Diğer tarafta sürdürülebilirlik çalışmaları ve fosil yakıt karşıtlığı dolayısıyla yenilenebilir enerjilere yönelim var. Bu enerjilerden biri de jeotermal enerji. Ülkemiz deprem bölgesi olması sebebiyle jeotermal zengini bir ülkeyiz. Güzel ve eşsiz ülkemizin neredeyse her köşesinde termal su var. Yerin altı şifa kaynıyor.
Ülkemizdeki termal sular bu zamana kadar pek değerlendirilmedi. Az bir kısmı termal sağlık tesisi olarak kullanılıyor, gelişmeye açık durumda. Ülkemizdeki jeotermal suların dörtte üçü henüz kullanılmamış.
Ülkemizde 40°C' nin üzerinde 170 tane jeotermal saha bulunmakta. Türkiye jeotermal ısı potansiyeli açısından Dünya'da 7. Avrupa'da ise 5. sırada.
Yerin altındaki her su kıymetli. Ama sıcak su, doğanın ısıttığı, insanın yeryüzüne çıkarttığı sıcak su ayrı bir nimet. Hem mineral değerleri ve sağlık açısından hem de enerji üretimi açısından.
GT 2026 9. Türkiye Jeotermal Kongresi
Geçtiğimiz günlerde JESDER (Jeotermal Elektik Santral Yatırımcıları Derneği) ‘in GT 2026 9. Türkiye Jeotermal Kongresi’nde Türkiye ve dünyada jeotermal yatırımları konuşuldu. Türkiye’ deki kapasite, mevcut yatırımlar, yeni yatırımlar, yatırımcıların çeşitli sorunları, yasal mevzuatlar, zorluklar, avantajlar dezavantajlar bütün konular ilgili yerli ve uluslararası konuşmacılar tarafından anlatıldı.
Enerji temininde dışa bağımlılıktan kurtulmak için kendi elektriğimizi, enerjimizi kendimiz üretmek üzere çeşitli girişimler var. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın çeşitli çalışmaları var. Enerji ile ilgili yatırımlar yüksek maliyetli, yatırımcıya ciddi finans desteği gerektiren, uzun vadeli yatırımlar.
Jeotermal Büyük Ölçekli Yatırım
Jeotermal enerji yatırımları bazen tek bir firmanın kendi başına altından kalkamayacağı yatırımlar. Sektör bir taraftan yatırım yapıyor, diğer taraftan sorunlarını çözmeye çalışıyor. Bunlar Jesder, Jemyad gibi sektör STK’larınca raporlanmış ilgili kurumlara iletiliyor.
Jesder ve sektör aktörleri kendi konularına hakim, dünyayı takip ediyorlar. Jeotermal enerji santralleri yüksek mühendislik gerektiren, iş güvenliği ve çalışan sağlığı açısından yüksek riskli işletmeler, iş ve işlemler uzmanlık gerektiriyor.
Enerji olmadan, elektrik olmadan hayat duruyor. Ülkemiz kendi enerjisini kendi üretebilir, dışa bağımlılığı azaltabilir. Jeotermal enerji ile sadece elektrik üretilmiyor. Konut ısıtmasında, tarımda seracılıkta da kullanılıyor. Ülkemizdeki elektik üretimi için uygun olmayan jeotermal kaynaklar termal sağlık alanında kullanılabiliyor.
Suyun derinliği, gücü zemin özellikleri gibi teknik özellikler kullanım ve yatırım özelliklerini belirliyor. Bir başka detay da jeotermal yatırımlarda tesis kurulumunda % 60- 70 oranında yerli üretim malzeme kullanılması. Türkiye jeotermal yatırıma uygun tribünleri hammadde kaynağını üretemediği için yapamıyor. Ar-ge si devam eden bu konuda belki gelecekte ülkemizde yapılabilir.
Termal Sağlık
Ülkemiz dünyada termal turizm cenneti olabilir. Bu zamana kadar tam değerlendirilmemiş olmasını bir kayıp olarak görmüyorum.
Bu zamandan sonra doğru bir strateji ile değerlendirilmesi önemli bir kazanç olur. Doğru stratejiden kastım, termal su nimetinin vahşice kullanılmaması, geleceği de düşünerek planlanması, planlanırken amacın bu gün veya kısa vadede çok para kazanalım düşüncesinin olmaması, sürdürülebilir olması, çarçur edilmemesi, gerçekten işletebilecek kişi veya kurumlarca işletilmesi, termal suyun değerinin bilinmesi, bu ülke halkı için de termal suyun ve tesislerin maddi olarak ulaşılabilir olması.
Termal turizm yatırımlarının artması için suyun sahipliği konusunda ilgili bakanlıklarla yatırımcılar arasındaki anlaşmazlığın giderilmesi, giderilirken de hem yatırımcının hem de kamu yararının düşünülmesi önem taşıyor. Bu konu hızlıca çözüm bekleyen bir konu.
GT 2026’ da paylaşılan bilgiler kıymetli ve ülkemiz için oldukça önemliydi. Jeotermal sektörü güçlü bir sektör. Jesder başkanı Ufuk Şentürk’ü, ekip arkadaşlarını ve emeği geçenleri kutluyorum.
Sözün özü; Ülkemizde jeotermal yatırımları hız kazanacak gibi görünüyor. Turizm ve enerji alanında jeotermal yatırımlar bütünsel planlanmaya ve yeni yatırımcılara muhtaç.
Not: Bu yazı yazarı tarafından organik zeka ile yazılmıştır.
Öğr. Gör. Tümay MERCAN