Ancak mevcut planlamada tüm çalışanların haftada dört gün çalışacağı ya da üç gün tatil yapacağı yönünde alınmış kesin bir karar bulunmuyor. Tartışılan modelin, çalışma süresinin ve günlerinin sektörlerin ihtiyaçlarına göre daha esnek şekilde düzenlenmesi üzerine kurulması bekleniyor.
45 saatlik mesai farklı şekilde uygulanabilir
Türkiye’de genel olarak haftalık 45 saat olan çalışma süresi, mevcut mevzuat kapsamında beş veya altı iş gününe dağıtılabiliyor. Yeni nesil çalışma modelleri kapsamında ise bu sürenin nasıl kullanılacağına ilişkin farklı alternatiflerin değerlendirilmesi gündemde.
Özellikle çalışma saatlerinin azaltılması, haftalık çalışma günlerinin yeniden planlanması, vardiya sistemlerinin değiştirilmesi ve işin niteliğine göre esnek modellerin uygulanması öne çıkan seçenekler arasında bulunuyor.
Almanya modeli dikkat çekiyor
Türkiye açısından örnek gösterilen ülkelerden biri Almanya. Burada gerçekleştirilen dört günlük çalışma denemelerinde, şirketlerin yalnızca klasik anlamda “dört gün çalış, üç gün tatil yap” modeline yönelmediği görüldü.
Bazı işletmeler haftalık çalışma saatlerini azaltırken, bazıları aylık çalışma hedefleri veya vardiya düzenlemeleri üzerinden farklı modeller uyguladı. Pilot çalışmaların ardından şirketlerin önemli bölümünün daha kısa çalışma sürelerini farklı biçimlerde sürdürmesi, esnek modellerin öne çıkmasına neden oldu.
İzlanda’da çalışma süresi 35-36 saate indirildi
Çalışma süresinin azaltılması konusunda İzlanda da dikkat çeken örnekler arasında yer alıyor. Ülkedeki pilot uygulamalarda haftalık çalışma süresi 40 saatten 35-36 saate kadar düşürülürken, çalışanların ücretlerinde herhangi bir kesintiye gidilmedi.
Uygulamalarda çalışanların iş ve özel yaşam dengesi ile refah düzeylerinde olumlu sonuçlar elde edildiği bildirildi.
Ancak Türkiye için şu aşamada İzlanda’daki gibi doğrudan ülke genelinde uygulanacak bir çalışma süresi değişikliği kararı bulunmuyor.
Her sektöre aynı mesai modeli uygulanmayabilir
Yeni çalışma düzenine ilişkin tartışmalarda en önemli başlıklardan biri de sektörler arasındaki farklılıklar.
Ofis ve hizmet sektörlerinde dört güne sıkıştırılmış çalışma haftası veya haftalık toplam çalışma süresinin azaltılması gibi modeller daha kolay uygulanabilirken, üretim, sağlık, perakende ve vardiyalı çalışma gerektiren sektörlerde farklı sistemlere ihtiyaç duyulabileceği değerlendiriliyor.
Bu nedenle Türkiye’de gündeme gelebilecek modelin, tüm çalışanlar için tek tip dört günlük mesai uygulamasından ziyade işyerinin ve sektörün özelliklerine göre şekillenen esnek bir yapıya dayanması bekleniyor.
Asıl hedef verimlilik
Yeni nesil çalışma modellerindeki temel yaklaşımın yalnızca çalışma günlerinin azaltılması olmadığı belirtiliyor. Asıl hedefin, çalışanların iş-yaşam dengesini gözetirken aynı işin daha verimli, esnek ve sürdürülebilir şekilde yapılmasını sağlamak olduğu değerlendiriliyor.
Dolayısıyla önümüzdeki dönemde tartışmanın merkezinde yalnızca “Haftada kaç gün çalışılacak?” sorusu değil, 45 saatlik çalışma süresinin nasıl ve hangi sektörlerde yeniden düzenlenebileceği sorusu yer alacak.
