Ceza Hukukunda ön ödeme, Cumhuriyet savcısının soruşturma sonucunda şüphelinin suçu işlediğine dair yeterli şüphe ortaya koyan delile ulaşmasına rağmen, iddianame düzenlemeyerek, şüphelinin para cezası ödemesi karşılığında kovuşturmaya yer olmadığı kararıyla uyuşmazlığı ortadan kaldırmasına olanak tanıyan bir kurumdur. Ön ödeme, ceza muhakemesinde esasen bir muhakeme engeli niteliğindedir. Bu nedenle, ön ödeme önerisi yapılmadan ve bu önerinin sonucu beklenmeden yargılamaya devam edilmesi mümkün değildir. Şayet ön ödeme yapılırsa, soruşturma aşamasında kamu davası açılmaz ve Cumhuriyet savcısı tarafından kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir. Eğer dosya kovuşturma aşamasına gelmişse ve bu aşamada ön ödeme gerçekleştirilirse, bu durumda mahkeme tarafından kamu davasının düşmesine karar verilir. Ön ödemeye tabi suçlar konusunda üç temel kural bulunmaktadır. Bu kurallar Türk Ceza Kanunu’nun m.75/1’de düzenlenmiş olup, sadece adli para cezası yaptırımını gerektiren suçlar ve kanunda öngörülen cezanın üst sınırı altı ayı geçmeyen suçlar da ön ödeme kapsamına girmektedir.
Ancak burada önemli bir istisna bulunmaktadır. Ön ödeme önerisi yapılacak suçun uzlaşma kapsamında olan suçlardan olmaması gerekmektedir. Dolayısıyla suç, sadece adli para cezasını gerektiriyor ya da cezasının üst sınırı altı ayı geçmiyor olsa bile, eğer uzlaşmaya tabi bir suç ise, bu durumda ön ödeme önerisi yapılamaz.
Öte yandan cezalarına bakılmaksızın ön ödeme uygulanacak suçları ise; yardım veya bildirim yükümlülüğünün yerine getirilmemesi suçu (TCK m.98/1), hakaret suçu (TCK m.125), genel güvenliğin taksirle tehlikeye sokulması suçu (TCK m.171), çevrenin taksirle kirletilmesi suçu (TCK m.182/1), özel işaret ve kıyafetleri usulsüz kullanma suçu (TCK m.264/1), suçu bildirmeme suçu (TCK m.278/1-2) ve son olarak 6831 Sayılı Orman Kanunu m.108 1. fıkrası uyarınca; orman mallarının aykırı olarak kesildiğini, taşındığını veya toplandığını bildiği halde taşıyanlar, biçenler, işleyenler, kabul edenler, kullananlar, satanlar, satın alanlar veya bulunduranlar olarak ön ödemeye tabi olan suçları sıralayabiliriz.
ÖN ÖDEME ÖNERİSİ NASIL YAPILIR?
Soruşturma aşamasında şüpheliye yapılan ön ödeme önerisinde, belirlenen para cezasının tebliğinden itibaren on gün içinde ödemesi bildirilir. Kovuşturma aşamasında ise ön ödeme yapılması iki halde söz konusu olur: ya Cumhuriyet savcısı tarafından iddianame yazılmaksızın kamu davasının açılmış olması ya da yargılama sırasında suçun niteliğinin değişmiş olması halinde ön ödeme önerisi yapılmaktadır. Soruşturma aşamasında olduğu gibi, kovuşturma aşamasında da belirlenen süre içerisinde yargılama giderleriyle para cezasının birlikte ödenmesi gerekmektedir.
Hemen belirtelim ki, soruşturma veya kovuşturma aşamasında yapılacak ön ödeme önerisi Tebligat Kanunu hükümleri uyarınca yapılması gerekmektedir. Aksi halde usulüne uygun yapılmayan tebligat, ön ödeme önerisinin yapılmamış sayılmasına neden olacaktır. Böyle bir durumda ise, dosyada biçimsel açıdan bir ön ödeme ihtarı bulunmasına rağmen tekrar ön ödeme ihtarı yapılabilmektedir.
ÖN ÖDEME İLE DOSYANIN KAPANMASI TAZMİNAT DAVASI AÇILMASINI ENGELLER Mİ?
Bilindiği üzere tazminat davası, hukuka aykırı bir eylem veya işlem nedeniyle malvarlığında meydana gelen eksilme veya üzüntü, elem, yıpranma gibi zararların istendiği bir dava türüdür. Dolayısıyla ön ödeme önerisi üzerine ödemenin yapılması ile kamu davasının açılmaması veya ortadan kaldırılması halinde dahi maddi ve manevi tazminat davası açılabilmesi mümkündür.
Gördüğünüz üzere, yalnızca “Ceza Hukukunda Ön Ödeme” başlıklı tek bir içeriğimizde bile son derece dikkat gerektiren, takibi güç ayrıntılar mevcuttur. Ucu bucağı olmayan hukuk ilminde kendi başınıza hareket etmemenizi, çoğu kez tek bir hamle hakkınız olan hukuki işlerde liyakatine ve sadakatine güvendiğiniz bir hukukçuya danışarak, mümkün mertebe profesyonel destek alarak işlerinizi yürütmenizi tüm saygımız ve nezaketimizle hatırlatmak isteriz.
Hukuki konularda güncel ve temel bilgi sahibi olmak için takipte kalın!