İstanbul’un simge yapılarından Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi’nin altında bulunan tarihi tünellerde yürütülen çalışmalar devam ediyor.

Yüzyıllardır toprak ve dolgu malzemeleriyle kapalı durumda bulunan yeraltı geçitlerinde gerçekleştirilen temizlik ve restorasyon çalışmalarıyla dikkat çekici bulgulara ulaşıldı.
Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi’nde Cumhuriyet tarihinin en kapsamlı restorasyon çalışmaları kapsamında yer altı tünellerine inerek yürüttüğümüz çalışmaların son durumunu yerinde inceledik. Vezir Bahçe ve Batı Bahçe’den yaklaşık 3 bin ton dolgu malzemesi çıkardık, toplam 420 metrelik tünel hattını temizledik. Batı Bahçe’de tespit ettiğimiz altı ayrı mekân ve dokuz tünelde tarihî yapıları koruma ve güçlendirme çalışmalarımızı sürdürüyoruz. Hedeflerimizden biri de Ayasofya’nın yer altındaki bu tarihî zenginliğinin uygun bölümlerini ziyaretçilerimizle buluşturmak. Bu doğrultuda, yapının korunmasını ve ziyaretçi güvenliğini esas alan bir teşhir projesi hazırlamayı planlıyoruz. Ayasofya’nın yer altında, mevcut yapısından daha eski bir döneme ait olduğunu değerlendirdiğimiz tarihî katmanlara da ulaştık. Ayasofya’nın geçmişine ışık tutarken bu eşsiz mirası geleceğe taşımaya devam edeceğiz.
— Mehmet Nuri Ersoy (@MehmetNuriErsoy) November 20, 2026
Bugüne kadar 420 metrelik bölümü ortaya çıkarılan tünellerde, toplam 3 bin tona yakın toprak ve çamur tahliye edildi. Çalışmalar sırasında tünellerin derinliklerine kadar uzanan anıt ağaçların kökleri de görüntülendi.

6 mekan ve 9 tünel ortaya çıkarıldı
Ayasofya Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Ahmet Güleç, bölgede yürütülen çalışmalar hakkında bilgi verdi. Temizlik çalışmalarının yaklaşık iki yıl önce başladığını, geçen yıl ikinci etap çalışmalarına geçildiğini belirten Güleç, şu ana kadar 6 mekan ve 9 tünelin ortaya çıkarıldığını söyledi.

Tünel ve mekanların hangi döneme ait olduğuna ilişkin araştırmaların sürdüğünü aktaran Güleç, ilk bulguların bazı bölümlerin Roma dönemine uzandığına işaret ettiğini ifade etti. Kesin tarihlendirme için alınan örneklerin analiz edildiğini belirten Güleç, elde edilecek sonuçların yeraltı yapılarının geçmişine ilişkin önemli bilgiler sunacağını kaydetti.

Tüneller Yerebatan Sarnıcı yönüne uzanıyor
Ortaya çıkarılan geçitlerin güzergahına ilişkin de bilgi veren Güleç, kuzey yönünde ilerleyip batıya dönen bir tünel bulunduğunu, güneye doğru uzanan başka bir tünelin ise Yerebatan Sarnıcı yönüne ilerlediğini belirtti.

Ayasofya'nın altından gelen suyun da bu tüneller aracılığıyla tahliye edildiğini anlatan Güleç, suyun kaynağına ilişkin farklı ihtimaller üzerinde durulduğunu söyledi. Yerebatan Sarnıcı'na doğru uzanan bağlantıların ve yeraltı su hareketlerinin araştırılması da çalışmaların önemli başlıkları arasında yer alıyor.

Ziyarete açılması için kapsamlı çalışma gerekiyor
Tünellerin ziyaretçilere açılması ihtimaline ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Güleç, bunun için yapılması gereken çok sayıda çalışma bulunduğuna dikkat çekti.

Güleç, "Burada 3 bin tona yakın toprak, çamur çıktı. Metreküp olarak bin metreküpün üzerinde. Ziyaretçiye açılması için yapılması gereken pek çok çalışma var. Bakanımız ve bizler çok istiyoruz. Bu konuda ciddi anlamda çalışmalar yapıyoruz" dedi.



Ayasofya'nın ilk yapısına henüz ulaşılmadığını da vurgulayan Güleç, ortaya çıkarılan tünellerden birinin şimdilik Roma dönemine ait olduğunun söylenebileceğini ifade etti.





