Fon soruşturmasının ardından yüz binlerce yatırımcının beklediği düzenlemede sona gelindi. AK Parti tarafından hazırlanan kanun teklifinin önümüzdeki günlerde TBMM Başkanlığına sunulması bekleniyor. Düzenlemeyle tasfiye kapsamındaki fonların varlıklarının nakde çevrilmesi ve yatırımcıların haklarının belirlenen yöntemlerle karşılanması amaçlanıyor.
1 milyon TL sınırı hesap sayısına göre uygulanmayacak
Düzenlemenin en dikkat çekici başlıklarından biri ara ödeme mekanizması oldu.
Buna göre tasfiye süreci tamamlanmadan önce yatırımcılara kişi başına en fazla 1 milyon TL avans niteliğinde ödeme yapılabilecek. Burada hesap sayısı değil, yatırımcının kendisi esas alınacak.
Bir yatırımcının birden fazla fon hesabı bulunması halinde de toplam ödeme 1 milyon TL sınırını aşamayacak. Ancak bu tutar herkes için otomatik olarak ödenecek sabit bir para anlamına gelmiyor.
Yapılacak ara ödeme, yatırımcının net yatırım tutarını ve kesinleşmiş hak ve alacağını aşamayacak.
Fondaki para tüm alacakları karşılamazsa ne olacak?
Tasfiye kapsamındaki fonlarda bulunan nakdin yatırımcıların toplam alacaklarını karşılamaması ihtimaline karşı da düzenlemede özel bir yöntem öngörülüyor.
Bu durumda mevcut para, yatırımcılar arasında alacaklarıyla orantılı şekilde dağıtılacak.
SPK'nın, ödemelere net yatırım tutarı daha düşük olan yatırımcılardan başlanmasına karar verebilmesi de öngörülüyor. Kurul ayrıca tüm hak sahipleri için belirli bir asgari ara ödeme tutarı belirleyebilecek.
Yatırımcıların alacağı nasıl hesaplanacak?
Kanun teklifinde yatırımcıların geçmişte fonlara yatırdığı ve fonlardan çektiği paraların güncel değerinin belirlenmesi için özel bir hesaplama yöntemi de yer alıyor.
Buna göre nakit hareketlerinin güncellenmesinde TÜFE ile Yİ-ÜFE değişim oranlarının aritmetik ortalaması dikkate alınacak.
Fonlardan yapılan para çıkışlarında ise “ilk giren ilk çıkar” yöntemi uygulanacak. Böylece farklı tarihlerde para yatıran ve çeken yatırımcıların alacaklarının ortak bir sistem üzerinden hesaplanması hedefleniyor.
Olağan dışı kazanç sağlayan yatırımcılar da düzenlemede
Düzenleme yalnızca fonlarda halen varlığı bulunan yatırımcılarla sınırlı kalmayacak.
Fonlardan olağan piyasa koşullarının üzerinde kazanç sağlayarak çıkan yatırımcılar için de iade mekanizması öngörülüyor.
Gerçeğe aykırı değerler üzerinden fondan çıkış yapan veya fiyatlarının gerçeğe aykırı oluştuğu belirlenen hisselerden olağanüstü kazanç elde eden kişiler için gönüllülük esasına dayalı iade mekanizması oluşturulabilecek.
İade tutarının belirlenmesinde fonun yatırım stratejisine uygun benzer fonların performansı, ilgili hissenin endeks içindeki durumu ve SPK tarafından belirlenecek objektif piyasa kriterleri dikkate alınabilecek.
Fonlardan çıkarılan varlıklar da mercek altında
Tasfiye sürecinde yalnızca nakit varlıklar değil, fonlardan ilişkili kişilere veya üçüncü taraflara aktarılan mal varlıkları da takip edilecek.
Karşılıksız kredi, borç, avans, teminat, devir, alım-satım ve repo gibi işlemlerle fonlardan çıkarıldığı belirlenen değerlerin tasfiye sürecinde yeniden dikkate alınması hedefleniyor.
Sorumluların şahsi mal varlıklarına da gidilebilecek
Fon varlıklarının yatırımcıların alacaklarını karşılamaya yetmemesi halinde sorumluların şahsi mal varlıkları da gündeme gelebilecek.
Öncelikle fonun kurucusu veya yöneticisi olan portföy yönetim şirketinin sorumluluğuna başvurulması, bunun yeterli olmaması halinde ise zararın oluşmasında sorumluluğu tespit edilen gerçek ve tüzel kişilere yönelik yasal süreç işletilmesi öngörülüyor.
El konulan mal varlıkları yatırımcı zararında kullanılabilecek
Ceza soruşturmaları veya davalar kapsamında el konulan ya da müsadere edilen mal varlıklarının da yatırımcıların zararlarının karşılanmasında kullanılması planlanıyor.
Doğrudan fonlara devredilemeyen varlıkların satış veya tasfiye işlemlerinin ise TMSF tarafından kayyum sıfatıyla yürütülebilmesi öngörülüyor. Elde edilen gelirin ilgili fonlara aktarılması ve yatırımcı alacaklarının karşılanmasında kullanılması hedefleniyor.
Ödemeler ne zaman başlayacak?
Henüz yatırımcıların beklediği ödemeler için kesin bir tarih bulunmuyor.
Kanun teklifinin TBMM Başkanlığına sunulmasının ardından düzenlemenin Meclis'te kabul edilerek yasalaşması gerekiyor. Bu nedenle kişi başına 1 milyon TL'ye kadar yapılması planlanan ara ödemelerin ne zaman başlayacağı henüz kesinleşmiş değil.
Düzenlemenin yasalaşmasının ardından tasfiye kapsamındaki fonların varlıkları ile yatırımcıların kesinleşmiş alacaklarının belirlenmesi ve ödeme sürecinin buna göre yürütülmesi planlanıyor.
