Reuters’ın aktardığı hesaplamalara göre, elektrik ve doğal gaz zamlarının enflasyona doğrudan etkisinin yaklaşık 0,6 puan olması bekleniyor. Ancak kademeli tarife uygulaması ve dolaylı etkiler dikkate alındığında bu etkinin daha da yukarı çıkabileceği ifade ediliyor.
Zam Oranları ve Yeni Sistem
Son düzenlemeler kapsamında:
- Elektrikte mesken abonelerine %25 zam yapıldı
- Doğal gazda da haneler için ortalama %25 artış gerçekleşti
- Yüksek tüketimli konutlar için kademeli tarifeye geçildi ve bu grupta fiyatlar normal tarifeye göre %70’e kadar daha pahalı hale geldi
Ayrıca sanayi ve enerji üretimi tarafında da dikkat çeken artışlar var:
- Sanayiye doğal gaz: %18,6 zam
- Elektrik üretim santrallerine doğal gaz: %19,4 zam
- Elektrikte sanayi tarifesi: %5,8 artış
Bu artışlar, üretim maliyetleri üzerinden dolaylı olarak birçok ürün ve hizmetin fiyatına da yansıyacak.
Enflasyon Sepetindeki Ağırlık
Enerji kalemlerinin tüketici enflasyonu içindeki payı da etkilerin neden önemli olduğunu gösteriyor:
- Elektrik: %1,27
- Doğal gaz: %1,08
Bu oranlar düşük görünse de, enerji fiyatlarının zincirleme etkisi nedeniyle toplam enflasyon üzerindeki baskı daha geniş hissediliyor.
Sübvansiyon Azalıyor, Fatura Artıyor
Türkiye’de uzun süredir uygulanan enerji sübvansiyonları bütçe üzerinde ciddi bir yük oluşturuyordu. Yetkililer, daha hedefli destek modeliyle bu yükü azaltmayı amaçlıyor.
- 2025’te enerji destekleri için yaklaşık 650 milyar TL harcandı
- 2026 için ayrılan kaynak 305 milyar TL seviyesine düşürüldü
Kademeli tarife sistemiyle birlikte, özellikle yüksek tüketim yapan yaklaşık %12-13’lük kesim daha pahalı enerji kullanacak.
Jeopolitik Riskler Etkili
Enerji fiyatlarındaki artışın arkasında yalnızca iç politika değil, küresel gelişmeler de var. Özellikle İran merkezli jeopolitik gerilimler, ithalata bağımlı olan Türkiye’de maliyetleri yukarı çekiyor.
Uzmanlara göre, bu tür gelişmelerin devam etmesi halinde hem enerji fiyatlarında hem de enflasyon üzerinde yukarı yönlü riskler sürecek.
Genel Değerlendirme
Kısa vadede elektrik ve doğal gaz zamlarının enflasyonu en az 0,6 puan artırması beklenirken, üretim maliyetleri ve beklenti etkisiyle birlikte toplam etkinin daha yüksek olması olası görünüyor. Enerji fiyatlarındaki bu yeni dönem, hem hane bütçelerini hem de genel fiyat seviyesini doğrudan etkilemeye devam edecek.