Büyük alıcılarla yerel tüccarlar arasında fiyatları aşağı çekmeye yönelik bağlantı olup olmadığı araştırılıyor. Yaklaşık 400 bin ailenin geçimini sağladığı sektörde gözler şimdi soruşturmanın sonuçlarına çevrildi.
Türkiye'nin dünya fındık üretimindeki ağırlığına rağmen üreticinin ürününü hangi koşullarda ve hangi fiyatla sattığı tartışma konusu olmaya devam ediyor. Rekabet Kurumu, fındık alım-satım piyasasında rekabetin serbest koşullarda oluşup oluşmadığını belirlemek amacıyla kapsamlı bir inceleme yürütüyor. Bu kapsamda sektörün önde gelen 6 büyük teşebbüsü hakkında 22 Ekim 2026 tarihinde soruşturma açıldı.
Rekabet Kurumu Başkanı Birol Küle'nin yaptığı açıklamaya göre, fındık sezonunun başlamasıyla birlikte eylül ayında sektör genelinde ön araştırma başlatıldı. Karadeniz'in batısından doğusuna uzanan üretim bölgelerinde faaliyet gösteren önemli şirketlerde yerinde incelemeler gerçekleştirildi. Elde edilen bilgi ve belgelerin değerlendirilmesinin ardından 6 teşebbüs hakkında soruşturma kararı alındı.
ÜRETİCİNİN FİYATI MASADA MI BELİRLENİYOR?
Soruşturmanın merkezinde iki önemli şüphe bulunuyor. İlk olarak, sektörün en büyük alıcısı ile yerel ve orta ölçekli tüccarlar arasında üreticiden daha düşük fiyatla fındık alınmasını sağlayacak bir koordinasyon olup olmadığı araştırılıyor.
İkinci başlık ise piyasadaki alıcıların kendi aralarında anlaşarak ortak fiyat belirleyip belirlemediği. Rekabet Kurumu, farklı alıcılara ürününü satmak isteyen üreticilerin önceden belirlenmiş benzer fiyatlarla karşı karşıya bırakılıp bırakılmadığını ortaya çıkarmaya çalışıyor.
Bu iddiaların doğrulanması halinde, fındık piyasasındaki fiyat oluşumunun serbest rekabet koşulları dışında şekillendirilmiş olabileceği değerlendirilecek. Ancak soruşturma açılması, ilgili şirketlerin rekabet ihlali yaptığının kesinleştiği anlamına gelmiyor.
FERRERO'NUN TAAHHÜTLERİ DE YAKIN TAKİPTE
Fındık piyasasındaki rekabet tartışmalarında dünyanın önde gelen gıda şirketlerinden Ferrero da önemli bir başlık olarak öne çıkıyor.
Rekabet Kurumu, şirketin fındık alım pazarındaki konumuna ilişkin 2023-2024 döneminde yürüttüğü inceleme sonucunda, Ferrero'nun sunduğu taahhütleri kabul ederek bağlayıcı hale getirmişti. Söz konusu taahhütler 2024, 2025 ve 2026 fındık alım sezonlarını kapsıyor.
Kurum Başkanı Birol Küle, Ferrero'nun taahhütlere uyumunun yakından takip edildiğini belirterek, yükümlülüklerin ihlal edildiğinin veya dolanılmaya çalışıldığının tespit edilmesi halinde ağır idari para cezalarının gündeme gelebileceğini ifade etti.
Burada dikkat çeken nokta, Ferrero'nun önceki soruşturma sürecinden kaynaklanan taahhütlerinin denetlenmesi ile 22 Ekim'de altı teşebbüs hakkında açılan yeni soruşturmanın ayrı süreçler olması.
DAHA ÖNCE 31 ŞİRKETE CEZA VERİLMİŞTİ
Fındık sektöründeki rekabet incelemeleri ilk kez gündeme gelmiyor. Rekabet Kurumu, 2024 yılında alım ve satım fiyatlarının teşebbüsler arasında anlaşmayla belirlenmiş olabileceği iddiasıyla Trabzon ve Düzce'de iki ayrı soruşturma yürütmüştü.
Uzlaşma süreçlerinin ardından Trabzon'da faaliyet gösteren 21, Düzce'de faaliyet gösteren 10 teşebbüse idari para cezası uygulanmıştı. Böylece iki dosya kapsamında toplam 31 teşebbüs hakkında yaptırım kararı verilmişti.
400 BİN AİLENİN GEÇİM KAYNAĞI
Türkiye'nin dünya fındık üretiminin yaklaşık yüzde 70'ini karşıladığını belirten Birol Küle, Ordu, Giresun, Trabzon ve Düzce başta olmak üzere üretim bölgelerinde yaklaşık 400 bin ailenin geçimini fındıktan sağladığına dikkat çekti.
Küle, üreticinin emeğinin karşılığını almasının ve piyasada adil rekabet koşullarının korunmasının önemini vurgularken, incelemeler sırasında yeni rekabet ihlallerinin tespit edilmesi halinde başka teşebbüslerin de soruşturmaya dahil edilebileceğini bildirdi.
Altı büyük teşebbüsün kimlikleri ise henüz kamuoyuna açıklanmadı.
