Azerbaycan’da devlet okullarında uygulanan kılık-kıyafet kuralları üzerinden başlayan başörtüsü tartışması, ülke gündemindeki yerini koruyor. Başkent Bakü başta olmak üzere farklı bölgelerde başörtülü öğrencilerin derslere alınmadığı yönündeki iddialar üzerine boykotlar ve dayanışma eylemleri düzenlenirken, 12 Ekim Pazartesi sabahından itibaren Instagram ve TikTok’a erişimde ciddi aksamalar yaşandığı öne sürüldü.
Okul önlerinde gerçekleştirilen eylemlere ilişkin görüntülerin sosyal medya platformlarında hızla yayılması, erişim sorunlarının zamanlamasını tartışma konusu haline getirdi. Ancak yaşanan kesintilerin protestolarla bağlantılı olup olmadığına ilişkin henüz resmî bir doğrulama yapılmadı.
Instagram ve TikTok’a erişim sorunu
Azerbaycan merkezli bağımsız medya kuruluşları ve yerel kaynakların aktardığı bilgilere göre, kullanıcılar sabah saatlerinden itibaren Instagram’da akış yenileme ve profillere erişim sorunlarıyla karşılaştı. TikTok’ta ise video akışının çalışmadığına ilişkin bildirimler geldi.
Bazı kullanıcıların söz konusu platformlara VPN servisleri aracılığıyla erişebildiği bildirildi. Bununla birlikte, erişim sorunlarının ülke genelindeki kapsamı ve teknik nedeni bağımsız biçimde kesinleştirilmiş değil.
Azerbaycan makamlarından, ilgili dijital iletişim kurumlarından, Meta’dan veya TikTok’tan kısıtlamanın nedenine ilişkin resmî bir açıklama yapılmadığı aktarıldı. Bu nedenle erişim sorunlarının doğrudan protestoları engelleme amacı taşıdığı yönündeki iddialar şu aşamada kesinleşmiş değil.
Okullarda boykot ve dayanışma eylemleri
Başörtüsü tartışması, okullarda yaşandığı ileri sürülen uygulamaların ardından öğrenci tepkileriyle yeni bir boyut kazandı. Bakü’de bazı okullarda başörtülü öğrencilerin derslere alınmadığı iddiaları üzerine diğer öğrencilerin de derslere girmeyerek boykot eylemlerine katıldığı bildirildi.
Okul koridorlarında ve bahçelerinde gerçekleştirilen eylemlerde, “Hicab təhsilə əngəl deyil” (Başörtüsü eğitime engel değildir) yazılı dövizlerin taşındığı aktarıldı. Başörtülü öğrencilerle dayanışma amacı taşıyan protestoların görüntüleri sosyal medya üzerinden geniş kitlelere ulaştı.
Tepkilerin yalnızca başörtüsü kullanan öğrencilerle sınırlı kalmadığı, farklı öğrencilerin de eylemlere destek verdiği yönündeki haberler kamuoyundaki tartışmayı genişletti.
Tartışmanın merkezinde 21 Eylül tarihli düzenleme var
Krizin arka planında, Azerbaycan Bakanlar Kurulunun 21 Eylül 2026 tarihinde onayladığı belirtilen 309 sayılı düzenleme bulunuyor. Devlet okullarındaki kıyafet standartlarını yeniden düzenleyen kararın, okul üniformasının bütünlüğünü bozan veya eğitimin laiklik ilkesiyle bağdaşmadığı değerlendirilen kıyafet unsurlarını sınırlandırdığı ifade ediliyor.
Düzenlemede doğrudan “başörtüsü yasağı” ifadesinin yer almadığı belirtilirken, bazı okul yönetimlerinin kuralları başörtülü öğrencileri derslere kabul etmeme şeklinde uyguladığı yönündeki iddialar tartışmanın odağına yerleşti.
Burada düzenlemenin metni ile okullardaki uygulamanın birbirinden ayrılması önem taşıyor. Başörtüsünün açıkça yasaklandığına ilişkin bir hüküm bulunup bulunmadığı ve okul yönetimlerinin hangi hukuki dayanakla hareket ettiği, düzenlemenin tam metni ve ilgili mevzuat üzerinden değerlendirilmesi gereken konular arasında yer alıyor.
Öğretmenleri kapsayan düzenleme de gündemde
Tartışmaların bir diğer boyutunu, öğretmenlerin kılık-kıyafetlerini düzenleyen ve 6 Ekim 2026 tarihinde yürürlüğe girdiği belirtilen 325 sayılı karar oluşturuyor. Söz konusu düzenlemenin ardından Bakü Şehir Eğitim İdaresinin 9 Ekim’de okullarda kapsamlı denetim yapılacağını duyurduğu aktarıldı.
Böylece okullarda başlayan kıyafet tartışması, eğitim personelinin kıyafet standartları ve laiklik ilkesi çerçevesindeki uygulamalara da uzandı.
Erişim kısıtlamasının nedeni belirsizliğini koruyor
Azerbaycan’da başörtüsü uygulamalarına yönelik tepkiler sürerken Instagram ve TikTok’a erişimde yaşandığı bildirilen sorunlar, ifade özgürlüğü ve bilgiye erişim tartışmalarını da gündeme taşıdı.
Bununla birlikte, sosyal medya platformlarındaki aksamaların resmî bir erişim engelinden mi, teknik bir sorundan mı yoksa başka bir nedenden mi kaynaklandığı henüz kesinleşmiş değil. Yetkili kurumlardan yapılacak açıklamalar, hem erişim sorununun niteliğinin hem de okullardaki kıyafet düzenlemelerinin nasıl uygulandığının netleşmesi açısından önem taşıyor.
