Bölgedeki üreticiler, fındıktan elde edilen yüksek katma değerin kendi kazançlarına yeterince yansımadığını belirterek yetkililere inceleme çağrısı yapıyor.
Türkiye'nin en önemli tarımsal ihraç ürünlerinden fındıkta üretici ile ihracat arasındaki fiyat farkı yeniden gündemde. Özellikle Karadeniz bölgesinde fındık üreticileri, artan gübre, ilaç, işçilik ve bahçe bakım maliyetlerine rağmen ürünlerini hak ettikleri değerden satamadıklarını savunuyor.
Üreticilerin gündeme getirdiği rakamlara göre özel sektörde fındığın kilogramı yaklaşık 70 TL seviyesinde alınıyor. Buna karşılık işlenmiş ve kavrulmuş iç fındığın ihracat fiyatının yaklaşık 10 euroya ulaştığı belirtiliyor. Kabuklu fındık ile işlenmiş ürünün fiyatları arasında doğrudan karşılaştırma yapılamayacağını kabul eden üreticiler, aradaki farkın hangi aşamalarda ve kimler arasında paylaşıldığının açıklığa kavuşturulmasını istiyor.
TMO'NUN ALIMLARI SONA MI ERİYOR?
Fındık üreticilerinin endişe duyduğu bir diğer konu ise Toprak Mahsulleri Ofisinin (TMO) alım takvimi. TMO'nun 14 Kasım'da alımları sonlandıracağı yönündeki iddialar, ürününü henüz satmayan üreticilerde kaygı yaratıyor.
Üreticiler, TMO'nun alım piyasasından çekilmesinin özel sektör karşısındaki pazarlık güçlerini zayıflatabileceğini düşünüyor. TMO ve diğer alım kanallarında kilogram başına yaklaşık 140 TL seviyesinde fiyat oluştuğu ifade edilirken, özel sektör için dile getirilen 70 TL'lik rakam piyasadaki fiyat farklılıklarına ilişkin soru işaretlerini artırıyor.
ARHAVİ ZİRAAT ODASI BAŞKANI'NDAN DİKKAT ÇEKEN DEĞERLENDİRME
Bölgedeki üreticilerin yaşadığı sorunları gündeme taşıyan Arhavi Ziraat Odası Başkanı Sadık Yıldızbayrak da fındık piyasasındaki fiyat oluşumuna ve üreticinin kazançtan aldığı paya dikkat çekiyor.
Yıldızbayrak, fındığın üretiminden ihracatına kadar uzanan süreçte oluşan ekonomik değerin ve kazanç paylaşımının sorgulanması gerektiğini savunuyor. Üreticinin bütün yıl boyunca üstlendiği maliyetlere karşılık ürününü hangi koşullarda sattığının, ihracat zincirinde oluşan katma değerin ise hangi kesimlere gittiğinin araştırılması gerektiği belirtiliyor.
Bölgedeki üreticilerin itirazı yalnızca yabancı firmalara yönelik değil. Yerli ihracatçıların alım politikalarının da değerlendirilmesini isteyen üreticiler, ihracatçıya sağlanan finansman ve teşviklerin çiftçinin gelirine de katkı sunmasını bekliyor.
REKABET KURUMU VE BAKANLIKLARA İNCELEME ÇAĞRISI
Fındık piyasasındaki fiyat oluşumunun araştırılmasını isteyen üreticiler, Ticaret Bakanlığı ile Tarım ve Orman Bakanlığının ortak bir çalışma yürütmesini talep ediyor. Rekabet Kurumunun da fındığın alımından işlenmesine ve ihracatına kadar uzanan zincirde rekabet koşullarını incelemesi isteniyor.
Üreticilerin öne çıkardığı talepler arasında rekabeti bozucu olabilecek uygulamaların araştırılması, ihracat fiyatları ile işleme maliyetlerinin şeffaflaştırılması ve piyasa koşullarının üretici lehine iyileştirilmesi bulunuyor.
ÜRETİCİ KAZANMADAN İHRACAT BAŞARISI YETERLİ DEĞİL
Karadeniz'de yüz binlerce ailenin geçim kaynağı olan fındıkta üreticinin gelirini koruyamaması, uzun vadede üretimin devamlılığı açısından da risk oluşturuyor. Artan maliyetler karşısında yeterli kazanç elde edemeyen çiftçilerin üretimden uzaklaşması, Türkiye'nin dünya fındık piyasasındaki güçlü konumunu da etkileyebilir.
Üreticiler, beklentilerinin ayrıcalık değil, emeklerinin karşılığını alabilecekleri adil ve şeffaf bir piyasa düzeni olduğunu vurguluyor. Fındıkta ihracat başarısının gerçek anlamda başarıya dönüşmesi için üreticinin de bu kazançtan hak ettiği payı alması gerektiğine dikkat çekiliyor.
