Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ABD Başkanı Donald Trump'ın Ankara'daki kritik görüşmesinde en dikkat çekici başlıklardan biri CAATSA yaptırımları oldu.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ABD Başkanı Donald Trump'ın Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde gerçekleştirdiği görüşmede, Türkiye-ABD ilişkilerinin geleceği açısından önemli mesajlar verildi. Ortak basın toplantısında gazetecilerin sorularını yanıtlayan Trump, Türkiye'ye yönelik CAATSA yaptırımlarının kaldırılması için çalışacaklarını belirterek, "CAATSA yaptırımlarını kaldıracağız. Dostlarımıza yaptırım uygulamak istemiyoruz." ifadelerini kullandı.
Trump'ın bu açıklaması, savunma sanayii ve iki ülke arasındaki askeri iş birliği açısından yeni bir sürecin başlayabileceği yönünde değerlendirmelere neden oldu.
CAATSA yaptırımları nedir?
CAATSA (Countering America's Adversaries Through Sanctions Act), Türkçesiyle "Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Yasası", ABD Kongresi tarafından 2017 yılında kabul edilen ve İran, Rusya ile Kuzey Kore'ye yönelik yaptırım mekanizmasını düzenleyen bir yasa olarak yürürlüğe girdi.
Yasanın 231. maddesi, Rusya'nın savunma veya istihbarat sektörleriyle "önemli düzeyde işlem yapan" ülke, kurum ve kişilere yaptırım uygulanmasına imkan tanıyor.
Türkiye neden yaptırıma maruz kaldı?
Türkiye'nin Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi satın almasının ardından Washington yönetimi, bu alımı CAATSA kapsamında değerlendirdi.
Bunun sonucunda Aralık 2020'de Türkiye'ye yönelik yaptırımlar devreye alınırken, Ankara aynı süreçte F-35 Müşterek Taarruz Uçağı Programı'ndan da çıkarıldı.
Uygulanan yaptırımlar neleri içeriyordu?
ABD yönetimi, CAATSA kapsamında Savunma Sanayii Başkanlığı'na (SSB) yönelik çeşitli yaptırımlar uyguladı. Bu kapsamda;
- SSB'nin ABD'den savunma ekipmanı ve teknoloji ihracat lisansı alması engellendi.
- ABD'nin ihracat kredi desteklerinden yararlanması durduruldu.
- Uluslararası finans kuruluşlarından kredi teminine kısıtlamalar getirildi.
- Yaptırım kapsamındaki isimlere ABD'ye giriş yasağı uygulandı.
- Bazı mali işlemler ve finansman imkanları sınırlandırıldı.
Kimler yaptırım listesine alınmıştı?
CAATSA yaptırımları kapsamında;
- Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB),
- Dönemin SSB Başkanı Prof. Dr. İsmail Demir,
- SSB Başkan Yardımcısı Faruk Yiğit,
- Hava Savunma ve Uzay Daire Başkanı Serhat Gençoğlu,
- Grup Müdürü Mustafa Alper Deniz
ABD'nin yaptırım listesine dahil edilmişti.
Yeni dönemin kapısı aralanabilir
Trump'ın Ankara'da yaptığı "CAATSA yaptırımlarını kaldıracağız" açıklaması, iki ülke arasında son yıllarda savunma alanında yaşanan krizlerin çözümü açısından önemli bir siyasi mesaj olarak değerlendiriliyor.
Yaptırımların kaldırılması halinde Türkiye'nin savunma sanayiindeki uluslararası finansman imkanlarının genişlemesi, ABD ile savunma iş birliğinin yeniden ivme kazanması ve F-35 programına ilişkin yeni diplomatik temasların gündeme gelebileceği değerlendiriliyor. Ancak CAATSA yaptırımlarının tamamen kaldırılabilmesi için ABD'nin ilgili hukuki ve idari süreçlerinin tamamlanması gerekiyor.