İthalat fiyatlarındaki artış, ihracattaki artışı aştı
TÜİK'in açıkladığı verilere göre, ihracat birim değer endeksi ağustosta yıllık bazda yüzde 8,5 yükseldi. İthalat birim değer endeksinde ise aynı dönemde yüzde 13,7 artış kaydedildi. İthalat fiyatlarındaki yükselişin ihracat fiyatlarındaki artıştan daha yüksek olması, dış ticaret haddindeki düşüşte etkili oldu.
İhracat birim değer endeksinde en dikkat çekici artış yakıt grubunda görüldü. Bu gruptaki endeks yıllık bazda yüzde 47,1 yükseldi. Ham maddelerde yüzde 10,9, gıda, içecek ve tütünde yüzde 7,4, imalat sanayinde ise yüzde 5,1 artış gerçekleşti.
İthalat tarafında da yakıt fiyatlarındaki yükseliş öne çıktı. Yakıt ithalatına ilişkin birim değer endeksi yüzde 35,9 artarken ham maddelerde yüzde 12,5, imalat sanayinde yüzde 7,5 artış görüldü. Gıda, içecek ve tütün grubunda ise endeks yüzde 4,2 geriledi.
İhracat ve ithalat miktarlarında düşüş
Ağustos ayında ihracat miktar endeksi geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 0,4 azaldı. Alt gruplar incelendiğinde ham madde ihracat miktarı yüzde 19,3, gıda, içecek ve tütün ihracat miktarı yüzde 1,9 arttı. Buna karşılık yakıt ihracat miktarı yüzde 20, imalat sanayi ihracat miktarı yüzde 4,5 geriledi.
İthalat miktar endeksi de yıllık bazda yüzde 2,8 düşüş gösterdi. Gıda, içecek ve tütün ithalat miktarında yüzde 36,2, ham maddelerde yüzde 8,3 artış kaydedilirken yakıtlarda yüzde 1,6, imalat sanayinde yüzde 0,5 azalma yaşandı.
Mevsim etkilerinden arındırılmış verilerde farklı görünüm
Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış verilere göre ihracat miktar endeksi temmuz ayındaki 143,6 seviyesinden ağustosta 145'e yükseldi. Böylece aylık bazda yüzde 1 artış gerçekleşti.
Aynı dönemde ithalat miktar endeksi ise 114,6'dan 111,7'ye gerileyerek yüzde 2,5 azaldı. Takvim etkilerinden arındırılmış yıllık veriler de ihracat miktar endeksinde yüzde 0,4, ithalat miktar endeksinde yüzde 2,8 düşüşe işaret etti.
Dış ticaret haddi 90 seviyesine indi
İhracat birim değer endeksinin ithalat birim değer endeksine bölünmesiyle hesaplanan dış ticaret haddi, 2025 yılı ağustos ayında 94,3 olarak kaydedilmişti. Endeks, 2026 yılının aynı ayında 4,3 puan düşerek 90 seviyesine geriledi.
Dış ticaret haddindeki düşüş, ihracat birim değerlerinin ithalat birim değerlerine oranının zayıfladığını gösteriyor. Ancak bu gösterge tek başına dış ticaret açığının arttığı veya azaldığı anlamına gelmiyor; dış ticaret dengesinin değerlendirilmesinde ihracat ve ithalatın toplam değerleri ile miktarları da dikkate alınıyor.
