Tunceli’de küçükbaş hayvancılıkla uğraşan üreticiler, artan çoban ücretlerine rağmen iş gücü sorununu çözemiyor. Geçen yıl yaklaşık 130 bin liraya kadar yükselen çoban ücretleri, bu yıl 150 bin liraya kadar çıkmasına karşın özellikle yaylalarda çalışacak personel bulmak giderek zorlaşıyor.
Üreticilerin en önemli gider kalemlerinden biri haline gelen çoban ücretlerine; yemek, barınma ve diğer kişisel ihtiyaçlar da eklendiğinde işletmeler üzerindeki maliyet baskısı daha da artıyor. Bazı üreticiler yaşanan açığı yabancı uyruklu çalışanlarla kapatmaya çalışırken, bu yöntemin de kalıcı bir çözüm olmadığı belirtiliyor.
Yüksek ücret de çoban sorununu çözmedi
Pülümür’deki Ferhat Çayırı Yaylası’nda hayvancılık yapan Mehmet Demir, uzun yıllardır sektörde olduklarını ancak çoban bulmakta ciddi sıkıntı yaşadıklarını söyledi.
Yıl boyunca iki çoban çalıştırdıklarını belirten Demir, Türkiye’de çoban bulmanın giderek zorlaştığını ifade etti. Yabancı uyruklu çobanlarla çalıştıklarını ancak onların da zaman zaman işi bırakarak bölgeden ayrıldığını anlatan Demir, aylık ücretlerin 100 ila 150 bin lira seviyesine ulaştığını belirtti.
Demir, yüksek maaşın yanı sıra çalışanların yemek, sigara ve barınma gibi ihtiyaçlarının da üretici tarafından karşılandığını vurgulayarak, buna rağmen personel bulamadıklarını dile getirdi.
"Gelirimiz giderimizi karşılamıyor"
Üretici Önder Erdoğan da küçükbaş hayvancılığın aileden gelen bir meslek olduğunu ancak artan maliyetlerin sektörü zorladığını söyledi.
Çoban ücretlerinin yükselmesinin üreticinin gelir-gider dengesini bozduğunu belirten Erdoğan, özellikle sağım döneminde çalışacak çobanlara 100 ila 150 bin lira arasında ödeme yapıldığını ifade etti.
Erdoğan, çobanın yalnızca maaşının değil, yeme, içme ve diğer ihtiyaçlarının da üretici tarafından karşılandığına dikkat çekerek, "Bu fiyata rağmen çoban bulamıyoruz" dedi.
"Hayvan sayısında ciddi düşüş yaşanabilir"
Tunceli Damızlık Koyun ve Keçi Yetiştiricileri Birliği Başkanı Zeynel Erdoğan ise çoban probleminin yanı sıra yem ve ilaç maliyetlerinin de üreticinin üzerindeki yükü artırdığını söyledi.
Çoban ücretlerinin işletmeye göre değişmekle birlikte 120 bin ila 145 bin lira arasında bulunduğunu belirten Erdoğan, bazı üreticilerin aynı anda dört çoban çalıştırmak zorunda kaldığını ifade etti.
Sorunun kalıcı şekilde ele alınmaması halinde küçükbaş hayvan varlığında ciddi gerileme yaşanabileceği uyarısında bulunan Erdoğan, mevcut şartların devam etmesi durumunda önümüzdeki yıllarda hayvan sayısında belirgin düşüş yaşanabileceğini söyledi.
Hayvancılıkta iş gücü alarmı
Tunceli’de yaşanan tablo, küçükbaş hayvancılıkta yalnızca maliyetlerin değil, nitelikli ve sürekli iş gücüne erişimin de önemli bir sorun haline geldiğini gösteriyor.
Ücretlerin yükselmesine rağmen çoban bulunamaması, üreticilerin kendi işletmelerinde daha fazla çalışmak zorunda kalmasına neden olurken, yüksek yem, ilaç ve işçilik giderleri hayvancılığın kârlılığını da baskılıyor.
Sektör temsilcileri, çoban sorununun çözülememesi halinde üreticilerin sürülerini küçültmek zorunda kalabileceği ve bunun da bölgedeki küçükbaş hayvancılık kapasitesinde düşüşe yol açabileceği görüşünde.
