Her yıl 4-10 Mayıs tarihleri arasında Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından "İş Sağlığı ve Güvenliği Haftası" düzenleniyor. Konuya dikkat çekmek için çeşitli çalışma ve toplantılar yapılıyor. İSG her iş yeri, çalışan veya çalışmayan her insan için önemli.
Çalışmayan için neden önemli?
İş güvenliği kurallarına uymayan bir kişi bir başkasının hayatını tehlikeye atmış olabilir. Örneğin inşa atta çalışan bir iş makinası için eksik alına önlem sokaktan geçen birine zarar verebilir.
Böyle birçok örnek var. Gün geçmiyor ki bir iş kazası haberi olmasın. Verilere göre, Türkiye'de 2025 yılında en az 2 bin 105 işçi iş kazasında hayatını kaybetti. Günde ortalama 6 işçinin yaşamını yitirdiği yıl boyunca, inşaat, tarım ve taşımacılık en ölümcül iş kolları olurken, 94 çocuk işçi hayatını kaybetmiş. İş kazasında hayat kaybı 2022, 2023 2024 yıllarında da benzer durumda.
Alınan çeşitli önlemler ve eğitimler kaza ve kayıpları azaltmayı amaçlasa da uygulamalar sağlıklı değil demek ki. İSG konusunda iş yerlerine ve yöneticilere önemli sorumluluklar düşüyor. Toplum olarak güvenlik algımız zayıf olduğu için “ bana bir şey olmaz” bir kereden bir şey olmaz” “bu kadar kurala, detaya ne gerek var” diyerek işin kolayına kaçmak zaafları ve iş kazalarını beraberinde getiriyor. Verdiğim “güvenlik algısı” eğitimlerinde konuyu detaylarıyla anlatıyorum. Güvenlik her şeyden önemli.
İSG REKABETİ
İSG rekabeti, İSG şirketleri arasında. Belki bir gün kurumlar İSG ’yi en iyi uygulayan kurum olarak daha iyi yarışır. İşe başlayan her kişi İSG eğitimi alıyor. Nasıl alıyor? Eğitim özenli ve işe yarasın diye mi veriliyor yoksa sıradanlaştırıla rak mı? İşin püf noktası burada. Sıradanlaşan eğitim gereksiz bir rutin gibi algılanıyor ve beklenen etkiyi yaratmıyor. İşe başlarken alınan eğitimin dışında çalışılan sektöre bağlı olarak da çalışanlar için eğitimler devam ediyor. İSG ’nin gereksizliğine yönelik algı burada da devam ediyor ve ortaya çıkan sonuçlar herkese zarar verip üzüyor. İSG sektörünün kendi içinde de sorunlar var. Bu alanda birçok firma var. Rekabet çok. Düşük fiyat karar verici için önemli oluyor.
YÖNETİCİLER VE ISG KURALLARI
Bazı iş yeri sahipleri İSG kurallarına uymuyor ve İSG şirketlerini ve uzmanlarını bezdiriyorlar. Halbuki herhangi bir olumsuzlukta iş yeri sorumlu olacak. İş kazalarının iş hukuku, ceza hukuku, sosyal güvenlik boyutu var. Belki bazı yöneticiler bu boyutun büyüklüğü nün farkında değil. Bazı kurumlarda risk çok yüksek olsa da aslında her iş yerinde çar pan etkileriyle birlikte güvenlikle ilgili risk küçümsenemeyecek ka dar yüksek. Özellikle işletme sahiplerinin bu konuyu ciddiye alıp, kurallara bizzat kendi uymaları, uyulması için gerekenleri yapması, “mış” gibi yapılmasını İSG uzmanına teklif etmemesi gerekiyor.
İSG konusunda ciddi çalışan firmalar da var elbette. Fakat onlarda bile çeşitli olumsuzluklar olabiliyor. İnsan faktörü İSG konusunda zaaf oluşturuyor. Kurallar bu zaafı önlüyor. Çalışanlara elbette eğitim verilecek ama asıl eğitilmesi gerekenler; iş yeri sahipleri müdürler, şantiye şefleri ve işi bu şart larda yaptıran karar vericilerdir. Bazen çalışanlar İSG’ yi umursamıyor. Bazen de çalışanlar genel likle yaptıkları işin tehlikeli olduğunu biliyor.
Ekmeğini kazanabil mek için riski ve tehlikeyi görse de çalışmak zorunda kalıyor. Bazı iş kazalarının sebebinin zaman sıkıntısı, ekipman eksikliği ve bir çok sebep olduğu biliniyor. Aslında bütün bu olanların sebebi yönetim süreçlerinin yanlışlığı, yöneticilerin kabiliyetsizliği. İSG uzmanları işlerini engelleyen iş verenden patrondan şikayetçi iş veren ise ku rallara uyulmasından. Çünkü gereksiz görüyor ve ocaklar sönüyor. Her aşamada iyi bir yönetim ve insana değer verilen kaliteli iş yapılan ortamlarda kazalar çok daha az olacaktır.
Bu alanda yeni düzenlemeleri devlet yaptı. Ama uygulayıcılar uymadıktan sonra denetim hangi birine yetişecek. Aslolan işi İnsan ve ülkemiz için akıllıca gereğince yapmak ama bazıları öncelikler farklı olabiliyor. Sözün özü; İSG’ yi evrak, formalite değil, insan hayatı, güvenli ça lışma olarak algıladığımızda sorun çözülmüş olacak. Belki bir gün böyle olur demiyorum, böyle olmak zorunda.
Not: Bu yazı yazarı tarafından organik zeka ile yazılan özgün bir yazıdır
