Uzun yol taşımacılığında çalışan tır şoförlerinin fazla mesai alacaklarına ilişkin davalarda Yargıtay’dan dikkat çeken bir karar geldi. Yüksek mahkeme, tek başına uzun yol yapan tır şoförlerinin çalışma sürelerinin yalnızca tanık beyanlarıyla ispatlanamayacağına dikkat çekti.
Karara konu olan olayda, bir tır şoförü çalıştığı şirketten ücret ve diğer işçilik alacaklarının ödenmediği gerekçesiyle ayrılarak dava açtı. Şoför; yurt içi ve yurt dışında çalıştığını, günlük 12-13 saat araç kullandığını, hafta tatilleri ile resmi tatillerin önemli bölümünde çalıştığını ve bu çalışmalarının karşılığının ödenmediğini ileri sürdü.
Ayrıca ücretinin asgari ücret ve sefer başına prim şeklinde belirlendiğini, sigorta primlerinin ise gerçek ücreti üzerinden bildirilmediğini savunan işçi, kıdem tazminatı ile birlikte fazla çalışma, hafta tatili ve ulusal bayram ve genel tatil ücretlerinin ödenmesini talep etti.
İş Mahkemesi davacının taleplerinin bir bölümünü kabul etti. Ancak kararın istinafa taşınmasının ardından Bölge Adliye Mahkemesi, özellikle fazla mesai konusunda yalnızca tanık anlatımlarına dayanılarak hüküm kurulmasını hatalı buldu.
Dosyanın temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 9. Hukuk Dairesi devreye girdi.
“Tanık çalışma düzenini bizzat görmeli”
Yargıtay kararında, uzun yol tır şoförlerinin çalışma sürelerinin belirlenmesinde karayolları trafik mevzuatındaki azami araç kullanma ve dinlenme sürelerinden hareket edilerek otomatik bir çalışma süresi hesabı yapılamayacağı belirtildi.
Yüksek mahkeme, uzun mesafeli seferlerde aracın başında tek başına bulunan şoförün gün içerisindeki zamanını nasıl kullandığının kişisel koşullara göre değişebileceğine dikkat çekti.
Kararda, şoförle birlikte yolculuk etmeyen bir kişinin onun günlük çalışma düzeni hakkında görgüye dayalı bilgi sahibi olmasının mümkün olmadığı, bu nedenle bu tür tanık anlatımlarının tahmin niteliğinde kalabileceği vurgulandı.
Takograf kayıtları da tartışmaya konu oldu
Davacı tır şoförü, araçların takograf kayıtlarının değiştirilerek çalıştırıldıklarını ileri sürdü. Yargıtay da dosyadaki bu iddialar nedeniyle söz konusu kayıtların fazla çalışma hesabında güvenilir bir veri olarak kullanılmasının mümkün olmadığı değerlendirmesinde bulundu.
Daire, uzun yol tır şoförünün çalışma düzeninin usulüne uygun biçimde kanıtlanamadığı sonucuna vararak fazla çalışma, hafta tatili ve ulusal bayram ve genel tatil ücretlerinin reddedilmesi gerektiğine hükmetti.
Buna karşılık Yargıtay, işverenin sigorta primlerini gerçek ücret yerine daha düşük bir ücret üzerinden bildirmesi nedeniyle işçinin iş sözleşmesini haklı nedenle feshettiği yönündeki değerlendirmeyi yerinde buldu. Bu nedenle davacının kıdem tazminatı talebinin kabul edilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtildi.
Tır şoförleri için ne anlama geliyor?
Karar, özellikle tek başına uzun yol yapan tır şoförlerinin fazla mesai davalarında ispat yükünü ağırlaştırabileceknitelikte. Şoförün günlük çalışma düzenini bizzat gözlemlemeyen kişilerin tanıklığı, tek başına fazla çalışma iddiasının kanıtlanması için yeterli olmayabilecek.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, bu gerekçelerle Bölge Adliye Mahkemesi'nin fazla mesaiye ilişkin kararını bozdu. Kararın oy birliğiyle alındığı belirtildi.