"Kafkasya Dağlarında Çiçekler Açar" sözleriyle biliniyordu
Bugün "İzmir'in dağlarında çiçekler açar" sözleriyle bilinen marşın, birçok tarih araştırmasına göre ilk versiyonunun "Kafkasya Dağlarında Çiçekler Açar" şeklinde olduğu ifade ediliyor. Bu versiyonun I. Dünya Savaşı yıllarında Kafkas Cephesi'nde veya Kafkas İslam Ordusu'na ithafen söylendiğine dair çok sayıda kaynak bulunuyor.
İddiaya göre daha sonraki yıllarda marşın sözleri değiştirilerek Kurtuluş Savaşı'nın ardından İzmir'in kurtuluşunu simgeleyecek biçimde yeniden düzenlendi.
Kafkas İslam Ordusu bağlantısı
Tarih kayıtlarında adı geçen Kafkas İslam Ordusu, Harbiye Nazırı Enver Paşa'nın talimatıyla oluşturulan ve Nuri Paşa komutasında 1918 yılında Bakü Harekâtı'na katılan Osmanlı ordusuydu. Bazı araştırmalarda marşın bu orduya moral vermek amacıyla yazıldığı belirtiliyor.
Eski sözlerde şu ifadeler yer alıyor:
"Kafkasya dağlarında çiçekler açar..."
Bugünkü versiyonda ise aynı bölüm:
"İzmir'in dağlarında çiçekler açar..."
şeklinde söyleniyor.
Ancak kesinleşmiş bir bilgi değil
Konuyla ilgili akademik çalışmalar ise önemli bir uyarıda bulunuyor. Marşın gerçekten kim tarafından bestelendiği ve ilk kez ne zaman yazıldığı konusunda kesin bir belge bulunmuyor. Eserin bestecisi olarak İzzeddin Hümayi Elçioğlu'nun adı geçse de bunu doğrulayan orijinal nota veya resmi kayıt bugüne kadar ortaya çıkarılamadı.
Araştırmalarda ayrıca, 1940'lı ve 1950'li yıllarda basılan bazı nota nüshalarında eserin adının "Kafkasya Dağlarında Çiçekler Açar" olarak yer aldığı, "İzmir Marşı" adının ise daha sonraki dönemlerde yaygınlaştığı belirtiliyor.
İzmir Marşı'nın farklı köken iddiaları da var
Öte yandan bazı kaynaklar, bugün bilinen İzmir Marşı'nın Kurtuluş Savaşı sonrasında ortaya çıktığını, bazıları ise Alman besteci Kurt Striegler ile ilişkilendirilen farklı bir İzmir Marşı'nın da bulunduğunu aktarıyor. Bu nedenle tarihçiler, aslında aynı isim altında farklı dönemlere ait iki ayrı marşın zaman içinde birbirine karışmış olabileceğini ifade ediyor.
Sosyal medyada sıkça dile getirilen "İzmir Marşı aslında Kafkasya Marşı'dır" iddiası tamamen dayanaksız değil; bu görüşü destekleyen tarihî kayıtlar ve eski nota örneklerine ilişkin çalışmalar bulunuyor. Ancak marşın bestecisi, ilk yazılış tarihi ve hangi amaçla bestelendiği konusunda kesin hüküm verecek resmî ve tartışmasız belgeler henüz mevcut değil.
Dolayısıyla mevcut akademik değerlendirmelere göre, bugün söylenen İzmir Marşı'nın kökeninin Osmanlı dönemindeki "Kafkasya Dağlarında Çiçekler Açar" adlı marşla bağlantılı olduğu yönünde güçlü görüşler bulunsa da, konu tarihçiler arasında hâlâ tartışmalı olmayı sürdürüyor.