BİST
93616
ALTIN
209.964
DOLAR
5.3415
STERLİN
6.8665
EURO
6.0906

ENERJİDE 2015 BÖYLE GEÇTİ

Türkiye'de 2015 enerji gündemine, Türkiye'nin hava sahasını ihlal eden Rus uçağının düşürülmesinin ardından gerginleşen Türk-Rus ilişkileri damga vurdu

ENERJİDE 2015 BÖYLE GEÇTİ

Türkiye'de 2015 enerji gündemine, Türkiye'nin hava sahasını ihlal eden Rus uçağının düşürülmesinin ardından gerginleşen Türk-Rus ilişkileri damga vurdu

21 Aralık 2015 Pazartesi 11:28
5560 Okunma
ENERJİDE 2015 BÖYLE GEÇTİ
ANKARA (AA) - Türkiye'de ve dünyada, bu yıl enerji sektörü oldukça yoğun gelişmelere sahne oldu. Türkiye'nin hava sahasını ihlal eden Rus uçağının düşürülmesi, Türk Akımı doğalgaz projesi görüşmelerinin durdurulması, ülke genelinde yaşanan elektrik kesintisi, bir yılı aşkın süredir devam eden İran ve P5+1 ülkelerinin nükleer müzakerelerinin sonuçlanması ve İtalyan Eni şirketinin Mısır açıklarındaki Zohr sahasındaki doğalgaz keşfi, 2015'e damgasını vuran önemli enerji gelişmeleri arasında yer aldı.

AA muhabirinin derlediği bilgilere göre, 2015 yılında hem Türkiye hem de küresel enerji sektöründe önemli gelişmeler yaşandı. Enerji sektöründe, Türkiye'nin hava sahasını ihlal eden Rus uçağının 24 Kasım'da düşürülmesiyle iki ülke arasındaki ilişkilerin zayıflaması öne çıktı. Suriye'nin Bayırbucak bölgesinde, Türkiye sınırı yakınında Su 24 tipi Rus savaş uçağı, Türk hava sahasını ihlal edince, angajman kuralları çerçevesinde düşürüldü. Bunun ardından Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Türkiye'ye yönelik ekonomik tedbirler içeren yaptırım kararını imzaladı. Gözler aynı zamanda iki ülkenin ortak yürüttüğü Türkiye'nin planlanan ilk nükleer enerji santrali Akkuyu ve Türk Akımı doğalgaz boru hattı projelerine çevrildi. 

- Türk Akımı rafa kaldırıldı

Putin 1 Aralık 2014'te Türkiye'ye yaptığı ziyaret sırasında Güney Akımı projesinin iptal edildiğini, yerine "Türk Akımı" projesinin planlandığını açıkladı. Şubat ayında Türkiye'nin Moskova Büyükelçisi Ümit Yardım, Rusya gazını Türkiye'ye taşıyacak "Türk Akımı" projesiyle ilgili teknik çalışmalara başlandığını bildirdi. Dönemin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Taner Yıldız ve Gazprom Başkanı Aleksey Miller "Türk Akımı" boru hattı projesinin muhtemel rotası üzerinde 4 saatlik bir helikopter turu gerçekleştirerek teknik incelemelerde bulundu. 14 Eylül'de ise Rus enerji şirketi Gazprom Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Aleksandır Medvedev, Moskova'da gazetecilere yaptığı açıklamada, "Türk Akımı'nın inşasına öngörüldüğü tarihte başlanmaması nedeniyle, planlandığı gibi 2016 sonunda açılması mümkün görünmüyor" dedi. 3 Aralık'ta Miller, Türkiye'nin Türk Akımı doğalgaz projesi konusunda kendilerine herhangi bir şekilde başvurmadığını ve görüşmelerin durduğunu belirtti. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 5 Aralık 2015'te Türk akımı projesinin Rusya tarafından durdurulduğu yönünde çıkan haberlere yönelik, "Tam aksine Türk Akımı, taleplerimizin karşılanmaması sebebiyle bir süredir tarafımızdan rafa kaldırılmış bir projedir" ifadelerini kullandı.

Temel atma töreni 14 Nisan'da Mersin'de gerçekleştirilen Akkuyu Nükleer Santral Projesi ile ilgili 17 Aralık'ta konuşan Rusya Devlet Başkanı Putin, Akkuyu konusunda kararın şirketlere ait olduğunu vurgulayarak, “Ekonomik çıkarlarımıza zarar verecek bir adım atmayız” dedi.

Öte yandan, 25 Haziran'da EPDK tarafından Akkuyu Nükleer Anonim Şirketine 36 aylığına ön lisans verildi.

- Rusya ile doğalgazda tahkim süreci

Dönemin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Yıldız, 27 Şubat'ta doğalgaz fiyatları için Rusya ile yaptıkları görüşmeler sonucunda yüzde 10,25'lik indirim konusunda anlaştıklarını bildirdi. Ali Rıza Alaboyun ise 13 Kasım'da Türkiye’nin Rus gazında yüzde 10,25’den daha büyük bir indirim talep ettiğini söyledi. Alaboyun 27 Ekim'de resmi olarak bu konuda tahkime gidildiğini açıkladı.

BOTAŞ 26 Ekim'de yaptığı yazılı açıklamada Gazprom ile yapılan müzakereler sonucunda 29 Aralık 2014 tarihinden geçerli olmak üzere doğalgaz alımında anlaşma fiyatının indirilmesi ve indirim oranı üzerinde mutabakata varıldığını buna rağmen fiyat indirimine ilişkin varılan mutabakata istinaden imzalanması gereken zeyilnamelerin Gazprom Export tarafından imzalanmadığı kaydedildi. BOTAŞ, anlaşmanın verdiği hak kapsamında konuyu uluslararası tahkime götürme kararı aldı ve süreci başlatacağını Gazprom Export’a 26 Ekim 2015'te yazılı olarak bildirdi.

- 2015 üç enerji bakanı gördü

Taner Yıldız, 1 Mayıs 2009'da 60. Hükümet'te gerçekleşen kabine değişikliği sonucu Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı görevini üstlenirken, bu görevi 28 Ağustos 2015'e kadar yürüttü.

Türkiye'de 7 Haziran milletvekili genel seçimlerinden sonra, ortaya çıkan tablodan bir icraat hükümeti çıkmayınca seçim hükümeti kuruldu. Yaz aylarında koalisyon oluşturulması için yapılan görüşmelerin sonuç vermemesiyle 45 günlük süre bitiminde 28 Ağustos'ta oluşturulan seçim hükümetinde, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı görevini Ali Rıza Alaboyun üstlendi.

Genel seçimlerin 1 Kasım'da yenilenmesiyle seçmen yine sandığa gitti. Bu kez  AK Parti, oyların yüzde 49’unu toplayarak birinci parti çıktı ve meclisteki 550 sandalyeden 317’sini kazandı. Yeni kabinenin 24 Kasım'da açıklanmasıyla, 64. Hükümet'te Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığına getirilen Berat Albayrak, törenle görevi Ali Rıza Alaboyun'dan devraldı. Albayrak, bu yıl görev yapan üçüncü Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı olurken, görevi devraldiği Alaboyun ise 18 Aralık'ta bakan yardımcılığına atandı. 

- Ulusal Yenilenebilir Enerji Eylem planı tanıtıldı

 Enerjide yılın son haftalarında yoğunlaşan ve siyasetin ön plana çıktığı bu gelişmeler öncesinde de sektörde önemli olaylar yaşandı. Şubatta güneş enerjisine dayalı üretim tesisi kurmak için yapılan önlisans yarışmaları sonuçlandı ve kazanan 23 şirketin 230 megavat elektrik üreteceği bildirildi. Aynı ay içerisinde Uluslararası Enerji Ajansı İcra Direktörlüğü'ne oy birliğiyle Fatih Birol seçildi. Birol IEA direktörlüğü görevine 1 Eylül'de başladı. 

Önemli gündem maddelerinden biri de şubatta Ulusal Yenilenebilir Enerji Eylem Planının oluşturulmasıydı. Yıldız, tanıtım toplantısında yaptığı konuşmada, Türkiye'nin su, rüzgar, güneş, jeotermal ve biyokütle gibi yerli ve yenilenebilir enerji kaynaklarıyla beraber büyümesine devam edeceğini belirtti.

Mart ayının başında Taner Yıldız, Kandil dağı eteklerinde Hindırın ve Çoman sahalarında petrol aranacağını duyurdu. Aynı dönemde, yerli sismik araştırma gemisi "TURKUAZ" da denize indirildi.

- TANAP'ta temeller atıldı

Taner Yıldız, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığındaki Boru Hatları ile Petrol Taşıma Anonim Şirketi (BOTAŞ), Azerbaycan Cumhuriyeti Devlet Petrol Şirketi (SOCAR) ve BP arasındaki Trans Anadolu Doğalgaz Boru Hattı Projesi (TANAP) Ortaklar Anlaşması'nın 13 Mart'taki imza törenine katıldı. TANAP temel atma töreni 17 Mart'ta Kars’ta gerçekleşti.

Yatırım teşviki kapsamına alınan TANAP, sabit yatırım tutarı 23,2 milyar liraya karşılık gelen TANAP, KDV istisnası, gümrük vergisi muafiyeti, sigorta primi işveren hisse desteğinden yararlanacak. 

- Ülke genelindeki elektrik kesintisi

Türkiye'de enerji gündemine 31 Mart'ta ülke genelinde gün boyu yaşanan elektrik kesintisi damgasını vurdu. Türkiye Elektrik İletim AŞ (TEİAŞ) yetkililerinden alınan bilgiye göre, birçok bölgede hayatı aksatan elektrik kesintileri nakil hatlarında saat 10.36'da yaşanan sorun nedeniyle meydana geldi. 

Başbakan Ahmet Davutoğlu, "elektrik kesintilerinde terör saldırısı ihtimalinin sorulması" üzerine, "Bütün ihtimaller araştırılıyor. Enerji Bakanlığında kriz masası oluşturuldu" ifadelerini kullandı. Gün boyu süren çalışmalar sonucunda elektrik kademeli olarak bölgelere tekrar verilmeye başlandı. Aynı gün saat dokuzdan sonra dönemin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Taner Yıldız, Slovakya'daki temasları sırasında, ülke genelinde iletim hatlarında enerji verilmeyen yer kalmadığını bildirdi. Yıldız, 1 Nisan'da ülke genelindeki elektrik kesintilerine ilişkin, ilgili kuruluşların genel müdürleriyle toplantı yaptı.

Elektrik kesintilerini takiben 6 Nisan'da TEİAŞ Genel Müdürü Kemal Yıldır istifa etti.

- EPİAŞ devreye girdi

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK), 1 Nisan'da Enerji Piyasaları İşletme Anonim Şirketi'nin (EPİAŞ) faaliyetlerini yürütmesi ve organizasyon yapısına ilişkin usul ve esasları düzenledi. Yönetmeliğe göre, şirketin pay sahiplerinden oluşan genel kurul, yedi üyeden oluşan yönetim kurulunu belirleme yetkisine sahip olacak. Genel kurul aynı zamanda yönetim kurulu başkanını, üç yılda bir olmak üzere seçecek. EPDK Başkanı Mustafa Yılmaz, 1 Eylül'den itibaren EPİAŞ'a 49 yıl süreyle piyasa işletim lisansı verildiğini, gün içi piyasası, gün öncesi piyasası ve dengesizliklerin ulaştırılması faaliyetlerinin bundan böyle EPİAŞ tarafından yürütüleceğini söyledi. 

Hazirandaysa Türkiye'deki elektrik sektöründe yaşanan önemli gelişmeler arasında, Türkiye ile Gürcistan arasında elektrik enterkoneksiyonlarının geliştirilmesi için imzalanan mutabakat zaptının Bakanlar Kurulu tarafından onaylanması yer aldı.

Ayrıca yine Haziran'da Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) öncülüğünde, 41 milyon lira bütçeli Milli Rüzgar Enerji Sistemleri Geliştirilmesi ve Prototip Türbin Üretimi (MİLRES) Projesi kapsamında üretilen ve testleri tamamlanan ilk yerli rüzgar türbininin elektrik üretimine hazır hale getirildi.

- Boru hatlarına saldırılar

Boru hatlarına düzenlenen sabotajlar 2015'te de devam etti. 28 Temmuz'da Türkiye-İran doğalgaz boru hattının, Türkiye-İran sınırının 15 kilometre içerisinde, Ağrı sınırları içerisindeki bir noktasına sabotaj düzenlenerek boru hattının patlatıldığı açıklandı.

Kerkük-Yumurtalık petrol boru hattının, Şırnak'ın Cizre ilçesine 5 kilometre mesafedeki bir noktasına ise 29 Temmuz'da saldırı düzenlendiği bildirildi.

Ağustos'ta da boru hatlarına düzenlenen saldırılar sürdü. Kars'ın Sarıkamış ilçesinden geçen Bakü-Tiflis-Erzurum Doğalgaz Boru Hattı'nda terör örgütü PKK mensuplarının düzenlediği saldırı sonucu patlama meydana geldi.

- Kuzey Irak petrol parası Halkbank'ta

Eylül'de Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) Başbakanı Neçirvan Barzani, ihraç edilen petrol parasının Halkbank üzerinden ülkesine aktarılacağını bildirdi. 2 Aralık 2014'te imzalanan anlaşmaya göre Kuzey Irak yönetimi Irak milli petrol şirketinin kontrolünde günlük 550 bin varil petrolü Türkiye'ye ihraç edecek, bunun karşılığında Bağdat'taki merkezi hükümetten 2015 yılı bütçesindeki payını eksiksiz alacaktı. Ancak Bağdat'ın, Erbil'in bütçesini eksik göndermeye devam etmesi üzerine IKBY Başbakanı Neçirvan Barzani, temmuz ayında bölgesel yönetimin içinde bulunduğu mali kriz nedeniyle, kendi petrollerini bağımsız olarak satacaklarını açıkladı.

Irak anayasasına göre ülkenin genel bütçesinden Kürt bölgesine yüzde 17'lik bir pay düşüyor. Bu da yıllık 17 milyar dolar ediyor. Ancak merkezi Irak hükümeti, "bütçede yeterli miktarda para yok" diyerek, Kuzey Irak'a merkezi bütçeden payını düzenli aktarmıyor.

- İran ve P5+1 nükleer müzakereler olumlu sonuçlandı

İran ile dışişleri bakanı yardımcıları düzeyinde sürdürülen nükleer müzakereler, 22 Şubat'ta ABD Dışişleri Bakanı John Kerry ve İran Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif arasında İsviçre'nin Cenevre kentinde başladı. İran'la Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Konseyi'nin 5 daimi üyesi ve Almanya (P5+1 ülkeleri) arasında nükleer müzakerelerde 14 Temmuz'da Viyana'da anlaşmaya varıldı. Kerry, P5+1 ülkeleriyle İran arasında varılan nükleer anlaşmanın uygulanmasının takip edilmesi amacıyla 17 Eylül'de ana koordinatör atadı.

Varılan anlaşmayla İran nükleer araştırma programı ve uranyum zenginleştirme faaliyetlerinde kısıtlamaya gitmeyi kabul ederken, P5+1 ülkeleri gelecek yıl İran üzerindeki ekonomik, finansal ve enerji yaptırımları kaldırmayı planlıyor. Tarihi anlaşmanın ardından, Almanya, İtalya, Japonya, Çin, Fransa, Avusturya, İspanya, Polonya, Danimarka ve Rusya Tahran'ı ziyaret ederek ülkeyle ekonomik ilişkilerin geliştirilmesi ve petrol ve doğalgaz kaynaklarına yatırım için ülkeye ziyaretlerde bulundu. Uzmanlara göre, İran'ın sadece doğalgaz sektörü 20 milyar doların üzerinde yatırımı çekebilir.

- Yılın ikinci yarısındaki diğer küresel gelişmeler

Temmuzda İngiliz petrol şirketi BP, Meksika Körfezi'nde yaşanan petrol sızıntısı nedeniyle açılan davalarda 18,7 milyar dolar ödenmesi kaydıyla anlaşmaya vardı.

Mısır açıklarında 30 Ağustos'ta Zohr isimli sahasında 850 milyar metreküp olarak tahmin edilen doğalgaz rezervi bulundu. Akdeniz'in en büyük doğalgaz rezerv keşfi olarak nitelendirilen gaz ile Mısır'ın, kendi iç doğalgaz piyasasını doyurabilen hatta tekrar ihracatçı duruma geçebilecek duruma gelmesi bekleniyor.

Dünya gündemine damgasını vuran bir diğer olay ise eylülde ABD Çevre Koruma Ajansı'nın (EPA), VolksWagen (VW) marka araçlarda keşfettiği emisyon testleri manipüle etmesi oldu.

EPA, VW'nin ABD'de sattığı bazı dizel motorlu araçların, yanıltıcı bir yazılımla emisyon testlerinin manipüle edilmesinden dolayı çevreyi standartlardan 40 kat daha fazla kirlettiğini açıkladı. EPA'ya göre, Alman otomobil üreticisi Volkswagen, egzoz sistemini olduğundan daha temiz gösteren yazılıma ek olarak, 2014-2016 arasında üretilen 3 litre dizel motorlu Porche ve Audi SUV araçlara, emisyon sistemlerinin test yapılmayan zamanlarda kapatılmasını sağlayan bir cihaz yerleştirdi. 

Bunun üzerine, VW Ekim'de 28 Avrupa Birliği (AB) ülkesinde, egzoz emisyon testi manipülasyonu yaptığı belirlenen toplam 8,5 milyon aracı geri çağıracağını açıkladı. 

- Küresel ısınmaya karşı güç birliği sağlandı

Paris'te 30 Kasım-11 Aralık tarihlerinde gerçekleştirilen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği 21. Taraflar Konferansı'nda (COP21) küresel ısınmaya karşı alınacak önlemler, 195 ülkenin oy birliğiyle kabul edildi.

Konferansta, ülke delegelerinin oy birliğiyle kabul edilen anlaşma metninde, küresel ortalama sıcaklık artış limitinin 100 yıllık süreçte 1,5 ila 2 derece arasında sınırlandırılması konusunda uzlaşıldı. Anlaşmada, küresel ortalama sıcaklık artışının sınırlandırılması, fosil yakıtların aşamalı olarak azaltılması ve ciddi temiz enerji yatırımlarının hızlandırılmasını gündeme getirdi.

- Petrol fiyatları dibe vurdu

Uluslararası enerji piyasalarında en yaygın kullanılan Brent türü ham petrolün fiyatı, Haziran 2014'te 115 dolara kadar yükseldikten sonra, küresel ekonomideki yavaşlama, Asya ülkelerinin büyüme hızının azalması, piyasalardaki yüksek petrol arzı, OPEC'in ham petrol üretimini kısmama kararları ve ABD dolarının değer kazanmasıyla, yüzde 68 değer kaybederek, 14 Aralık'ta 2008'den beri görülen en düşük seviye olan varil başına 36,33 dolara kadar geriledi. 

- İsrail ile yumuşama 

Yılın son günlerindeyse Türkiye'nin İsrail ile anlaştığı gerçekleşen özür dilemenin ardından Mavi Marmara olayındaki mağdurların ailelerine verilecek tazminat konusunda uzlaşma sağlandığı haberleri üzerine, bu ülkede doğalgaz yatırımı yapmak için gelişmeleri izleyen özel sektör açısından olumlu bir hava esmeye başladı.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Berat Albayrak 17 Aralık'ta bir televizyon kanalına verdiği mülakatta, özel sektörün İsrail'de görüşmeleri olduğunu ve burada yaşanacak olumlu gelişmelerin her iki ülkeye de katkıları olacağını belirterek, şu an itibarıyla resmi düzeyde enerji konusuyla ilgili somut bir yorum yapmanın mümkün olmadığını söyledi. 

Aynı mülakatta, Bakan Albayrak, 'Türk halkına vermek istediğiniz bir mesaj var mı' yönündeki soruya ise Rusya ile yaşanan kriz sonrasında enerji arz güvenliği konusunda herhangi bir endişenin olmaması gerektiğini, hükümet olarak yaşanabilecek kriz senaryolarına dayalı maksimum mesai ile değişik kaynak ve senaryolar üzerine çalışan bir ekip bulunduğunu ifade etti. 


Son Güncelleme: 21.12.2015 11:29
Yorumlar
Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.