Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Dolmabahçe Sarayı’nda düzenlenen 152. Parlamentolar Arası Birlik (PAB) Genel Kurulu onur yemeğinde yaptığı konuşmada uluslararası sistemdeki krizden Orta Doğu’daki çatışmalara, Kıbrıs meselesinden Filistin’e kadar geniş bir yelpazede değerlendirmelerde bulundu.
Erdoğan, mevcut küresel düzenin ciddi bir meşruiyet kriziyle karşı karşıya olduğunu vurgulayarak, diplomasi ve diyalog mekanizmalarının zayıflamasının dünyayı daha güvensiz hale getirdiğini söyledi.
Konuşmasında uluslararası sistemin işleyişine yönelik eleştirilerde bulunan Erdoğan, “Akıl ve vicdan sahipleri olarak şu gerçeği hepimiz çok iyi biliyoruz. 80 yıl önce galipler eliyle tesis edilen uluslararası sistem bugün büyük bir meşruiyet kriziyle yüz yüzedir. Sistemin temelini teşkil eden değerler, ilkeler, kurallar ve teamüller küresel ölçekteki anlam ve itibarını kaybetmenin eşiğindedir. Uluslararası hukukun bağlayıcı hükümleri işledikleri savaş ve insanlık suçlarına her gün yenilerini ekleyen aktörler üzerindeki tesirini maalesef yitirmiştir” ifadelerini kullandı.
Erdoğan, küresel çatışma ortamına dikkat çekerek en çarpıcı uyarılarından birini şu sözlerle dile getirdi:
“Sağduyunun askıya alındığı diyalog mekanizmasının devre dışı bırakıldığı, diplomasi ve müzakerenin yerini silah, füze ve bombaların aldığı böyle bir ortamda kimse güvende değildir. Şunu çok açık ve net ifade etmek isterim. Türkiye olarak insani değerler üzerinde bina ettiğimiz dış politikamızın önceliği, hangi coğrafyada olursa olsun ihtilafların barışçıl yollarla çözüme ulaştırılmasıdır.”
Filistin ve İsrail vurgusu
Konuşmasında Gazze ve Filistin’deki duruma geniş yer ayıran Cumhurbaşkanı Erdoğan, İsrail hükümetini eleştirerek bölgedeki insani krizin derinleştiğini ifade etti.
Erdoğan, “Uluslararası kamuoyu Ortadoğu'daki trajedileri durdurma iradesi gösterse de hükümetlerin bu noktada çok daha geriden geldiklerine tanık oluyoruz. Son iki ayda yaşananları hep birlikte takip ettik. Dünyanın odağı İran'daki savaşa kaymış iken Filistin ve Lübnan'da binlerce kişi İsrail hükümetinin saldırılarında hayatını kaybetti. Aynı saldırılarda 1 milyondan fazla Lübnanlı yerlerinden edildi. Öldürülenlerin ve göçe zorlananların sayısı günden güne artıyor. Hem kendi halkı hem Filistin hem de bölgemiz için barışın ve huzurun önündeki en büyük engel olan İsrail hükümeti uluslararası toplumun tüm çabalarına rağmen durmuyor, durdurulamıyor” dedi.
Filistin’deki can kayıplarına da değinen Erdoğan, “İsrail güçleri ateşkesin imzalandığı 10 Ekim 2025’ten bugüne 755 Filistinliyi şehit etti, 2 bin 100 kişiyi yaraladı. 7 Ekim 2023’den bu yana 73 bin Filistinli hayattan kopartılırken Gazze'de yaralananların sayısı 172 bini geçti” ifadelerini kullandı.
Erdoğan ayrıca İsrail’in insani yardım girişlerini engellediğini belirterek, “Ateşkes çerçevesinde taahhütlerine uymayan İsrail yönetimi Gazze'ye insani yardım girişlerine de engel oluyor” dedi.
“İki devletli çözüm” çağrısı
Filistin meselesine ilişkin çözüm önerisini yineleyen Cumhurbaşkanı Erdoğan, uluslararası parlamenterlere çağrıda bulunarak şu ifadeleri kullandı:
“Filistin'de adil ve kalıcı barışın tek formülü olan iki devletli çözümün bir an önce hayata geçirilmesi için tüm parlamenterleri güç birliği yapmaya, barışın sesini yükseltmeye davet ediyorum.”
Kıbrıs, Suriye ve bölgesel meseleler
Erdoğan konuşmasında Kıbrıs meselesine de değinerek çözüm çağrısını yineledi:
“Kıbrıs meselesinde adil, kalıcı, sürdürülebilir çözümün zamanı çoktan gelmiştir.”
Suriye, Libya, Ukrayna ve Afrika’daki gelişmelere de değinen Erdoğan, Türkiye’nin diplomatik çabalarının sürdüğünü belirterek, “Hem Rusya’nın hem de Ukrayna’nın güven duyduğu yegane ülke olarak savaşın sona erdirilmesi için samimi çabalarımızı sürdürüyoruz” dedi.
“Uluslararası sistem meşruiyet krizi yaşıyor”
Konuşmasının genelinde uluslararası düzenin zayıfladığına dikkat çeken Erdoğan, parlamentolar arası iş birliğinin önemini vurgulayarak PAB Genel Kurulu’nun barışa katkı sağlaması temennisinde bulundu.
Erdoğan, “Diyalog ve işbirliği imkanlarının artırılması temelinde birliğin üstlendiği misyonu çok kıymetli buluyorum” diyerek, parlamenter diplomasinin küresel sorunların çözümünde kritik rol oynadığını ifade etti.
Dolmabahçe Sarayı’ndaki buluşmada Erdoğan’ın mesajlarının odağında uluslararası sistemin krizleri, Orta Doğu’daki çatışmalar ve diplomatik çözüm çağrıları yer aldı. Cumhurbaşkanı, Türkiye’nin dış politikasının temelinin “insani değerler ve barışçıl çözüm” olduğunu vurgulayarak konuşmasını tamamladı.
