Çanakkale Köprüsü ise dünyanın en uzun orta açıklıklı asma köprü • Antikçağın en kahraman iki savaşçının karşılaştığı yerdir Çanakkale • Birinci Dünya Savaşı’nda bir destanın kanla yazıldığı yerdir ÇANAKKALE...
BATI EDEBİYATININ İLK ESERİ VE TROYA
Homeros'un İlyada ve Odysseia'sı batı edebiyatının ilk eseri olarak kabul edilir. Batı edebiyatının bu ilk edebi eserinde, Homeros bize Miken Kralı Agamemnon, Sparta Kralı Mene laos, Güzel Helen, Aşil, Priamos, Hektor, Paris, Polyksena gibi dönemin karakterleri ile antikçağın ilk dünya savaşı olarak da bilinen Troya Savaşı'nın son yılını ve sonrasında İthake Kralı Odysseus'un yurduna dönüş yolculuğunu anlatır. Günümüzde ülkemizin en önemli kazı alanlarından biri olan ve 1998 yılında da UNESCO Dünya Kültür Mirası listesine alınan Troya ören yeri ile 2018 yılında Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan tarafından açılan Troya Müzesi, Çanakkale merkezine yaklaşık 25 km uzakta bulunan Tevfikiye Köyü sınırları içinde bulun maktadır. "2018 Uluslararası Troya Yılı" kapsamında OPET tarafından Arkeo-Köy projesi kapsamında Tevfikiye Köyü Troya dönemini yaşatan yapılara ve süslemelere kavuşmuştur. Köyün girişinden itibaren yapılan peyzaj ile sizi günümüzde Troya dönemini hissettiren bir atmosfere çekiyor. OPET tarafından yapılan bu çalışmalar çerçevesinde, köy meydanı, Troya ovası na hakim seyir alanına dönüştürülmüş, dönemin önemli isim lerinin büstleri ile süslenmiş olup hemen alt kısmına dönemin yaşantısını yansıtan Troya evlerinin örnekleri yapılmıştır. Yine 2018 Uluslararası Troya Yılı kapsamında Çanakkale Bele diyesi ve Çanakkale Fahri Hemşerisi Fadıl Başar'ın çalışmaları ile bu güzel coğrafya yurtdışında da Macaristan'nın Başkenti Budapeşte'de düzenlenen bir haftalık sergi ve seminer ile ta nıtılmıştır. Troya Müzesi, Troas bölgesi ve çevresinde bulunan tarihi eserlerin sergilendiği 3 bin metrekare sergi salonuna ile 11.200 metrekare kapalı alanı olan modern bir mimariye sahiptir. Müzede Troya’nın farklı şehir katmanları ile Troas böl gesine ait bir çok heykel, lahit, yazıt, ve çanak, çömlek ile takılar sergilenmektedir. Yurt dışına Heinrich Schliemann tarafından kaçırılan Troya hazinelerinin görsellerinin de sergilendiği bir kat bulunmaktadır. 2020 yılında Troya Müsesi 1977 yılından bu yana düzenlenen " Avrupa'da Yılın Müzesi Ödülü'nde" (Europe an Museum of the Year Award) özel takdir ödülü kazanmıştır.
TENEDOS, "BOZCAADA"
Bodcaada, Homeros'un İlyada'sında Yunan dolanmasının pusuda beklediği yer olarak geçmektedir. Troya tahta atını bırakıldıktan sonra Yunan dolanması adanın en güzel plajı olan Ayazma sahilinin önünde pusuda beklemiştir. Günümüzde İstanbul’a yakınlığı sebebiyle çok popular ada, yaz aylarında iç turizmin gözde mekanlarındandır. Başta en bilineni Ayazma ve Akvaryum olmak üzere Sulubahçe, Habbele, Beylik ve Ayana koyları yaz aylarında insanların tercih etti plajlardır. Kuzeye bakan çayır ise temmuz ve ağustos aylarında eksik olmayan poyraz rüzgarları ile sörfçülerin buluştuğu noktadır.
Türkiye'nin en iyi restore edilmiş ve korunmuş olan kalelerin den birine sahip olan Bozcaada aynı zamanda Türkiye'de gün batımının da en iyi izlendiği noktalardandır. Tarihten günümü ze bağcılığın ve çavuş üzümünün merkezi olan adada yerleşim merkez ve ada içindeki bağ evlerinden oluşmaktadır. Bozca ada Temmuz ve ağustosta eksik olmayan poyraz rüzgarlarının etkisiyle yaz aylarında deniz suyu soğuk olsa da insanlarımızın Çanakkale'deki en popüler tatil beldesidir.
BEYAZ PEYNİRİN ANAVATANI EZİNE
Çanakkale domatesi ile Ezine Peyniri kahvaltı sofralarımızın değişmeyen iki lezzetidir. Ünlü Ezine peyniri de adını Çanakka le-İzmir yolu üzerinde bulunan ilçeden almaktadır. İlçe ayrıca Roma döneminden kalan termal kaplıcalara ve Aleksandria Troas Antik şehrine de ev sahipliği yapmakta olup Çanakka le'ye de yaklaşık 50 kilometre uzaklıktadır. Büyük İskender'in komutanı Antigonus tarafından kurulan Aleksandria Troas tarihte bölgenin en büyük liman şehridir. Hatta l. Konstantin Roma İmparatorluğu'nun başkentini doğuya taşınması kapsa mında şehirde imar faaliyetleri yaptırmış. Fakat stratejik sebep lerden ötürü başkent yapmaktan vazgeçmiştir. Sonrasında ise kendi adıyla da anılacak olan Konstantinapolis'i (İstanbul) başkent yapmıştır. Ne yazık ki çok fazla bilinmemekle birlikte Kestanbol Kaplıcaları Büyük İskender'in komutanı Antigonus dönemine uzanan tarihiyle, günümüzde de şifa vermeye devam ediyor. Çanakkale Savaşı da Seddülbahir Ertuğrul Koyu'nda çıkarma yapan düşmanın ilerleyişini durduran unu tulmaz kahraman Ezineli Yahya Çavuş'un günümüzde müze olan evi de kendi adıyla anılan Yahya Çavuş köyünde bulunmaktadır. (Ertuğrul Koyu'nda 25 Nisan 1915 günü 3000 kişilik İngiliz çıkarma kuvvetlerine karşı 67 askeriyle 10 saat boyunca mücadele ederek düşmanın ilerleyişini durdurmuştur.) İlk güzellik yarışması ise komşu ilçe Bayramiç'in Evciler Köyü'nde düzenlenmiş olup ilk rüşvet de burada verilmiştir. Hera, Athena ve Afrodit'in yer aldığı bu güzellik yarışmasın da güzeli seçecek olan Paris'e üç güzel de seçilebilmek için vaade bulunmuş. Paris Afrodit'in vaadi (rüşvet) olan dünyanın en güzel kadınına (Sparta Kralı Menelaos'un eşi Helen) sahip olma karşılığında Afrodit'i birinci seçmiştir. Ayazma Pınar'ının da bulunduğu yer yaz aylarında piknik yapanların ve alabalık sevdalılarının buluşma noktası. Yalnız Ayazma'ya gelenler şunu bilsin ki burada İnternete ulaşım yok. Burada Ayazmasıyla, şela lesiyle, deresiyle, mağaralarıyla, piknik yerleriyle, alabalığıyla, ve Bayramiç beyazıyla, gerçek güzel bir dünya var.
ASYA’NIN EN BATI UCU BABAKALE
Babakale hem Türkiye'nin, hem Anadolu'nun hem de Asya Kıtasının en batı noktasıdır. Antik çağda Lekton ismiyle anılan burun günümüzde Babakale Köyü olarak geçmektedir. Boz caada gibi efsane bir günbatımı yaşatan köyde el işlerinin ve harika tatların satıldığı bir de bayan kooperatifi bulunmakta. Babakale Muhtarı Engin Tekbaş takdir edilecek bir hizmete imza atarak, asyanın bu en batı ucunu ziyaret edenlere adları yazılı olan ve burada bulundukları ifade eden bir sertifikayı ücretsiz olarak vermektedir. Deniz olur da balık olmaz mı? Tabi ki en tazesi, en güzeli olur. Sardalya başta olmak üzere mercan, karagöz, mevsimine göre de de palamut, sarıkanat, levrek ve istavritin bolca olduğunu Babakale'de köyün en tanınmış ba lıkçısı Erdal Tekbaş'dan da deniz maceralarını ve bu beldenin güzelliklerini dinleme imkanına sahipsiniz. Osmanlı zamanında bıçak ve kılıç üretimi yapılan köyde, günümüzde eski usul ile üretim yapan tek bir atölye kalmış. Seramik atölyesi ile birlikte köyde el sanatlarını yaşatmaya devam ediyorlar.
ASSOS "BEHRAMKALE
Son zamanlarda ünü giderek artan Assos (Behramkale), volka nik bir tepede kurulmuş köyü, sahildeki restoranları ve butik hotelleri ile turistlik bir belde. Tarihte ilk felsefe okulu da aynı zamanda Büyük İskender'in de hocası olan Aristo (Aristotales) tarafından burada kurulmuş olup kendisi de 3 yıl Assos'da yaşamıştır. Belde zenginliğini bölgedeki volkanik andezit ka falarından üretilen cesetlerin çok çabuk çürümesini sağlayan lahit ticaretinden elde etmiştir. Athena tapınağının bulunduğu ören yerinin olduğu tepe konumu itibariyle muhteşem bir manzara sunuyor. Hüdavendigar Camii, Ören yeri, antik liman ve Kadırga koyu gezilecek yerlerin başında geliyor.
AVRUPA'YA İLK ADIMIMIZ "GELİBOLU"
Türklerin Avrupa'ya ilk ayak bastıkları yerdir. Gazi Süleyman Paşa tarafından 1354 yılında fethedilmiştir. Çanakkale merkeze 50 km uzaklıkta olan ilçe İstanbul'a da Çanakkale'nin en yakın ilçesidir. Piri Reis ve Yazıcıoğlu Mehmet Efendi’nin de doğum yeri olan Gelibolu Azepler Namazgahı, çilehane, Gelibolu Mevlevihanesi, Bayraklı Baba Türbesi ve Hallac-ı Mansur Tür besi gibi birçok yapıya da ev sahipliği yapmaktadır. Günümüz teknolojisiyle ancak açıklanan ve kusursuz bir doğruluğa sahip olan dünya haritasının çizeri ünlü kaptan Piri Reis de Galibo lu'da doğmuştur. İlçede kendi adını taşıyan Piri Reis Müzesi vardır. Bizans dönemi olan yapı günümüzde Piri Reis Müzesi olarak ücretsiz hizmet vermektedir. Tanınmış sardalya kon serve markalarının üretimi eskisi kadar yoğun olmasa da hála devam etmektedir. Ülkemizin mega projelerinden olan 1915 Çanakkale Köprüsü Gelibolu ile Lapseki arasında Asya ve Av rupa kıtalarını birbirine bağlamaktadır. 18 Mart 2022 tarihinde açılışını Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan'nın yaptığı 1915 Çanakkale Köprüsü aynı zamanda dünyanın en uzun orta açıklıklı asma köprüsü unvanına da sahiptir. Gelibolu'nun kom şusu olan Eceabat ise eskiden Maydos adıyla anılan ve tuğla imalatı ile ünlü olan boğazın Avrupa yakasında olup Çanak kale'nin il merkezine en yakın ilçesidir. Çanakkale Boğazı’nın Rumeli yakasında deniz geçişini kontrol altında tutmak için Fâtih Sultan Mehmet tarafından yaptırılan Kilitbahir kalesinin yer aldığı ilçede Asya kıtasına (şehir merkezine) geçişi sağlayan iki liman hála aktif olarak hizmet vermektedir.
DARDANEL "ÇANAKKALE"
Eski adıyla Dardanel veya Hellespontos olan Çanakkale şehir merkezi hayatın tüm güzelliklerinin bir arada yaşandığı "Barışın Kenti" adıyla anılıyor. Çanakkale Fatih Sultan Mehmet döne minde inşa edilen Çimenlik ve karşısındaki Kilitbahir Kalele ri'yle kazandığı stratejik konumla beraber giderek büyümüş ve cumhuriyet döneminde de Biga ve Gelibolu sancaklarının birleşmesiyle il statüsü kazanmıştır. Çanakkale merkezde Ayna lı Çarşı, Çimenlik Kalesi, Çanakkale Deniz Müzesi, Hamidiye Tablası, Saat Kulesi, Kordon Boyu ve Troya Atı görülecek yerlerin başında geliyor. Çanakkale aynı zamanda il sınırları içinde Smintheion, Parion, Abidos, Sestos, Neandria, Skepsis gibi birçok antik şehre de ev sahipliği yapmaktadır. Barışın Kenti olarak anılan Çanakkale'nin Osnabrück (Almanya), Pomezia (İtalya), Pardubice (Çekya), St. John's (Kanada), Kerç (Ukrayna), Gazimağusa (K.K.T.C.), Komrat (Moldova) kardeş şehirleridir. Çanakkale'nin yurtdışında da tanınması için birçok hizmetler yapmış olan Belediye Eski başkanı Ülger Gökhan zamanda Macaristan'ın Tapoca şehri ile de 2018 yılında bir kardeş şehir protokol imzalanmıştır. Çanakkale Belediyesi tarafından düzenlenen Uluslararası Troya Festivali, Türkiye'nin en köklü ve en uzun soluklu kültürel etkinliklerinden biridir. 1963 yılından beri her yıl ağustos ayında gerçekleştirilen festival, Troya Antik ören yerindeki açılışı ile şehirde kültür, sanat etkinliklerine ev sahipliği yapmaktadır. Çanakkale Belediye Başkanı Muhar rem Erkek ile modern belediyeciliğin örneklerini sergileyen şehir günden güne daha da modern ve güzel bir hal aldı.
GEZERKEN GÖZYAŞLARININ SEL OLDUĞU, KANLA YAZILMIŞ BİR DESTANIN ADIDIR ÇANAKKALE
18 Mart Çanakkale Deniz Zaferi ve Şehitler Günü'nde Türkiye'de ve yurtdışındaki misyonlarımızda anma törenleri düzenlediğimiz Çanakkale Savaşı yakın tarihimiz kanla yazılmış en büyük des tanıdır. Ümmet olmanın destanıdır Çanakkale, Türkün, Kürdün, Arabın, Lazın, Çerkezin, Arnavutun, Boşnağın hep beraber omuz omuza düşmana karşı durduğu yerdir Çanakkale. Vatan sev gisinin destanıdır Çanakkale. Sırf bizim değil, Rum ve Ermeni vatandaşlarımızın da bu toprakları vatan bilip bizimle beraber düşmana karşı durduğu yerdir Çanakkale. Bir ulusun küllerinden doğduğu yerdir Çanakkale. Ümmete yüz yıllardır baş olan Türk ulusun namusunu çiğnetmeği ve küllerinden yeniden doğduğu yerdir Çanakkale...
ÇANAKKALE BOĞAZI 18 MART 1915
Bir atom bombasından daha fazla tahribat yaratabilecek bir donanma gücü ile düşman boğazın önüne gelmişti. • Queen Elizabeth • Agamemnon • Lord Nelson • İnflexible • Irresistible • Ocean • Bouvet • Gaulois • Suffren Sanki tarih yine tekerrür ediyordu. Agamemnon yine oradaydı. Ama bu sefer demirden zırha bürünmüş bir ölüm makinası olarak. Dönemin en korkunç zırhlıları ile çok sayıda destroyer, mayın tarama gemisi ve denizaltı 18 Mart 1915 sabah saat 10 00 gibi Çanakkale Boğazına giriş yapmaya başladı. Bu onlar için sonun, bizim içinse bir destanın başlangıcıydı. Günün sonunda Bou vet, Irresistible, Ocean (215 kiloluk top mermisi ve Seyit onbaşı) batmış. Gaulois, inflexible ve pek çok diğer savaş gemisi ağır hasar almıştı. Ulus olarak coşku ile kutladığımız 18 Mart Çanakkale Deniz Zaferi ve Şehitler günü işte bu büyük zaferin anılmasıdır. Cevat Paşa (Çobanlı) Çanakkale Müstahkem Mevki Komutanı, Esad Paşa (Bülkat) 3. Kolordu Komutanı Selahaddin Adil Bey İstihkam Komutanı, Tophaneli Yüzbaşı İsmail Hakkı Bey Nusret Mayın Gemisi Komutanı. Bu günün kahraman komutanları olarak şanlı tarihimize adlarını yazdırmışlardır. Ruhları şad olsun.
"ŞÜHEDA FIŞKIRACAK TOPRAĞI SIKSAN ŞÜHEDA" KARA SAVAŞLARI
Çanakkale Boğazı'nı kara harekatı olmadan geçemeyeceğine hükmeden düşman, Gelibolu Yarımadası'na asker çıkarmaya karar verir. İtilaf Devletleri 25 Nisan 1915 tarihinde Seddülbahir ve Arıburnu kıyılarına yapılan çıkarma ile 9 ay sürecek “Kara Harekâtı” dönemi başlattı. • Seddülbahir Cephesi. • Birinci Kirte Muharebesi. • İkinci Kirte Muharebesi. • Üçüncü Kirte Muharebesi. • Zığındere Muharebesi. • Arıburnu Cephesi. • Anafartalar Cephesi. Kara harekatının önemli cepheleri. O güne kadar tarihte hiç bir sa vaşı olmayan Avustralya ve Yeni Zelanda'nın askerlerinden oluşan ANZAK (ANZAC) kuvvetleri ise İngilizlerin propagandası sonucu haritada bile bulayacakları bu coğrafyaya, sözde vatanlarını koru mak için gelmişlerdi. 9 ay süren bu trajedi sonunda Osmanlı'nın zayiatı yaralı, esir, kayıp ve hastalıktan ölenler dahil 250 binin aş mıştır. Bir çok kahramanlık olayına sahne olan bu Kara Harekatları sırasında maalesef bir nesli kaybettik.
ONLARI NE KADAR YAD ETSEK AZDIR
Her yıl 18 Mart’ta yarımadada düzenlenen ve devletimizin en üst kademesi ile dış misyon temsilcilerinin katıldığı törenlerde, Cum hurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan tören sonrasında dünyanın bir çok yerinden gelip, bu topraklarda şehit düşen şühedamızı kabirlerin başında ziyaret etmektedir. Gelibolu Yarımadasında Çanakkale savaşlarında şehit düşen kahramanlarımızın anısına 44'den fazla şehitlik ve 20'yi aşkın anıt bulunmaktadır. Çanakkale Şehitleri Abidesi ve Şehitliği, 57. Alay Şehitliği, Dur Yolcu Anıtı, Seyit Onbaşı Anıtı, Alçıtepe Şehitliği, Akbaş Şehitliği, Zığındere Sargı Yeri Şehitliği, Conkbayırı Anıtı (Mustafa Kemal Paşa'nın süngü taarruzunu yönettiği yer) ve Ezi neli Yahya Çavuş Anıtı en çok ziyaret edilenleridir. Çanakkale Sa vaşı’nın şiddetini anlayabilmek için Çanakkale Alçıtepe 1915 Siper ve Hilal-i Ahmer Hastanesi Canlandırma Alanları ve Çanakkale Destanı Tanıtım Merkezi ile Anadolu Hamidiye Tabyası Çanakkale Savaşları Tarih Müzesi mutlaka ziyaret edilmeli. Sayfalara sığmayacak Çanakkale'yi ana hatlarıyla gezip anlat maya çalıştığım bu gezi yazısında beni yalnız bırakmayan değerli abim Kamuran Abacıoğlu'na da sonsuz teşekkürler… Çanakka le'ye hizmeti ibadet olarak addedip, Çanakkale Fahri Hemşerisi unvanını da onur ve gururla taşımaktayım.
