiştiren kalıcı bir dönüşümden ziyade, atmosfer ve okyanus sistemlerindeki doğal değişkenliğin oluşturduğu geçici bir kazanım olarak değerlendiriliyor.
