ABD Başkanı Donald Trump, "İran donanması denizin dibinde, tamamen yok edilmiş durumda, 158 gemi. Vuramadığımız şey ise 'hızlı saldırı gemisi' dedikleri az sayıdaki gemileri. Çünkü onları büyük bir tehdit olarak görmedik. Bu gemilerden herhangi biri ablukamıza yaklaşırsa, denizde teknelerle uyuşturucu kaçakçılarına karşı kullandığımız aynı imha sistemiyle derhal ortadan kaldırılacaklardır. Hızlı ve acımasız bir şekilde. ABD'ye okyanus veya deniz yoluyla giren uyuşturucuların yüzde 98,2'si durduruldu" dedi.
İngiltere merkezli United Kingdom Maritime Trade Operations (UKMTO) tarafından yayımlanan uyarı notuna göre, ABD öncülüğünde uygulanan kısıtlamalar yalnızca boğazla sınırlı değil. İran’ın tüm kıyı hattı, limanları ve petrol terminalleriyle bağlantılı faaliyetler abluka kapsamına alındı. Bu çerçevede, bayrağına bakılmaksızın İran bağlantılı tüm gemilerin denetlenmesi öngörülüyor.
Genişleyen etki alanı
Ablukanın kapsama alanı yalnızca Basra Körfezi ile sınırlı kalmıyor. Umman Körfezi ve Arap Denizi boyunca uzanan geniş bir hat, deniz erişim kısıtlamalarına dahil edilmiş durumda. Bu durum, küresel petrol ve LNG sevkiyatının önemli bir bölümünün geçtiği rotalarda ciddi bir belirsizlik yaratıyor.
Yetkililerin değerlendirmelerine göre, Hürmüz üzerinden İran dışı varış noktalarına yapılan geçişler teorik olarak serbest bırakıldı. Ancak sahadaki askeri yoğunluk nedeniyle gemilerin “ziyaret, sorgulama ve yönlendirme” prosedürleriyle karşılaşabileceği belirtiliyor.
Starmer: ABD'nin blokajını desteklemiyoruz
İngiltere Başbakanı Keir Starmer ise İngiliz basınına yaptığı açıklamada, ABD'nin İran limanlarına giriş çıkışı engelleme hamlesine destek vermeyeceklerini söyledi."Blokajı desteklemiyoruz" diyen ve ülkesinin İran savaşına sürüklenmesine izin vermeyeceğini yineleyen Starmer, diplomatik çözüm çabalarının önemine vurgu yaparak "Bana göre Hürmüz Boğaz'ını tamamen açmak hayati önem taşıyor; son birkaç haftadır tüm çabalarımızı bu konuya yoğunlaştırdık ve bunu sürdüreceğiz" diye konuştu.
Limanlardaki gemilere süre tanındı
Halihazırda İran limanlarında bulunan yabancı ve tarafsız gemiler için de kritik bir uyarı yapıldı. UKMTO notunda, bu gemilere limanlardan ayrılmaları için sınırlı süre tanındığı ifade edilirken, aksi durumda operasyonel risklerin artabileceğine dikkat çekildi.
Sıcak temas ihtimali belirsiz
Bölgede henüz doğrudan bir çatışma bildirilmiş değil. Ancak askeri unsurların yoğunluğu ve karşılıklı hamlelerin sertleşmesi, olası bir sıcak temas riskini gündemde tutuyor. Uzmanlar, özellikle yanlış anlaşılma veya iletişim kazalarının kısa sürede daha büyük bir krize dönüşebileceği uyarısında bulunuyor.
Enerji piyasaları ve Türkiye’ye etkisi
Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin yaklaşık üçte birinin geçtiği kritik bir geçit. Bu nedenle alınan kararın, başta petrol fiyatları olmak üzere küresel enerji piyasalarında dalgalanmaya yol açması bekleniyor. Türkiye gibi enerji ithalatçısı ülkeler açısından ise maliyet baskısının artması ve tedarik zincirinde gecikmeler ihtimal dahilinde görülüyor.
Gözler şimdi sahadaki gelişmelere çevrilmiş durumda. Ablukanın kapsamının genişleyip genişlemeyeceği ve tarafların nasıl karşılık vereceği, önümüzdeki saatlerde netleşecek.