İran devlet televizyonu Press TV’ye konuşan ve ismi açıklanmayan bir yetkili, Washington’un önerisinin kesin bir dille reddedildiğini duyurdu. Yetkili, savaşın sona ermesinin ABD’nin öngördüğü takvime göre değil, İran’ın belirleyeceği şartlara bağlı olduğunu vurguladı.
Saldırılar Artıyor, Bölge Alarmda
Bu gelişmenin hemen ardından İran’ın bölgedeki askeri hamlelerini yoğunlaştırdığı bildirildi. Özellikle Kuveyt Uluslararası Havaalanı’nda büyük bir yangına yol açan saldırı, gerilimin yeni bir aşamaya geçtiğini gösterdi. İsrail ve Körfez ülkeleri de artan tehdit nedeniyle yüksek alarm seviyesine geçti.
ABD Planında Neler Vardı?
ABD’nin önerisinin; yaptırımların kademeli olarak hafifletilmesi, İran’ın nükleer programının sınırlandırılması, füze kapasitesine kısıtlamalar getirilmesi ve küresel petrol ticareti açısından kritik önemdeki Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını içerdiği belirtiliyor.
Arabuluculuk sürecinde yer alan Mısırlı ve Pakistanlı yetkililer, planın aynı zamanda İran’ın bölgedeki silahlı gruplara verdiği desteğin sınırlandırılmasını da kapsadığını ifade etti. Tarafları bir araya getirmek için diplomatik temasların sürdüğü, hatta Pakistan’da yüz yüze görüşme ihtimalinin gündemde olduğu aktarıldı.
İran’dan 5 Maddelik Karşı Hamle
Tahran yönetimi ise kendi şartlarını içeren beş maddelik bir plan sundu. Buna göre İran;
- Üst düzey yetkililerine yönelik suikastların durdurulmasını
- Yeni bir savaş tehdidinin ortadan kaldırılmasını
- Savaş tazminatı ödenmesini
- Düşmanlıkların tamamen sona ermesini
- Hürmüz Boğazı üzerindeki egemenliğinin tanınmasını talep ediyor.
Ancak özellikle Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrol vurgusu, küresel enerji arzını doğrudan etkileyebileceği için Washington açısından kabul edilmesi zor bir şart olarak değerlendiriliyor.
Diplomasi Zor Bir Sürece Girdi
ABD Başkanı Donald Trump, taraflar arasında müzakerelerin sürdüğünü açıklasa da sahadaki gelişmeler diplomasi sürecini zorlaştırıyor. İsrail’in İranlı yetkilileri hedef almaya devam edeceğini duyurması, Tahran’da müzakere yürütecek aktörlerin kim olacağına dair belirsizlik yaratıyor.
İran cephesi ise ABD’ye karşı temkinli duruşunu sürdürüyor. Tahran yönetimi, Trump döneminde gerçekleştirilen saldırıları hatırlatarak Washington ile diplomasiye mesafeli yaklaşıyor.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Esmail Baghaei’nin ifadeleri de bu yaklaşımı özetliyor: “ABD ile diplomasi konusunda son derece olumsuz deneyimler yaşadık.”
