Yeni düzenleme paketi; serbest fonlar ve para piyasası fonlarından şemsiye fon yapılarına, repo–ters repo işlemlerinden kamuyu aydınlatma yükümlülüklerine kadar geniş bir alanı kapsıyor. Özellikle yatırım limitleri, sermaye yeterliliği ve uyum sürelerine ilişkin başlıkların sektörde yoğun tartışma yaratması bekleniyor.
Şemsiye Fonlara Sayı ve Sermaye Kriteri
Taslağa göre bir portföy yönetim şirketinin kurucusu olduğu serbest şemsiye fona bağlı ihraç edilebilecek fon sayısı, şirkette görev yapan portföy yöneticisi sayısıyla bağlantılı olacak. Böylece fon sayısının, yönetim kapasitesiyle uyumlu hale getirilmesi amaçlanıyor.
Serbest şemsiye fonlara bağlı fonların (özel fonlar hariç) yatırım stratejisi, varlık dağılımı ya da ücret politikası bakımından belirgin biçimde farklılaşması gerekecek. Benzer stratejiye sahip fonların ayrı ayrı ihraç edilmesi sınırlandırılacak.
Bunun yanında, portföyünün büyük kısmı serbest fonlardan oluşan şirketler için çıkarılmış sermayenin belirli bir bölümünün nakit olarak artırılması zorunlu tutulacak.
Serbest Fonlara Yatırım Sınırı
Taslak, serbest fonların yatırım esnekliğini daraltan yeni limitler içeriyor. Fon yöneticisinin kontrolünde bulunan ihraççılara veya aynı grup şirketlerine yapılacak yatırımlar fon toplam değerinin belirli bir oranını aşamayacak. Tek bir ihraççının pay veya borçlanma araçlarına yatırımda da üst sınırlar uygulanacak.
Fon sepeti serbest fonlar dışındaki diğer fon katılma paylarına yatırım imkânı sınırlandırılırken, unvanında “kısa vadeli” ya da “para piyasası” ifadesi yer alan serbest fonlar, klasik para piyasası fonlarına uygulanan kurallara tabi olacak.
Repo İşlemlerine Merkezi Takas Şartı
Borsada yapılan repo, ters repo ve taahhütlü işlemlerde, Takasbank’ın merkezi karşı taraf olarak yer aldığı takas sistemine dahil olunması zorunlu hale getirilecek. Aynı yükümlülük yurtiçi organize para piyasası işlemleri için de geçerli olacak.
Borsa dışı repo ve ters repo işlemlerinde ise Takasbank tarafından belirlenen çerçeve sözleşmenin imzalanması, işlemlerin kuruma bildirilmesi ve teminatların Takasbank nezdinde tutulması gerekecek.
Para Piyasası Fonlarına Yeni Kriterler
Para piyasası fonları için de daha sıkı kurallar öngörülüyor. Buna göre:
-
Borsa İstanbul Pay Senedi Repo Pazarı’nda yapılacak ters repo işlemleri fon toplam değerinin yüzde 25’i ile sınırlandırılacak.
-
Teminat olarak en az beş farklı gruba ait pay kullanılması zorunlu olacak.
-
Portföyün en az yüzde 10’u devlet iç borçlanma senetlerinde değerlendirilecek.
GYF ve GSYF’lerde Satış Kısıtı
Gayrimenkul Yatırım Fonları (GYF) ve Girişim Sermayesi Yatırım Fonları (GSYF) için de önemli değişiklikler planlanıyor. Halka açık şirket paylarının fona devir yoluyla girmesi durumunda, GYF’lerde üç ay, GSYF’lerde ise bir yıl süreyle bu payların borsada satışı yasaklanacak.
Ayrıca özel fonlar, serbest fonlar, GYF ve GSYF’ler; borsada özel emir veya toptan satış pazarında gerçekleştirilen işlemlerde alıcı olamayacak. Belirli büyüklükteki blok satışlar öncesinde ise SPK onaylı “Pay Satış Bilgi Formu” hazırlanması zorunlu olacak.
Kamuyu Aydınlatmada Şeffaflık Artışı
Kamuyu aydınlatma yükümlülükleri de genişletiliyor. Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu’nda işlem gören serbest fonların portföy dağılım raporları aylık yerine iki haftada bir açıklanacak.
Merkezi Kayıt Kuruluşu tarafından, TEFAS’ta işlem gören fonlarda yüzde 50, 60 ve 70 oranlarında paya sahip yatırımcılar Kamuyu Aydınlatma Platformu üzerinden ilan edilecek.
Ayrıca unvanında “Yabancı” ibaresi bulunmayan fonların yabancı ülke veya bölge isimlerini kullanması yasaklanacak. Her fon için biri sorumlu olmak üzere en az iki portföy yöneticisi atanması da zorunlu hale gelecek.
Taslak düzenlemenin, fon sektöründe hem kurumsal yapıyı güçlendirmesi hem de şeffaflık ve risk yönetimini artırması hedefleniyor. Sektör temsilcilerinin ileteceği görüşler doğrultusunda nihai metne son şeklin verilmesi bekleniyor.
