Hakkında gözaltı kararı çıkarılan eski Cumhurbaşkanı ev hapsine alınırken, soruşturmanın odağında 355 milyon dolarlık kamu emeklilik fonu ve bankaya sağlandığı öne sürülen ayrıcalıklar bulunuyor.
Güney Amerika ülkesi Paraguay, son yılların en büyük siyasi ve finansal krizlerinden biriyle karşı karşıya. Ülkenin eski Devlet Başkanı Santiago Peña, Ueno Bank'ın mali çöküşüyle bağlantılı yolsuzluk iddiaları nedeniyle görevinden uzaklaştırıldı ve savcılık kararıyla gözaltına alındı.
6 Kasım'da toplanan Paraguay Senatosu, Peña hakkındaki azil sürecini tamamlayarak görevden alınmasına karar verdi. Oylamada hazır bulunan 44 senatörün tamamı azil yönünde oy kullandı. Böylece Peña, Paraguay'da 1989'dan bu yana görevden alınan ikinci devlet başkanı oldu.
Senato kararının ardından savcılık, eski devlet başkanı hakkında gözaltı kararı çıkardı. Paraguay Ulusal Polisi, Peña'nın başkent Asunción'daki konutunda gözaltına alındığını doğruladı. Eski liderin, savcılığa ifade vermek üzere götürülene kadar ev hapsinde tutulmasına karar verildi.
Reuters, Associated Press ve EFE'nin aktardığı gelişmelere göre, Peña'nın yerine eski Başkan Yardımcısı Pedro Alliana yemin ederek devlet başkanlığı görevini devraldı. Alliana'nın Ağustos 2028'e kadar görev yapması bekleniyor.
355 MİLYON DOLARLIK EMEKLİLİK FONU TARTIŞMASI
Soruşturmanın en dikkat çekici başlıklarından birini, Paraguay Sosyal Güvenlik Enstitüsü'nün (IPS) Ueno Bank'ta tuttuğu yaklaşık 355 milyon dolarlık kaynak oluşturuyor.
Azil dosyasında, devletin emeklilik ve sosyal güvenlik fonlarının bankaya aktarılmasıyla Ueno'ya önemli bir finansal avantaj sağlandığı ileri sürülüyor.
Milletvekilleri, kamu kaynaklarının bankada tutulmasının yanı sıra Peña'nın geçmişte Ueno'nun bağlı olduğu holdingde hissedar olmasını da çıkar çatışması iddialarının dayanağı olarak gösteriyor.
Peña'nın, söz konusu holdingdeki hisselerini 2025 yılında elden çıkardığı belirtiliyor. Ancak muhalefet, eski devlet başkanının siyasi nüfuzunu kullanarak bankaya ayrıcalık sağladığını ve denetim mekanizmalarının etkisiz kalmasına neden olduğunu savunuyor.
İddialar arasında bankanın denetiminden sorumlu Paraguay Merkez Bankası'nın yönetimine yapılan atamalar da bulunuyor.
UENO BANK KRİZİ NASIL BAŞLADI?
Paraguay'daki siyasi krizin merkezinde yer alan Ueno Bank, kısa sürede ülkenin en büyük finans kuruluşlarından biri haline gelmişti.
Milyonlarca müşteriye hizmet veren banka, özellikle dijital bankacılık faaliyetleriyle geniş bir kullanıcı kitlesine ulaşmıştı. Ancak bankanın kredi politikaları, ilişkili şirketlere kullandırılan krediler ve mali yapısına ilişkin soru işaretleri giderek büyüdü.
Paraguay Merkez Bankası, 3 Kasım'da Ueno Bank'a müdahale ederek tasfiye sürecini başlattı. Bankanın sermaye yeterliliğinin yasal sınırların altına düşmesi ve mali yapısındaki ciddi sorunlar bu kararın gerekçeleri arasında gösterildi.
Müdahalenin ardından milyonlarca müşterinin hesaplarına erişimi kesildi. Birikimlerine ulaşamayan vatandaşlar, emekliler ve çalışanlar sokaklara çıkarak hükümetten hesap sorulmasını ve paralarının iade edilmesini istedi.
Associated Press'in haberine göre, bankada 800 milyon doların üzerinde kamu kaynağı bulunuyordu. Krizin etkileri yalnızca bireysel tasarruf sahipleriyle sınırlı kalmadı; kamu kurumlarının ve emeklilik fonlarının kaynakları da tartışmanın merkezine yerleşti.
MERKEZ BANKASI ESKİ BAŞKANI DA GÖZALTINDA
Soruşturmanın bir diğer önemli ismi Paraguay Merkez Bankası eski Başkanı Carlos Carvallo Spalding oldu.
Daha önce Ueno'nun finans şirketini yöneten Carvallo, 2023 yılında Peña tarafından Merkez Bankası Başkanlığına atanmıştı. Bankanın denetiminden sorumlu kurumun başına getirilmesi, muhalefetin çıkar çatışması iddialarının önemli dayanaklarından biri haline geldi.
Ueno Bank krizinin büyümesinin ardından görevinden ayrılan Carvallo hakkında da savcılık gözaltı kararı çıkardı. Paraguay basını, eski Merkez Bankası Başkanı'nın 6 Kasım gecesi polise teslim olduğunu bildirdi.
PEÑA SUÇLAMALARI REDDETMİŞTİ
Santiago Peña, hakkındaki iddiaları daha önce reddederek herhangi bir usulsüzlüğe karışmadığını savunmuştu.
Ancak bankanın çöküşüyle birlikte artan siyasi baskı, kendi partisinden de destek kaybetmesine neden oldu. Peña, 5 Kasım'da istifa etme kararı aldığını açıklamasına rağmen Senato istifasını kabul etmek yerine azil sürecini tamamladı.
Bu kararın önemli bir hukuki sonucu da oldu. Paraguay'da eski devlet başkanlarına tanınan ömür boyu senatörlük statüsü ve buna bağlı dokunulmazlık imkânını kaybeden Peña, ceza soruşturması kapsamında işlem yapılabilir hale geldi.
Savcılık, eski devlet başkanının ifadesini almak ve hakkındaki iddiaları değerlendirmek üzere süreci başlattı.
PARAGUAY'DA KRİZİN EKONOMİK ETKİLERİ SÜRÜYOR
Ueno Bank'ın çöküşü, Paraguay'ın finans sisteminde de ciddi endişelere yol açtı. Bankanın müşterilerinin önemli bir bölümünün hesaplarına erişememesi, ülkede protestoların büyümesine neden oldu.
Yetkililer, mevduat sahiplerinin zararlarının karşılanması için ödeme mekanizmalarını devreye aldı. Paraguay Merkez Bankası, mevduat güvencesinin müşterilerin yaklaşık yüzde 97'sini kapsadığını açıkladı.
Bununla birlikte kamu kaynaklarının akıbeti, bankanın çöküşünde sorumluluğu bulunan isimler ve siyasi bağlantılarla ilgili soruşturmanın nasıl sonuçlanacağı belirsizliğini koruyor.
