Son üç yıldır ortalama sıcaklıkların sanayi öncesi döneme göre 1,5 derece eşiğinin üzerinde seyretmesi, iklim krizinin kalıcı bir evreye girdiğine işaret ediyor.
Avrupa Birliği’nin Yeryüzü İnceleme Programı Copernicus ile Avrupa Orta Vadeli Hava Tahminleri Merkezi (ECMWF) tarafından yayımlanan veriler, 2025’in yalnızca 2023’ten 0,01 santigrat derece daha serin olduğunu ortaya koydu. İngiltere Ulusal Meteoroloji Kurumu UK Met Office de 1850’ye uzanan kayıtlar doğrultusunda bu tespiti teyit etti.
1,5 derece eşiği üç yıl üst üste aşıldı
ECMWF verilerine göre dünya, kayıtların tutulmaya başlandığı dönemden bu yana ilk kez, sanayi öncesi döneme (1850–1900) kıyasla küresel sıcaklığın 1,5 santigrat derece üzerinde seyrettiği kesintisiz üç yıllık bir dönemi tamamladı.
Copernicus İklim Değişikliği Servisi Direktör Yardımcısı Samantha Burgess, 1,5 derece sınırının tek başına bir “kopuş noktası” olarak görülmemesi gerektiğini belirterek şu değerlendirmede bulundu:
“1,5 santigrat derece uçurumun kenarında olduğumuz anlamına gelmiyor. Ancak her derecenin, hatta her derecenin kesrinin bile özellikle aşırı hava olaylarının şiddetlenmesi açısından büyük önemi var.”
Burgess, önümüzdeki yıllara ilişkin çarpıcı bir uyarıda da bulunarak, “Bundan 20 yıl sonra geriye dönüp 2020’lerin ortasına baktığımızda bu dönemi nispeten serin yıllar olarak hatırlayabiliriz” dedi.
Paris Anlaşması hedefi risk altında
2015 tarihli Paris Anlaşması, küresel sıcaklık artışının uzun vadede 1,5 santigrat derece ile sınırlandırılmasını hedefliyor. Ancak ECMWF’ye göre sera gazı emisyonlarının yeterince azaltılamaması nedeniyle bu eşik, 2030’dan önce kalıcı biçimde aşılabilir.
Bu senaryo, Paris Anlaşması imzalanırken 2040’larda yaşanması beklenen bir tablonun yaklaşık 10 yıl erken gerçekleşmesi anlamına geliyor.
Copernicus İklim Değişikliği Servisi Direktörü Carlo Buontempo ise şu ifadeleri kullandı:
“Bu eşiği aşmamız artık kaçınılmaz görünüyor. Önümüzdeki asıl tercih, bunun insanlar ve doğal sistemler üzerindeki etkilerini ne kadar iyi yöneteceğimizdir.”
Aşırı hava olayları daha yaygın ve yıkıcı
Kısa vadeli ölçümlerde 1,5 derece sınırı aşılmış olsa da ECMWF, uzun vadeli küresel ısınma seviyesinin şu anda sanayi öncesi dönemin yaklaşık 1,4 santigrat derece üzerinde olduğunu belirtiyor. Uzmanlara göre uzun vadede bu sınırın aşılması, daha uzun süren sıcak hava dalgaları, şiddetli fırtınalar ve yıkıcı seller gibi etkileri beraberinde getirecek.
2025 yılında Avrupa’da yaşanan geniş çaplı orman yangınları, kayıtlara geçen en yüksek toplam emisyon seviyesine ulaştı. Bilimsel çalışmalar, iklim değişikliğinin belirli hava olaylarını daha da şiddetlendirdiğini doğruladı. Bu olaylar arasında Karayipler’de etkili olan Melissa Kasırgası ile Pakistan’da binden fazla kişinin hayatını kaybettiği muson yağmurları da yer aldı.
Dünya Meteoroloji Örgütü de veri açıklayacak
Öte yandan Dünya Meteoroloji Örgütü’nün (WMO) küresel sıcaklık verilerini gün içinde açıklaması bekleniyor. Açıklanacak verilerin, Avrupa merkezli kurumların bulgularını küresel ölçekte teyit etmesi öngörülüyor.