Kiracılar, yüksek kira bedelleri, depozito yükü, emlakçı komisyonları ve taşınma masrafları nedeniyle zaten ciddi bir ekonomik baskı altında olduklarını belirtirken, ev sahiplerinin evi kısa süre sonra satışa çıkarmasının süreci daha da zorlaştırdığını ifade ediyor.
Birçok kiracı, “Bir eve yerleşiyoruz, masraf yapıyoruz, düzen kuruyoruz ama kısa süre sonra ev satılıyor ve tüm süreç başa dönüyor” diyerek yaşanan mağduriyete dikkat çekiyor. Yeni eve geçişte depozito, boya-badana, taşınma ve emlakçı giderleri düşünüldüğünde toplam maliyetin oldukça yükseldiği vurgulanıyor.
“5 yıl satılamama şartı” tartışması
Sosyal medyada ve bazı kiracı gruplarında dile getirilen en dikkat çekici taleplerden biri ise, kiralanan bir evin en az 5 yıl süreyle satılamaması veya satışa konu edilse bile kiracının korunmasının yasal güvence altına alınması oldu. Bu öneriye göre, kiracı ile yapılan kira sözleşmesi süresince evin satışının sınırlandırılması veya en azından kiracının mağdur edilmeyeceği bir sistemin zorunlu hale getirilmesi isteniyor.
Uzmanlardan “denge” vurgusu
Hukuk ve gayrimenkul uzmanları ise mülkiyet hakkının anayasal bir hak olduğuna dikkat çekerek, ev satışını tamamen yasaklayan bir düzenlemenin uygulanabilir olmadığını belirtiyor. Ancak uzmanlara göre asıl ihtiyaç, kiracının öngörülebilirliğini artıracak ve ani tahliyelerin önüne geçecek daha dengeli bir sistem.
Bu kapsamda öne çıkan öneriler arasında şunlar yer alıyor:
- Ev satılsa bile kira sözleşmesinin aynen devam etmesi,
- Satış durumunda kiracıya uzun bildirim süresi verilmesi,
- Taşınma ve depozito gibi masraflar için tazminat mekanizması,
- Kiracıya öncelikli satın alma hakkı tanınması.
Kiracıların ortak talebi: “Güvenli barınma hakkı”
Artan kira fiyatlarıyla birlikte barınma krizinin derinleştiği Türkiye’de, kiracılar temel taleplerinin “sürpriz taşınmalarla karşı karşıya kalmamak” olduğunu söylüyor. Kiracılar, mevcut sistemin hem ekonomik hem de sosyal açıdan daha sürdürülebilir hale getirilmesi gerektiğini savunuyor.