Tekstilde İstanbul Haritası Sil Baştan: Tarihi Yarımada’dan Esenyurt ve Trakya’ya Büyük Göç

İstanbul Planlama Ajansı’nın (İPA) Kent Gündemi Araştırmaları serisi kapsamında yayımladığı “İstanbul Tekstil Sanayisi: Değişen Üretim Coğrafyası ve Yeni Dinamikler” başlıklı rapor, sektörün tarihsel gelişimini ve güncel sosyo-ekonomik röntgenini çekti. 19 firma temsilcisiyle gerçekleştirilen saha görüşmelerine dayanan araştırma, tekstil imalatının kent merkezinden çeperlere ve şehir dışına yöneldiğini ortaya koydu.

Tesisler Dış Çepere, Köklü Merkezler Vitrine Dönüştü

Yüksek kira ve personel giderleri, büyük ölçekli sanayi tesislerini İstanbul dışına iterken şehir içindeki üretim dengelerini de değiştirdi:

• Dev Tesislerin Rotası: Büyük ölçekli firmalar, devlet desteklerinin sunulduğu Anadolu'daki teşvik bölgelerine veya Trakya’daki Organize Sanayi Bölgelerine (OSB) taşınıyor.

• Küçük Üreticinin Yeni Sanayi Havzaları: Tarihi Yarımada ve Beyoğlu gibi geleneksel merkezlerden çıkan küçük ölçekli imalatçılar; Sultançiftliği, Esenyurt, Arnavutköy ve Güneşli gibi çevre ilçelerde kümeleniyor.

• Merkezlerin Kabuk Değişimi: Sektörün köklü merkezleri olan Osmanbey, Merter ve Çağlayan ise imalattan ziyade uluslararası toptan ticaretin, mağazaların, perakende ve yönetim merkezlerinin yer aldığı birer showroom alanına dönüşmüş durumda.

Rekabet Gücünü Zayıflatan 4 Temel Baskı

Saha araştırmasında üretici firmaların altını çizdiği ana sorunlar, sektörün uluslararası pazarlardaki rekabet gücünün kan kaybettiğini gösteriyor:

1. Yüksek Enflasyon ve İş Gücü Maliyetleri: Büyüyen gider kalemleri birim maliyetleri tırmandırıyor.

2. Finansmana Erişim Engelleri: Bankaların tekstil sektörünü riskli kategoride değerlendirmesi, kredi ve sermaye akışını zorlaştırıyor.

3. Döviz Kuru Baskısı: Mevcut kur politikaları ihracat avantajını daraltıyor.

4. Yurt Dışı Yatırımlarında Uyum Krizleri: Ucuz iş gücü veya gümrüksüz erişim imkânları nedeniyle yurt dışına yatırım yapan firmalar, bu kez nitelikli iş gücü bulma ve adaptasyon sorunlarıyla karşı karşıya kalıyor.

"Üretim Kayabilir Ama İstanbul 'Beyin Merkezi' Kalacak"

Ekonomik koşullar sebebiyle geleceğe dair karamsar bir tablo çizilse de raporda öne çıkan en net tespit, tekstil sektörünün İstanbul’dan tamamen kopmayacağı oldu.

Sektör temsilcilerine göre İstanbul; Ar-Ge, tasarım, pazarlama, moda yönlendirmesi, finansman yönetimi ve uluslararası ticaret açısından stratejik bir karar merkezi olma işlevini koruyacak. Fiziki imalat bantları çeperlere ve Anadolu'ya kayarken, tekstil endüstrisinin "aklı ve vitrini" İstanbul'da kalmaya devam edecek.