Akaryakıt fiyatlarında yaşanan yükselişin vatandaşın bütçesine etkisini sınırlayan eşel mobil uygulamasında sona gelindi. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, motorinde uygulanan sistemin 2026 sonuna kadar devam edeceğini, 2027 yılında ise eşel mobilin uygulanmayacağını açıkladı.
Şimşek, Bloomberg HT-Habertürk ortak yayınında ekonomi gündemine ilişkin değerlendirmelerde bulunurken akaryakıt fiyatlarına da değindi. Türkiye'de motorin fiyatlarının küresel enerji fiyatlarındaki sert yükselişlere rağmen birçok Avrupa ülkesinin altında kaldığını belirten Şimşek, motorinde eşel mobil uygulamasının yıl sonuna kadar sürdürüleceğini, gelecek yıl ise devam ettirilmeyeceğini söyledi.
Ancak sistemin 2027'de sona erecek olması, akaryakıt vergilerinde bir anda yeni bir artış yapılacağı anlamına gelmiyor. Motorin için eşel mobil mekanizmasından çıkış takvimi daha önce belirlenmişti.
13 Ağustos'ta yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile motorinde ÖTV tutarı ağustos ayının ikinci yarısında sıfırlanırken, eylül ayında litre başına 3 TL, ekimde 6 TL, kasımda 9 TL, aralıkta ise 12 TL olarak uygulanacak. 1 Ocak 2027'den itibaren motorinin ÖTV'si litre başına 13,9006 TL olacak.
Böylece motorin tarafında eşel mobil mekanizmasının yerini yıl içinde kademeli olarak artan ÖTV uygulaması almış olacak.
Vatandaşın beklentisi: Fiyat artışlarına karşı koruma
Akaryakıt fiyatlarının yükseldiği dönemlerde eşel mobil uygulamasının gündeme gelmesinin temel nedeni, uluslararası petrol fiyatları ve döviz kurundaki artışların pompaya aynı ölçüde yansıtılmasını önlemek.
Mart 2026'da yürürlüğe giren sistem kapsamında petrol fiyatı veya döviz kuruna bağlı olarak rafineri çıkış fiyatlarında artış meydana geldiğinde, ÖTV'nin belirli bir bölümünde indirim yapılarak akaryakıt fiyatındaki yükselişin tüketiciye yansıması sınırlandırıldı. Düşüşlerde ise mekanizma ters yönde çalıştı.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın analizinde de eşel mobilin, akaryakıt fiyatlarındaki yükselişlerin tüketici enflasyonuna doğrudan ve dolaylı geçişini sınırlayan bir mekanizma olduğu belirtildi. Akaryakıtın tüketici sepetindeki payı ve ulaştırma başta olmak üzere diğer sektörlerdeki maliyet etkileri nedeniyle sistemin enflasyon açısından da önem taşıdığı vurgulandı.
Fiyatlar yükselirken gözler 2027'de
Şimşek'in açıklaması, özellikle petrol fiyatlarının ve akaryakıt maliyetlerinin yüksek seyrettiği bir dönemde geldi. Bakan, savaşın enerji fiyatlarının yanı sıra diğer emtia fiyatlarını da yukarı çektiğini ve bunun Türkiye'deki enflasyon görünümünü olumsuz etkilediğini söyledi. Şimşek'e göre savaş yaşanmamış olsaydı Türkiye'de enflasyon bugün en az 7 puan daha düşük olacaktı.
Şimşek ayrıca savaşın etkileri nedeniyle yıl sonu enflasyonunun başlangıçta öngörülenden daha yüksek gerçekleşebileceğini belirterek, savaş olmasaydı yıl sonunun yüzde 20-22 civarında tamamlanabileceğini ifade etti. Kamu çalışanları ve emeklilerin maaşlarının ise en az enflasyon oranında artırılacağını söyledi.
Böylece akaryakıt tarafında kritik eşik 1 Ocak 2027 olacak. Motorinde eşel mobil mekanizmasının tamamen devreden çıkmasıyla birlikte, petrol ve kur kaynaklı maliyet artışlarının pompaya yansımasında vergi yoluyla sağlanan tamponun önemli bir bölümü ortadan kalkacak.
Bu nedenle “Eşel mobil 2027'de olmayacak” açıklaması, sadece bir vergi politikası değişikliği değil, akaryakıt fiyatlarının küresel petrol fiyatları ve döviz hareketlerine karşı nasıl korunacağı açısından da yeni bir dönemin başlangıcı anlamına geliyor.
