Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, boşanmanın gerçek veya göstermelik olup olmadığına bakılmaksızın, eski eşle fiilen birlikte yaşandığının tespit edilmesi halinde bağlanan gelir veya aylığın kesilmesi gerektiğine hükmetti.
Sosyal güvenlik mevzuatı kapsamında, eşinden boşandığı halde boşandığı kişiyle aynı hanede yaşamaya devam edenlerin aldığı ölüm aylıkları ve gelirler SGK tarafından kesilebiliyor. Konuyla ilgili Yargıtay 10. Hukuk Dairesi’nin verdiği karar, özellikle babasından yetim aylığı alan ve boşanma sonrasında eski eşiyle yaşamaya devam eden kadınları yakından ilgilendiriyor.
Yargıtay’dan “samimi boşanma” değerlendirmesi
Davanın konusu, babasından yetim aylığı alan bir kadının eski eşiyle birlikte yaşadığı gerekçesiyle aylığının kesilmesiyle başladı.
Dosyaya göre kadın, 2001 yılında eşinden boşandı. Babası ise 2002 yılında hayatını kaybetti. Babasından dolayı kendisine yetim aylığı bağlanan kadının aylığı, SGK tarafından eski eşiyle fiilen birlikte yaşadığı tespit edildiği gerekçesiyle 2008 yılında kesildi. Kurum ayrıca daha önce yapılan ödemeleri borç olarak kaydetti.
Kadın daha sonraki yıllarda yeniden SGK’ya başvurarak aylığının bağlanmasını istedi. Kurumun talebi reddetmesi üzerine konu yeniden yargıya taşındı.
İlk derece mahkemesi kadının talebini kabul ederek yetim aylığının yeniden bağlanmasına karar verdi. Bölge Adliye Mahkemesi de bu kararı yerinde buldu. Bunun üzerine SGK dosyayı Yargıtay’a taşıdı.
Yargıtay: Boşanmanın nedenine bakılamaz
Dosyayı inceleyen Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, sosyal güvenlik mevzuatındaki düzenlemenin boşanmanın hangi amaçla gerçekleştirildiğine değil, boşanılan eşle fiilen birlikte yaşanıp yaşanmadığına odaklandığına dikkat çekti.
Daireye göre, kişinin gerçekten evlilik birliğini sona erdirmek amacıyla mı boşandığı, yoksa sosyal güvenlik kapsamında aylık almak amacıyla mı boşandığı ayrıca araştırılmamalı.
Yargıtay, kesinleşmiş bir boşanma kararının ardından eşlerin boşanma iradesinin samimi olup olmadığının başka bir yargı organı tarafından sorgulanamayacağını belirtti.
Kararda, 5510 sayılı Kanun kapsamında önemli olan hususun, boşanılan eşle fiilen birlikte yaşama durumunun tespit edilmesi olduğu vurgulandı.
1 Ekim 2008 ayrıntısı
Yargıtay kararında, söz konusu düzenlemenin yürürlük tarihi olan 1 Ekim 2008 sonrasındaki fiili birlikte yaşama durumlarına dikkat çekildi.
Daire, boşanma sırasında tarafların gerçek bir boşanma iradesine sahip olup olmamasının sonucu değiştirmeyeceğini belirtti. Buna göre boşanmış kişilerin daha sonra eski eşleriyle fiilen birlikte yaşadıkları tespit edilirse, şartları oluştuğunda bağlanan gelir veya aylığın kesilmesi gerekiyor.
Başka bir ifadeyle, mahkeme açısından belirleyici olan “Neden boşandılar?” sorusu değil, “Boşandıktan sonra birlikte yaşadılar mı?” sorusu olacak.
Mahkemenin araştırması yetersiz bulundu
Yargıtay, somut dosyada ilk derece mahkemesinin yaptığı incelemeyi ise yeterli bulmadı.
Daireye göre, yalnızca emniyet araştırması ve tanık ifadeleriyle sonuca gidilmesi yeterli değil. Mahkemenin, tarafların nüfus kayıt sistemindeki adreslerini incelemesi ve ihtilaf konusu dönemde aynı adreste yaşayıp yaşamadıklarını kapsamlı şekilde araştırması gerekiyor.
Bu kapsamda adreslerde kimlerin yaşadığı; kolluk araştırması, muhtar, komşu, kapıcı ve apartman yöneticisi gibi kişilerin beyanlarıyla ortaya konulmalı.
Yargıtay, bu araştırmalar sonucunda fiili birlikte yaşama durumunun bulunup bulunmadığının kesin biçimde belirlenmesi gerektiğine hükmetti.
Karar bozuldu
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, Bölge Adliye Mahkemesi’nin istinaf başvurusunu reddeden kararını kaldırdı ve ilk derece mahkemesinin kararını eksik inceleme nedeniyle bozdu.
Böylece dosya, eski eşlerin gerçekten aynı çatı altında yaşayıp yaşamadığının daha kapsamlı şekilde araştırılması için yeniden değerlendirmeye gönderildi.
Karar, yetim aylığı veya ölüm aylığı alan kişiler açısından önemli bir noktayı ortaya koyuyor: Boşanmanın gerçek veya göstermelik olup olmadığı tek başına belirleyici değil; boşanılan eşle fiilen birlikte yaşandığının tespit edilmesi aylığın kesilmesi sonucunu doğurabiliyor.
