Ramazan, yalnızca aç ve susuz kalınan bir zaman dilimi değil; nefsi terbiye etme, sabrı kuşanma, yardımlaşmayı artırma ve manevi arınma ayı olarak idrak ediliyor.
Ramazan ayının temel ibadeti olan oruç, imsak vaktiyle başlıyor ve akşam ezanına kadar devam ediyor. Oruç ibadeti, İslam’ın beş şartından biri olarak kabul ediliyor ve Kur’an-ı Kerim’de müminlere farz kılındığı bildiriliyor. Bu ayın en önemli özelliklerinden biri de Kur’an’ın indirilmeye başlanmış olması.
Ramazan ayı içerisinde idrak edilen en müstesna gecelerden biri de Kadir Gecesi’dir. İslam inancına göre Kur’an-ı Kerim’in indirilmeye başlandığı gece olarak kabul edilen Kadir Gecesi’nin, “bin aydan daha hayırlı” olduğu bildirilir. Bu nedenle Müslümanlar için manevi değeri son derece yüksek olan bu gece, ibadet, dua ve istiğfarla geçirilir. Kadir Gecesi’nin Ramazan ayının son on günü içerisinde olduğu rivayet edilmekle birlikte, İslam dünyasında yaygın kanaat 27. gece olduğu yönündedir. Ancak kesin günü bilinmediği için özellikle son on günün tamamında ibadetlerin artırılması tavsiye edilir. Bu gecede yapılan duaların geri çevrilmeyeceğine inanılır; Kur’an okunur, nafile namazlar kılınır, tövbe ve istiğfar edilir. Ramazan’ın manevi doruk noktası olarak kabul edilen Kadir Gecesi, müminler için bağışlanma ve arınma fırsatı sunan eşsiz bir zaman dilimi olarak görülür.
Ramazan’ın ilk gecesi sahurla başlıyor. Sahur, oruca niyet edilen ve bereketli kabul edilen bir zaman dilimi olarak görülüyor. Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed'in, sahura kalkmayı tavsiye ettiği ve sahurda bereket olduğunu bildirdiği rivayet ediliyor. Oruç için niyet edilirken kalben niyet etmek yeterli görülmekle birlikte, “Niyet ettim Allah rızası için orucunu tutmaya” şeklinde sözlü niyet de edilebiliyor. Sahurda ölçülü ve dengeli beslenmek, gün boyu ibadete ve günlük hayata daha zinde devam edebilmek açısından önem taşıyor.
Gün boyunca oruçlu kimse sadece yeme içmeden değil; kötü söz, tartışma ve kırıcı davranışlardan da uzak durmaya gayret ediyor. Ramazan, sabrın ve güzel ahlakın öne çıktığı bir ay olarak kabul ediliyor. Oruç, kişinin hem bedenini hem de ruhunu disipline eden bir ibadet olarak değerlendiriliyor. Bu süreçte namazlara daha fazla özen gösteriliyor, özellikle vakit namazlarının cemaatle kılınmasına dikkat ediliyor.
Akşam ezanıyla birlikte oruçlar açılırken edilen duaların makbul olduğuna inanılıyor. İftar anında yapılan kısa şükür duaları ve oruç duası, Ramazan’ın manevi atmosferini güçlendiriyor. İftar sofraları aynı zamanda paylaşmanın ve dayanışmanın sembolü haline geliyor; ihtiyaç sahiplerine yardım etmek, sadaka vermek ve zekât ibadetini yerine getirmek bu ayda daha da önem kazanıyor.
İlk iftarın ardından kılınan teravih namazı ise Ramazan gecelerinin en belirgin ibadetlerinden biri olarak öne çıkıyor. Camilerde cemaatle kılınan teravih namazları, Ramazan coşkusunu artırıyor. Özellikle büyük şehirlerdeki camilerde yoğun katılım dikkat çekiyor. Ramazan boyunca geceleri yapılan ibadetler, dua ve zikirlerle manevi atmosfer daha da derinleşiyor.
Ramazan ayında okunması tavsiye edilen sure ve dualar arasında istiğfar, salavat ve Fetih Suresi gibi bölümler yer alıyor. Müminler bu ayda daha çok dua ederek Allah’tan af, sağlık, huzur ve bereket diliyor. Ramazan’ın ilk gününde yapılan duaların ve edilen niyazların ayrı bir öneme sahip olduğuna inanılıyor.
Aynı zamanda Ramazan, toplumsal dayanışmanın da zirveye ulaştığı bir dönem olarak kabul ediliyor. İhtiyaç sahiplerine erzak yardımları yapılıyor, iftar sofraları kuruluyor ve paylaşma kültürü güçleniyor. Bu yönüyle Ramazan, sadece bireysel bir ibadet ayı değil, aynı zamanda sosyal birlik ve beraberliğin pekiştiği bir zaman dilimi olarak yaşanıyor.
Bu gece sahura kalkılmasıyla birlikte başlayacak olan Ramazan ayının, tüm İslam âlemine huzur, sağlık ve bereket getirmesi temenni ediliyor. İlk oruçla birlikte milyonlarca Müslüman, manevi bir yolculuğa çıkacak; sabır, şükür ve dua ile geçirilen günler, Ramazan Bayramı sevincine kadar devam edecek.