Bayraktar’ın paylaştığı verilere göre, 2025 yılı hem tüketici hem de üretici açısından maliyet baskısının hissedildiği, fiyat makasının belirgin biçimde açıldığı bir yıl oldu.
Market ve Üreticide Fiyatlar Yükseldi
TZOB’un yıl boyunca yaptığı çalışmalara göre, markette takip edilen 41 ürünün 28’inde fiyat artışı yaşanırken, 13 üründe düşüş görüldü. Üretici cephesinde ise 33 ürünün 16’sında fiyat artışı, 15’inde düşüş kaydedildi, 2 üründe fiyat değişmedi.
2025 yılında hem markette hem üreticide fiyatı en fazla artan ürün limon oldu. Markette limon fiyatı bir önceki yıla göre yüzde 133,4, üreticide ise yüzde 343,4 oranında yükseldi. Limonu markette elma, fındık ve Antep fıstığı izledi. Üreticide ise Antep fıstığı, kuru kayısı ve fındık fiyat artışlarıyla öne çıktı.
Fiyatı En Fazla Düşen Ürünler
Yıl genelinde markette fiyatı en fazla düşen ürün yüzde 40,6 ile beyaz lahana olurken, üreticide en fazla düşüş yüzde 58,8 ile sivri biberde yaşandı. Marul, karnabahar ve kuru soğan hem üreticide hem markette fiyatı gerileyen ürünler arasında yer aldı.
Üretici–Market Fiyat Makası Açıldı
Bayraktar, üretici ile market arasındaki fiyat farkının 2025 yılında da en önemli sorunlardan biri olduğunu vurguladı. Özellikle Aralık ayında havuçta yüzde 324,1’e ulaşan fiyat farkı dikkat çekti. Havuç, mandalina, kabak ve yeşil soğan üreticide düşük fiyatla satılırken, market raflarında katlanarak tüketiciye ulaştı.
Bayraktar, bu farkın; rekolte, depolama, nakliye, ambalajlama, işçilik, fire ve aracı kârları gibi zincirin tüm aşamalarından kaynaklandığını belirterek, spekülatif hareketlerin yakından takip edilmesi gerektiğini ifade etti.
Girdi Maliyetleri 2025’te Yükseldi
2025 yılı, çiftçi açısından artan girdi maliyetlerinin de öne çıktığı bir yıl oldu. Son bir yılda:
-
ÜRE gübresi yüzde 50,9
-
Kompoze gübre yüzde 46,3
-
DAP gübresi yüzde 41,1
-
Tarım ilaçları yüzde 27,1
-
Süt yemi yüzde 29, besi yemi yüzde 30,6 oranında arttı.
Elektrik fiyatları yıllık bazda yüzde 12,8, mazot fiyatları ise yüzde 21,9 oranında yükseldi. Bayraktar, artan maliyetlerin üretici fiyatlarını yukarı çektiğini, ancak bunun market fiyatlarına çok daha sert yansıdığını belirtti.
2025’in Özeti: Üretici Baskı Altında, Tüketici Pahalı Gıdayla Karşı Karşıya
TZOB verilerine göre 2025 yılı; tarımda girdi maliyetlerinin yükseldiği, üretici ile market arasındaki fiyat makasının açıldığı ve tüketicinin pahalı gıda ile karşı karşıya kaldığı bir yıl olarak kayıtlara geçti. Bayraktar, gıda arz güvenliğinin sağlanması ve fiyat istikrarı için üretici desteklerinin güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
