Türkiye'nin gündemini yakından ilgilendiren taslak; suça sürüklenen çocuklara verilecek cezaların artırılmasından sosyal medyada kimlik doğrulama zorunluluğuna, IBAN kiralama suçundan nafaka ve cinsiyet değişikliği süreçlerine kadar çok geniş bir yelpazede yeni düzenlemeler içeriyor.
TBMM Adalet Komisyonu'na gelmesi beklenen taslağın öne çıkan tüm detayları şöyle:
1. Çocuk Suçlarında Cezalar Artıyor, "1 Güne 2 Gün" Kuralı Kalkıyor
Son dönemde kamuoyunda büyük yankı uyandıran çocukların karıştığı asayiş olaylarının ardından, Suça Sürüklenen Çocuklar (SSÇ) için ceza üst sınırları ve infaz rejimleri ciddi şekilde ağırlaştırılıyor:
-
12-15 Yaş Grubu: Ağırlaştırılmış müebbet gerektiren suçlarda hapis cezası üst sınırı 15 yıldan 18 yıla çıkarılıyor. Süreli hapis cezalarında indirim sonrası üst sınır ise 7 yıldan 9 yıla yükseltiliyor.
-
15-18 Yaş Grubu: Ağırlaştırılmış müebbet gerektiren suçlarda üst sınır 24 yıldan 27 yıla çıkarılıyor. Ayrıca hâkimlere; suçun işleniş şekli, saik ve sabıka durumuna göre ceza indirimi uygulamama yetkisi tanınıyor.
-
İnfaz Rejimi Değişiyor: Ağır suçlarda 15 yaş altı çocuklar için uygulanan ve cezayı hafifleten "1 günün 2 gün sayılması" uygulamasına son veriliyor. Artık ceza infazında 1 gün 1 gün esas alınacak.
2. Ebeveyn İhmaline Ağır Hapis Cezası ve Silah Sorumluluğu
Taslak, çocukların suça yönelmesinde veya tehlikeye düşmesinde ailelerin sorumluluğunu doğrudan artırıyor:
-
Aile Hukuku İhlali: "Aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlali" suçunun cezası 1-3 ay aralığından 3 ay ile 2 yıl aralığına çıkarılıyor. Çocukların güvenliğini ağır tehlikeye sokan durumlarda ise ceza 1 ila 3 yıl arasında olacak.
-
Silahların Korunması: Silahını ihmal sonucu başkasının (özellikle çocukların) erişimine açık bırakan kişilere 1-3 yıl hapis cezası verilecek. Yivsiz tüfeğin çocuğa verilmesi de aynı şekilde cezalandırılacak.
3. Sosyal Medyada Kimlik Doğrulama ve VPN Düzenlemesi
Dijital platformlar ve internet kullanımı dünyasında köklü bir denetim mekanizması kuruluyor:
-
Kimlik Doğrulama Şartı: Instagram, X, TikTok ve YouTube gibi platformların Türkiye'deki kullanıcıları için bir kimlik doğrulama sistemi kurması zorunlu olacak. Sistem için 9 aylık geçiş süresi tanınacak. Kullanıcılar vatandaşlık numarası gibi ek bilgileri şirketlerle paylaşmaya zorlanmayacak ancak temel bilgiler BTK'ya bildirilecek.
-
VPN Takibi: Erişimi engellenen sitelere girişi sağlayan ve anonimlik sunan VPN servisleri, 5651 sayılı kanun kapsamına alınarak diğer dijital servislerle aynı yükümlülük ve yaptırımlara tabi tutulacak.
-
TV Yayınlarına Katalog Cezası: Suç işlemeyi ve yasa dışı bahsi özendiren ya da adli olayları aile bütünlüğünü zedeleyecek şekilde sunan televizyon kanallarına brüt gelirlerinin %2 ila %5'i arasında ceza verilebilecek. Programlar katalogdan çıkarılmazsa yayın lisansı iptal edilebilecek.
4. "IBAN Kiralayanlar" İçin Yeni Suç Tanımı
Banka hesabını veya IBAN bilgisini haksız kazanç sağlamak amacıyla başkasına kullandıranlar için bağımsız bir suç tipi oluşturuluyor:
-
Hesabını başkasına veren kişilere, dolandırıcılık suçuna iştirak şartı aranmaksızın 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası verilecek.
-
Bu düzenleme sayesinde, sadece IBAN'ını kullandırdığı için cezası çok daha yüksek olan "nitelikli dolandırıcılık" suçundan yargılanan kişilerin bu durumunun önüne geçilecek. Düzenleme yasalaşırsa, cezaevindeki bazı hükümlülerin tahliye edilmesi bekleniyor.
5. Cinsiyet Değişikliği Süreçleri Zorlaştırılıyor
Taslakta, LGBTİ+ bireyleri ve aile yapısını ilgilendiren "genel ahlak" eksenli yeni hukuki engeller yer alıyor:
-
Cinsiyet değişikliği başvurularında yaş sınırı 18'den 25'e çıkarılıyor. Başvuru için evli olmamanın yanı sıra çocuk sahibi olmama şartı da getiriliyor.
-
Süreç, Sağlık Bakanlığı'nca belirlenen tam teşekküllü hastanelerde, en az 3'er ay arayla yapılacak 4 ayrı değerlendirmeyle tamamlanacak ve kişinin üreme yeteneğinden kalıcı olarak yoksun olup olmadığı tıbbi raporla belgelenecek.
-
Şartlara aykırı tıbbi müdahale yapanlara 3-7 yıl, izin verenlere ise 1-3 yıl hapis cezası verilecek.
-
Aynı cinsiyetteki kişilerin nişan veya evlilik töreni yapması suç sayılarak 1,5 yıldan 4 yıla kadar hapis cezası öngörülüyor.
6. Boşanma Hızlanıyor, Nafaka Süresi Yarıya Düşüyor
Aile mahkemelerindeki yükü azaltmak ve tarafların mağduriyetini önlemek amacıyla boşanma ve nafaka sisteminde devrim niteliğinde değişiklikler yapılıyor:
-
Kadının Bekleme Süresi Düzenlemesi: Boşanmış kadının yeniden evlenebilmesi için gereken mahkeme kararı şartı kaldırılıyor; resmi sağlık raporuyla doğrudan evlendirme dairesine başvurulabilecek.
-
Kusur Şartı Aranmayacak: Ağır kusur şartı aranmaksızın evlilik birliğinin temelinden sarsıldığının tespiti durumunda boşanma kararı verilebilecek.
-
Davalar Ayrılıyor: Nafaka, velayet ve mal paylaşımı gibi uyuşmazlıklar boşanma davasını uzatamayacak. Bu konular ayrı dosyalar üzerinden yürütülürken taraflar hızlıca boşanabilecek.
-
Nafakaya Yeni Süre Kriteri: Yoksulluk nafasının süresi, en az 5 yıl olmak kaydıyla, evlilik süresinin yarısı kadar olacak. Ancak alacaklının sağlık durumu, ileri yaşı veya çalışamayacak durumda olması halinde, sürenin bitiminden itibaren 1 yıl içinde başvurulması şartıyla nafaka süresi uzatılabilecek. Kesinleşmiş eski nafaka kararlarında ise nafakanın 1 yıl daha ödenmesi öngörülüyor.
Süreç Nasıl İşleyecek? 12. Yargı Paketi taslağı öncelikle TBMM Adalet Komisyonu'nda görüşülecek. Komisyondan geçmesi durumunda ise yasalaşması için TBMM Genel Kurulu'na sevk edilecek.
