Avrupa Birliği'nin dış sınırlarında uygulamaya aldığı yeni Giriş-Çıkış Sistemi (EES) beklenenin aksine sınır geçişlerini hızlandırmak yerine bazı Avrupa ülkelerinde ciddi yoğunluklara yol açtı. Parmak izi ve yüz taramasını içeren sistem nedeniyle özellikle havalimanları ve yoğun sınır kapılarında uzun kuyruklar oluşurken, bazı yolcular uçuşlarını kaçırdı.
Son gelişmeye göre Fransa, Belçika, Hollanda, Almanya, Yunanistan, Malta, Portekiz, İtalya ve İsviçre, EES'nin tam olarak uygulanmasına ilişkin ek erteleme yoluna gitti. İngiliz The Times gazetesinin haberine göre söz konusu ülkeler, sistemin teknik altyapısı yeterince sağlıklı çalışana kadar yeni kontrolleri tam anlamıyla uygulamama konusunda Avrupa Komisyonu'nu bilgilendirdi. Brüksel'in ise sınır geçişlerinde yaşanabilecek daha büyük bir kaosu önlemek amacıyla bu gecikmeye fiilen izin verdiği bildirildi. Komisyon konu hakkında resmi bir açıklama yapmadı.
EES NEDİR?
EES, Avrupa'nın dış sınırlarından giriş ve çıkış yapan AB dışı ülke vatandaşlarını dijital olarak kayıt altına almak amacıyla oluşturulan yeni sınır yönetim sistemi. Sistem kapsamında yolcunun pasaport bilgileriyle birlikte parmak izi, yüz görüntüsü, giriş ve çıkış tarihleri kaydediliyor.
EES'nin temel amacı, Schengen bölgesinde kısa süreli kalışlarda uygulanan 90 gün/180 gün kuralının aşılmasını otomatik olarak tespit etmek, sahte kimlik ve belgelerle geçişleri önlemek ve sınır kontrollerini dijital hale getirmek. Sistem pasaportlara manuel damga vurulmasının yerine elektronik kayıt oluşturuyor.
Sistem 12 Ekim 2025'te kademeli olarak devreye alınmaya başladı ve Avrupa Komisyonu'na göre 10 Nisan 2026 itibarıyla tamamen operasyonel hale geldi. Ancak uygulamanın hayata geçirilmesi sırasında birçok sınır kapısında teknik ve operasyonel sorunlar yaşandı.
HAVALİMANLARINDA KUYRUKLAR UZADI
EES'nin devreye alınmasıyla birlikte özellikle yüksek yolcu trafiğine sahip havalimanlarında sistemin uygulanması konusunda sorunlar ortaya çıktı.
Yetersiz altyapı, biyometrik kayıt işlemlerindeki teknik problemler ve sınır görevlilerinin yeni sisteme adaptasyonu nedeniyle bazı noktalarda uzun bekleme süreleri yaşandı. Yunanistan'daki bazı havalimanlarında ve Türkiye'nin de yoğun olarak kullandığı Yunanistan sınır kapılarında ciddi yığılmalar görüldü.
Avrupa'daki havacılık sektörü de uzun süredir EES'nin uygulanmasında daha fazla esneklik talep ediyor. Havayolları ve havalimanı kuruluşları, sistemin yolcu kapasitesinin üzerinde bir yük oluşturması halinde biyometrik kontrollerin geçici olarak durdurulabilmesine yönelik mekanizmanın genişletilmesini istemişti.
6 EYLÜL'DE SÜRE DOLDU
EES'nin kademeli uygulama sürecinde ülkelere, aşırı yoğunluk yaşanması halinde biyometrik veri toplama işlemlerini belirli şartlarda geçici olarak durdurabilme imkanı tanınmıştı.
Bu geçiş dönemi için öngörülen esneklik 6 Eylül 2026'da sona erdi. Ancak sistemdeki sorunların devam etmesi üzerine bazı ülkelerin EES kontrollerini tam anlamıyla uygulamamaya devam ettiği bildirildi.
İngiliz basınında yer alan son haberlere göre Fransa, Belçika, Hollanda, Almanya, Yunanistan, Malta, Portekiz, İtalya ve İsviçre'nin tam uygulamayı ertelemesi bu nedenle yeni bir tartışma başlattı. Avrupa Komisyonu'nun ise sınırların işleyişinin aksamaması için söz konusu ülkelere karşı yaptırım uygulamadığı aktarılıyor.
TÜRKİYE'DEN AVRUPA'YA GİDECEKLERİ DE İLGİLENDİRİYOR
EES, Türk vatandaşlarını da doğrudan ilgilendiriyor. Çünkü Türkiye AB üyesi olmadığı için Schengen bölgesine kısa süreli seyahat eden Türk vatandaşları sistem kapsamında değerlendiriliyor.
Dolayısıyla Türkiye'den Almanya, Fransa, İtalya, Yunanistan veya diğer EES uygulayan ülkelere seyahat eden yolcuların sınır kapılarında biyometrik kayıt işlemleriyle karşılaşması gerekiyor. Ancak hangi sınır kapısında sistemin ne ölçüde uygulandığı konusunda mevcut süreç ülkeden ülkeye ve sınır noktasına göre farklılık gösterebiliyor.
Bu nedenle son gelişme, EES'nin kaldırıldığı anlamına gelmiyor. Aksine Avrupa'nın yeni dijital sınır sisteminin teknik ve operasyonel sorunlar nedeniyle tam kapasite uygulanmasında ciddi sıkıntılar yaşandığını gösteriyor. Avrupa Komisyonu EES'nin temel sistem olarak yürürlükte olduğunu belirtiyor.
