Staj ve Çıraklık Mağdurları Federasyonu, çıraklık ve staj dönemlerinde işletmelerde fiilen çalışan vatandaşların sigorta başlangıçlarının yeniden değerlendirilmesi talebiyle Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne (TBMM) yasal düzenleme çağrısında bulundu.
Federasyon tarafından yapılan açıklamada, bazı çırakların yalnızca mesleki eğitim almadığı, işletmelerde ustalarla birlikte üretim ve tamir süreçlerine doğrudan katıldığı belirtildi. Bu kişilerin fiilen ortaya koyduğu emeğin sigorta başlangıcı açısından dikkate alınması gerektiği savunuldu.
“Çıraklar sadece eğitim almıyor, üretime katılıyor”
Federasyon, özellikle çıraklık döneminde sökme-takma, montaj, tamir ve imalat gibi işlerde fiilen görev alan kişilerin durumuna dikkat çekti.
Açıklamada, “Staj veya çıraklık döneminde yalnızca kağıt üzerinde eğitim almayıp, bedenini ve emeğini ortaya koyarak üretime katılan çalışanların fiili hizmetleri SGK ilk işe giriş tarihi sayılmalıdır” görüşüne yer verildi.
Federasyon, mevcut uygulamada çıraklık ve staj başlangıçlarının uzun vadeli sigorta kolları açısından emeklilik başlangıcı olarak kabul edilmemesinin, çalışma hayatına erken yaşta başlayan vatandaşların emeklilik süreçlerinde mağduriyet yaşamasına neden olduğunu ileri sürdü.
Yargıtay kararına dikkat çekildi
Federasyon açıklamasında, kamuoyunda tartışılan Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 2024/6211 Esas, 2024/6406 Karar sayılı ve 5 Haziran 2024 tarihli kararına da dikkat çekildi.
Söz konusu davada, 1993 yılında 17 yaşındayken Çıraklık Eğitim Merkezi'nde eğitime başlayan bir kişinin SGK'ya karşı açtığı davada, Yargıtay'ın yalnızca kişinin kayıtlarda “çırak” olarak görünmesine bakılmaması gerektiğine işaret ettiği belirtildi.
Federasyona göre Yargıtay, kişinin işyerinde gerçekten eğitim amacıyla mı bulunduğu, yoksa fiilen üretim sürecine katılarak normal bir çalışan gibi mi çalıştırıldığı hususunun araştırılması gerektiğini vurguladı.
Yeniden görülen davada ise tanık anlatımları, işyeri kayıtları ve diğer deliller doğrultusunda davacının ustalarla birlikte imalat ve tamir süreçlerinde çalıştığının tespit edildiği ve sigortalılık başlangıcının 18 yaşın doldurulduğu tarihten itibaren başlatılmasına karar verildiği ifade edildi.
“Karar tüm çıraklara otomatik hak sağlamıyor”
Federasyon, Yargıtay kararının kamuoyunda zaman zaman yanlış yorumlandığını da belirtti.
Açıklamada, söz konusu kararın tüm çırak ve stajyerlerin sigorta başlangıcını otomatik olarak emeklilik başlangıcı haline getiren genel bir düzenleme olmadığı vurgulandı.
Federasyon, kararın esas olarak kayıtlarda çırak olarak görünen kişinin gerçekte nasıl çalıştığının araştırılması gerektiğine ilişkin olduğunu belirterek, fiili çalışmanın somut delillerle ortaya konulmasının önemine dikkat çekti.
TBMM’ye yasal düzenleme çağrısı
Staj ve Çıraklık Mağdurları Federasyonu, fiilen çalışan çırakların haklarını tek tek dava açarak ve uzun yargılama süreçlerinden geçerek aramak zorunda bırakılmaması gerektiğini savundu.
Federasyon, binlerce vatandaşın yaşadığı belirtilen mağduriyetin çözümü için TBMM tarafından açık, adil ve kalıcı bir yasal düzenleme yapılması çağrısında bulundu.
Açıklamada şu ifadeler kullanıldı:
“Stajda, çıraklıkta fiili çalışma yok sayılamaz. Üretimin parçası olan çırak çalışandır. Staj ve çıraklık başlangıcı SGK iş başlangıcı sayılmalıdır.”
Federasyon, özellikle üretim sürecinde bedenen çalışan, ustalarla birlikte işin doğrudan içinde yer alan çırakların durumunun yasal düzenleme kapsamında yeniden değerlendirilmesini talep etti.
