Türkiye’nin sınırları dışındaki askerî varlığı, uluslararası bir araştırmayla yeniden gündeme geldi. World BEYOND War tarafından yayımlanan 2025 tarihli rapor, dünyanın farklı ülkelerinde bulunan yabancı askerî üs ve tesisleri inceleyerek ülkelerin yurt dışındaki askerî varlıklarını karşılaştırdı.
Araştırmada ABD, ülke sınırları dışında bulunan 877 askerî üs ve tesisle ilk sırada yer aldı. Türkiye ise 133 noktayla ikinci sıraya yerleştirildi. Birleşik Krallık 117, Rusya 29, Hindistan 20 ve İsrail 14 noktayla listede Türkiye’yi takip etti.
Ancak araştırmanın güncel veri tabanında bazı rakamlar değişmiş durumda. World BEYOND War’ın erişilebilir haritasında ABD için 861, Türkiye için 131, Birleşik Krallık için 118, Rusya için 35 ve Hindistan için 19 nokta gösteriliyor. Bu farklılık, 2025 raporundaki rakamlarla güncel veri tabanının birbirinden ayrılması gerektiğini ortaya koyuyor.
Askerî varlık yakın coğrafyada yoğunlaşıyor
World BEYOND War’ın değerlendirmesine göre Türkiye’nin yurt dışındaki askerî varlığı, ABD’nin küresel ölçekte yayılan ağından farklı olarak ağırlıklı biçimde yakın coğrafyada yoğunlaşıyor. Özellikle Irak ve Suriye’deki askerî noktalar, Türkiye’nin toplam sayısında önemli yer tutuyor. Somali ise Türkiye’nin Afrika’daki askerî varlığının öne çıkan merkezlerinden biri olarak gösteriliyor.
Türkiye’nin yurt dışındaki askerî faaliyetleri; askerî üsler, ileri karakollar, konuşlanma noktaları ve farklı ülkelerdeki tesislerden yararlanma imkânlarını kapsayabiliyor. Bu nedenle araştırmada kullanılan toplam sayı, yalnızca büyük ve kalıcı askerî üslerin sayısı olarak değerlendirilmemeli.
Çalışma, devletler tarafından yayımlanmış ortak bir küresel askerî üs envanteri değil; açık kaynaklardan derlenen ve güncellenebilen bir veri tabanına dayanıyor.
Somali’de TURKSOM öne çıkıyor
Türkiye’nin Afrika’daki askerî varlığının en önemli unsurlarından biri, Somali’nin başkenti Mogadişu’da faaliyet gösteren Somali Türk Görev Kuvveti Komutanlığı olarak öne çıkıyor. Türk askerî eğitim merkezi, Somali güvenlik güçlerinin eğitimine katkı sağlamak amacıyla 2017 yılında faaliyete geçti.
Somali ile yürütülen askerî iş birliği, Türkiye’nin Afrika Boynuzu’ndaki ilişkilerinin önemli başlıkları arasında bulunuyor. Ankara’nın bölgedeki faaliyetleri askerî eğitim ve güvenlik iş birliğinin yanı sıra enerji ve ekonomik ilişkileri de kapsıyor.
Türkiye’nin Katar’daki askerî varlığı, Irak ve Suriye’deki konuşlanmaları ve Libya’daki güvenlik iş birliği de yurt dışındaki askerî faaliyetlerinin farklı boyutlarını oluşturuyor. Balkanlar’daki uluslararası görevler ise Türkiye’nin NATO ve diğer çok uluslu güvenlik mekanizmaları içindeki rolü çerçevesinde değerlendiriliyor.
Savunma sanayii ihracatı 10 milyar doları aştı
Türkiye’nin yurt dışındaki askerî varlığına ilişkin tartışmalar, savunma sanayiindeki büyümeyle birlikte de gündeme geliyor.
Savunma Sanayii Başkanlığının açıkladığı verilere göre Türkiye’nin savunma ve havacılık ihracatı, 2025 yılında bir önceki yıla kıyasla yüzde 48 artarak 10 milyar 54 milyon dolara ulaştı. Böylece sektörün yıllık ihracatı tarihî seviyeye çıktı.
İhracattaki artış, Türkiye’nin savunma sanayiinde üretim ve uluslararası pazarlardaki etkinliğini artırdığını gösteren önemli göstergelerden biri olarak öne çıkıyor.
Rakamlar ne anlama geliyor?
World BEYOND War’ın araştırması, Türkiye’yi yurt dışındaki askerî üs ve tesis noktaları bakımından ABD’nin ardından ikinci sırada gösteriyor. Bununla birlikte 133 rakamının 2025 raporuna, 131 rakamının ise güncel veri tabanına ait olduğu ayrımının korunması gerekiyor.
Araştırmanın ortaya koyduğu tablo, Türkiye’nin askerî faaliyetlerinin yalnızca sınır güvenliğiyle sınırlı olmadığını; yakın coğrafyadaki konuşlanmaların yanı sıra farklı ülkelerdeki eğitim, güvenlik ve uluslararası görevleri de kapsadığını gösteriyor.
