Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde (TBMM) “Terörsüz Türkiye” süreci kapsamında hazırlanan çerçeve yasa teklifinde kritik aşama geride bırakıldı. Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi, Adalet Komisyonu'nda kabul edildi.
12 maddeden oluşan teklif, PKK/KCK terör örgütünün ve bağlantılı yapıların faaliyetlerine son vermesi ve silahların teslim edilmesi sonrasında uygulanacak hukuki mekanizmayı düzenliyor. Teklifin yasalaşması halinde bazı soruşturma, kovuşturma ve kesinleşmiş cezalar belirli sürelerle ertelenebilecek.
Yasanın uygulanması için silah bırakma şartı
Teklifin en önemli şartlarından biri, düzenlemeden yararlanılmasının doğrudan bir takvime değil, örgütün fiili varlığını sona erdirmesi ve silahsızlanmasının tespit ve teyit edilmesine bağlanması.
Buna göre güvenlik kurumları, PKK/KCK'nın kontrolündeki örgütsel yapı ve unsurlarıyla birlikte faaliyetlerine son verip vermediğini ve silahlarını teslim edip etmediğini tespit edecek.
Bu tespit, Milli Güvenlik Kurulu tarafından teyit edilecek. Böylece yasanın uygulanmasının ön koşulu olarak örgütün feshi ve silahsızlanmasının devlet tarafından doğrulanması öngörülüyor.
Hangi suçlar kapsamda?
Düzenleme; PKK/KCK'nın kurulması veya yönetilmesi, örgüt üyeliği, bilerek ve isteyerek yardım, örgüt propagandası ile örgütün faaliyetleri kapsamında işlenen bazı suçları kapsıyor.
Ayrıca örgüt lehine işlenen ve 6415 sayılı Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanun kapsamındaki suçlar da düzenlemenin kapsamına alınıyor.
Ancak teklif bütün suçları kapsamıyor.
Kasten öldürme kapsam dışında
Örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen kasten öldürme suçları düzenlemenin dışında tutuluyor.
Ayrıca 1 Haziran 2005 tarihinden önce işlenen ve müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlara ilişkin soruşturma ve kovuşturmalar da kapsam dışında bırakılıyor.
Bu nedenle teklif, metin itibarıyla bütün örgüt mensuplarına yönelik genel bir af düzenlemesi niteliğinde değil; belirli suçlar ve belirli şartlar üzerinden hukuki sonuç doğuracak özel bir mekanizma oluşturuyor.
Soruşturma ve kovuşturmalara 5 ve 10 yıllık erteleme
Teklifin en dikkat çekici hükümlerinden biri soruşturma ve kovuşturmaların ertelenmesine ilişkin.
Buna göre:
- Üst sınırı 15 yıl veya daha az hapis cezasını gerektiren suçlarda soruşturma ve kovuşturmalar 5 yılertelenebilecek.
- 15 yıldan fazla hapis cezası gerektiren suçlar ile müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda ise süre 10 yıl olacak.
- Erteleme süresinin suç işlenmeden geçirilmesi halinde dosya bakımından kovuşturmaya yer olmadığı veya düşme sonucu doğabilecek.
- Verilen kararlara karşı iki hafta içinde başvuru ve itiraz yolu bulunacak.
Erteleme kararları, soruşturma aşamasında Cumhuriyet savcısı; kovuşturma aşamasında ise davaya bakan mahkeme tarafından verilecek.
Tutuklama ve adli kontrol kararları kaldırılabilecek
Teklif, ertelenen soruşturma ve kovuşturmalar kapsamında daha önce verilmiş tutuklama ve adli kontrol kararlarınında yeniden değerlendirilmesini öngörüyor.
Yetkili hakim veya mahkeme, şartların oluşması halinde bu koruma tedbirlerini kaldırabilecek.
Kanun yolu incelemesinde bulunan dosyalarda ise bozma kararı verilerek dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesi ve erteleme hükümlerinin uygulanması öngörülüyor.
Kesinleşmiş cezalar da ertelenebilecek
Düzenleme yalnızca devam eden soruşturma ve davalarla sınırlı kalmıyor. Kesinleşmiş hapis cezaları için de ayrı bir mekanizma getiriliyor.
Toplam 15 yıl veya daha az hapis cezası 5 yıl, 15 yıldan fazla hapis cezası ile müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezaları ise 10 yıl süreyle ertelenebilecek.
Bu kararın infaz hakimi tarafından verilmesi ve karara itiraz yolunun açık olması öngörülüyor.
Erteleme süresinin yeni bir suç işlenmeden tamamlanması halinde cezanın infaz edilmiş sayılması düzenleniyor.
Zamanaşımı süreleri işlemeyecek
Teklifte dikkat çeken bir başka düzenleme de zamanaşımına ilişkin.
Soruşturma, kovuşturma veya cezanın ertelendiği dönem boyunca dava ve ceza zamanaşımı sürelerinin işlememesiöngörülüyor. Böylece erteleme süresinin, dosyanın zamanaşımına uğramasına yol açmasının önüne geçilmesi amaçlanıyor.
Hak yoksunlukları için yeni mekanizma
Teklif, mahkumiyet veya devam eden yargılama nedeniyle ortaya çıkan bazı hak yoksunluklarının da yeniden değerlendirilmesine imkan tanıyor.
Kurul, belirli sürelerin geçmesinin ardından gerekli görmesi halinde kişinin soruşturma, kovuşturma veya mahkumiyetten kaynaklanan hak yoksunluklarının kaldırılması için ilgili sulh ceza hakimliği, mahkeme veya infaz hakimliğine başvurabilecek.
5 yıllık erteleme kararlarında karar tarihinden itibaren 2 yıl, 10 yıllık erteleme kararlarında ise 3 yıl geçmesi şartı aranacak.
Süreci 7 kişilik kurul takip edecek
Teklif kapsamında Cumhurbaşkanı Yardımcısının başkanlığında bir kurul oluşturulması planlanıyor.
Kurulda;
- Cumhurbaşkanı Yardımcısı,
- Adalet Bakanı,
- Dışişleri Bakanı,
- İçişleri Bakanı,
- Milli Savunma Bakanı,
- Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri,
- Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanı,
- Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreteri
yer alacak.
Kurul, kanunun uygulanmasını takip edecek, değerlendirmeler yapacak ve gerekli koordinasyonu sağlayacak. Ayrıca ihtiyaç halinde alt komisyonlar oluşturabilecek. Kurulun koordinasyonunun Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği tarafından yürütülmesi öngörülüyor.
TBMM bünyesinde 17 üyeli İzleme Komisyonu
Düzenlemeyle TBMM bünyesinde ayrıca bir İzleme Komisyonu oluşturulması planlanıyor.
17 üyeden oluşması öngörülen komisyon, kanun kapsamında yürütülen faaliyetleri izleyecek ve sürecin Meclis ayağındaki denetimini sağlayacak. Bu yapı, daha önce “Terörsüz Türkiye” sürecinin Meclis çatısı altında yürütülmesi amacıyla oluşturulan Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonunun çalışmalarıyla bağlantılı bir izleme mekanizması olarak öne çıkıyor. TBMM'deki söz konusu komisyonun raporu Şubat 2026'da kabul edilmişti.
Teslim edilen silah ve mühimmat kayıt altına alınacak
Örgüt mensuplarının yanlarında getirdikleri veya beyan ettikleri silah, mühimmat, patlayıcı, araç-gereç ve diğer malzemeler kayıt altına alınacak.
Bu kayıt işleminin nasıl yapılacağına ilişkin genelgenin, güvenlik kurumlarının görüşleri alınarak Milli Savunma Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığı tarafından hazırlanması öngörülüyor.
Başvurular için 6 aylık süre
Düzenlemeden yararlanmak isteyenler için de süre sınırı getiriliyor.
Milli Güvenlik Kurulu kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasının ardından 6 ay içinde başvuru yapılması gerekiyor.
Başvurular, kişilerin bulundukları yerdeki Cumhuriyet başsavcılıklarına veya kurul tarafından görevlendirilecek kurumlara yazılı olarak yapılabilecek.
Görevlilere hukuki güvence
Teklif, kanunun amaç ve faaliyetleri kapsamında görev yapan kişiler için de hukuki güvence getiriyor.
Düzenleme kapsamında verilen görevleri yerine getiren kişilerin, bu görevleri nedeniyle hukuki, idari veya cezai sorumluluğunun doğmaması öngörülüyor.
Bu hüküm, sürecin uygulanması sırasında görev üstlenecek kamu görevlileri ve diğer yetkililerin hukuki statüsü açısından teklifin önemli maddeleri arasında bulunuyor.
Sırada Genel Kurul var
Adalet Komisyonu'nda kabul edilen teklifin yasalaşması için bundan sonraki aşama TBMM Genel Kurulu olacak.
Dolayısıyla teklif şu aşamada henüz kanunlaşmış değil. Genel Kurul görüşmelerinde maddeler üzerinde değişiklik yapılması veya yeni önergelerin kabul edilmesi mümkün.
Teklifin yasalaşması halinde ise uygulanması, PKK/KCK'nın fesih ve silahsızlanma durumunun güvenlik kurumlarınca tespit edilmesi ve Milli Güvenlik Kurulu tarafından teyit edilmesi şartına bağlanan özel hukuki mekanizma devreye girecek.