BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, BM Genel Merkezi'nde düzenlediği basın toplantısında hem Orta Doğu'daki son gelişmeleri hem de iklim krizinin ulaştığı boyutu değerlendirdi. Kıbrıs görüşmelerinden Gazze Şeridi'ndeki ateşkes sürecine, Hürmüz Boğazı'ndaki krizden küresel gıda güvenliğine kadar birçok başlıkta değerlendirmelerde bulunan Guterres, uluslararası topluma diplomasi çağrısı yaptı. Ayrıca aşırı sıcaklıkların artık geleceğin değil bugünün krizi olduğunu vurgulayan Guterres, hükümetleri acil önlem almaya davet etti.

Kıbrıs için yeni '5+1' toplantısı hazırlığı

Konuşmasına Kıbrıs temaslarını değerlendirerek başlayan Guterres, taraflarla yürütülen görüşmelerin ardından yeni bir '5+1' formatındaki toplantı için hazırlıklara başlanacağını açıkladı. Guterres, 'İleriye dönük yol haritası üzerine yaptığımız görüşmeler ışığında, güven artırıcı yöntemler ve içerik konusunda yeterli hazırlıklar yapıldıktan sonra bir başka '5+1' toplantısı düzenlemeye karar verdim; halihazırda sağlanan uzlaşmayı da göz önünde bulundurarak, toplantının başarılı olması için gerekli şartları oluşturmak üzere her iki taraf ve garantörlerle istişare içinde çalışacağız' ifadelerini kullandı.

'Dünya artık daha fazla savaşı kaldıramaz'

Guterres, konuşmasının önemli bölümünü Orta Doğu'daki çatışmalara ayırdı. Körfez'deki askeri gerilimin başlamasının üzerinden 6 ay geçtiğini belirten Guterres, başlangıçta bölgesel olan çatışmanın artık küresel istikrarsızlığın temel unsurlarından biri haline geldiğini söyledi. Hürmüz Boğazı üzerinden ticaretin büyük ölçüde durduğunu, enerji piyasalarının sarsıldığını, gıda ve gübre fiyatlarının hızla yükseldiğini ifade eden Guterres, tedarik zincirlerinin zarar gördüğünü ve milyonlarca insanın yoksulluk riskiyle karşı karşıya bulunduğunu dile getirdi. Dünya Gıda Programı'nın (WFP) yaklaşık 45 milyon kişinin ciddi gıda güvensizliği riski altında olduğu yönündeki uyarısını hatırlatan Guterres, son günlerdeki tek olumlu gelişmenin ABD Başkanı Donald Trump'ın Hamas'ın silahsızlanması ve İsrail'in Gazze'den çekilmesini içeren anlaşmayı duyurması olduğunu belirtti. Guterres, Hürmüz Boğazı ve Babülmendep Boğazı'nda uluslararası seyrüsefer özgürlüğünün yeniden sağlanması ve diplomasinin ön plana çıkması gerektiğini vurgulayarak, 'Bölgedeki tüm cephelerde çatışmalar sona ermelidir, bölge ve dünya artık daha fazla savaşı kaldıramaz' dedi.

'İklim krizi hızını artırıyor'

Basın toplantısının ikinci bölümünde iklim değişikliğine dikkat çeken Guterres, El Nino hava olayının etkilerinin beklenenden daha güçlü hissedildiğini söyledi. Son dönemde yaşanan sıcak hava dalgaları, orman yangınları ve rekor deniz suyu sıcaklıklarının yalnızca başlangıç olduğunu belirten Guterres, Dünya Meteoroloji Örgütü'nün tahminlerine göre Ağustos-Ekim döneminde dünyanın büyük bölümünde sıcaklıkların normalin üzerinde seyredeceğini aktardı. Guterres, 'İklim krizi hızını artırıyor. Aşırı sıcaklık, uzun zamandır 'sessiz katil' olarak adlandırılıyor. Ancak bu tanım bile krizi hafife alıyor olabilir, çünkü dünya çapında aşırı sıcaktan kaynaklanan ölümler büyük ölçüde eksik sayılıyor. Aşırı sıcakla bağlantılı birçok ölüm, sıcağın belirleyici bir rol oynadığı durumlarda bile asla bu şekilde kaydedilmiyor. Bildiklerimiz ise son derece endişe verici. Aşırı sıcak, dünyanın her bölgesinde gün geçtikçe artan bir ölçekte can almaktadır' dedi.

Aşırı sıcaklıkların yalnızca çevresel değil aynı zamanda ekonomik ve insani bir kriz olduğunu ifade eden Guterres, milyonlarca insanın sağlık, gıda ve geçim kaynaklarının tehdit altında bulunduğunu söyledi.

Fosil yakıt projelerinin gelecekteki sıcak hava dalgalarına etkisi

Guterres, aşırı sıcaklarla mücadele için 4 temel öncelik belirlediklerini açıkladı. Bunların; erken uyarı sistemlerinin güçlendirilmesi, çalışanların sıcak hava şartlarında korunması, şehirlerin ve binaların aşırı sıcaklara dayanıklı hale getirilmesi ve en önemlisi fosil yakıt kullanımının azaltılması olduğunu ifade eden Guterres, hükümetlerin yeni fosil yakıt projelerini sürdürmesini eleştirdi. Guterres, 'Bugün onaylanan her yeni fosil yakıt projesi yarının sıcak hava dalgalarını daha tehlikeli hale getiriyor. Isınma turu bitti. Ana etkinliği bekleyemeyiz' ifadelerini kullandı.

'Fosil yakıt lobisi gerçeği gizlemeye çalışıyor'

Basın mensuplarının sorularını da cevaplayan Guterres, iklim krizinin yeterince ciddiye alınmamasının iki temel nedeni bulunduğunu söyledi. Bunlardan birinin Ukrayna ve Orta Doğu gibi güvenlik krizlerinin gündemi sürekli meşgul etmesi olduğunu belirten Guterres, ikinci nedenin ise fosil yakıt endüstrisi ile bazı ülkelerin iklim krizinin boyutlarını küçümseyen kampanyalar yürütmesi olduğunu ifade etti. BM'nin bundan sonraki süreçte daha açık konuşacağını belirten Guterres, hükümetlere iklim krizinin insanlık için varoluşsal bir tehdit olduğunun anlatılması gerektiğini vurguladı.

Gazze anlaşması için taraflara çağrı

Gazze'de açıklanan anlaşmaya ilişkin soruyu da cevaplayan Guterres, tarafların üzerinde uzlaşılan yol haritasını herhangi bir şüphe veya gecikmeye mahal vermeden uygulaması gerektiğini söyledi. Sürecin baltalanmaması çağrısında bulunan Guterres, 'Şimdi her iki tarafın da üzerinde anlaşılanları hayata geçirme zamanıdır' dedi.

İran destekli milislerin faaliyetlerine ilişkin soruya da cevap veren Guterres, Irak hükümetinin ülkenin hiçbir aktör tarafından vekalet savaşlarının aracı olarak kullanılmaması yönündeki kararlılığını desteklediklerini belirtti. Guterres, güç kullanımının yalnızca devletin yetkisinde olması gerektiğini ifade ederek BM'nin Irak hükümetinin bu yaklaşımının arkasında olduğunu söyledi.

WFP'ye daha fazla destek çağrısı

Dünya Gıda Programı'nın (WFP) finansmanı hakkında yöneltilen soru üzerine Guterres, liderlik sürecinin doğal şekilde ilerlediğini belirterek, asıl önceliğin kurumun etkinliğini artırmak olduğunu söyledi. Gıda güvenliği alanında mevcut yardımın ihtiyaçların gerisinde kaldığını vurgulayan Guterres, 'Elimizdeki sınırlı kaynaklarla dünyanın en savunmasız insanları için elimizden geleni yapacağız' dedi.

ABD'de Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro ve eşi Cilia Flores hakkında yürütülen ceza davasında yeni bir aşamaya geçildi. New York Güney Bölgesi Federal Mahkemesi'nde Maduro ve Flores'in durum duruşması yapıldı. Duruşma sonucu yargılama takvimi netleşirken, davaya ilişkin duruşma öncesi süreç ile yargılamanın başlayacağı tarih de belirlendi. Federal Yargıç Alvin Hellerstein'ın başkanlığında görülen duruşmada mahkeme, davanın 1 Haziran 2027'de görülmeye başlanmasına karar verdi. Yaklaşık 15 dakika süren duruşmada Maduro ve eşi söz almazken, her iki isim de haklarındaki suçlamaları reddetti.

Savunmanın ilk hamlesi dokunulmazlık talebi olacak

Mahkemeye sunulan ortak takvime göre savunma tarafı ilk duruşma öncesi başvurularını 2 Eylül 2026 tarihine kadar mahkemeye sunacak. Bu başvurular arasında en dikkat çeken başlığın ise Maduro'nun 'devlet başkanı sıfatı nedeniyle ABD mahkemelerinde yargılanamayacağı' yönündeki dokunulmazlık talebi olması bekleniyor. Savunmanın bu başvurusunun ardından ABD Adalet Bakanlığı, 2 Ekim 2026'ya kadar görüşünü mahkemeye sunacak. Savunmanın buna cevabı ise 16 Ekim 2026 tarihinde verilecek. Tarafların ilk tur hukuki itirazlarının Kasım 2026'da yapılacak sözlü duruşmada ele alınması planlanıyor.

Delil paylaşımı iki aşamada tamamlanacak

Mahkemenin kabul ettiği takvime göre hükümet, gizli olmayan delillerin büyük bölümünü 22 Eylül 2026 tarihine kadar savunma tarafına teslim edecek. Bunun ardından ulusal güvenlik kapsamında değerlendirilen gizli belgelerin önemli kısmının ise 15 Kasım 2026 tarihine kadar paylaşılması hedefleniyor. Ancak ABD Adalet Bakanlığı, bu sürecin diğer federal kurumların çalışmalarına bağlı olduğunu, gecikme yaşanması halinde takvimin yeniden düzenlenmesini talep edebileceğini mahkemeye bildirdi. Ayrıca gizli belgelerin paylaşımının, Gizli Bilgi Usulleri Yasası (CIPA) kapsamında yeni hukuki süreçleri de beraberinde getirebileceği belirtildi.

İkinci tur başvurular 2027'de yapılacak

Mahkeme takvimine göre taraflar ilk aşamanın tamamlanmasının ardından ikinci tur duruşma öncesi başvurularını gerçekleştirecek. Savunmanın ikinci tur başvurularını 11 Ocak 2027 tarihinde sunması planlanırken, hükümetin buna cevabını 18 Şubat 2027'de vermesi bekleniyor.

Tarafların son yazılı beyanlarını 11 Mart 2027 tarihinde tamamlamasının ardından hükümet aynı gün gizli bilgilerle ilgili CIPA'nın 4. maddesi kapsamındaki başvurusunu yapacak. Bu sürecin tamamlanmasının ardından dava 1 Haziran 2027'de jüri önünde görülmeye başlanacak.

Taraflar erteleme talebinde bulunabilecek

Mahkeme dosyasında yer alan ortak dilekçede tarafların belirlenen tüm tarihler için erteleme talebinde bulunma haklarını saklı tuttukları belirtildi. Ayrıca savunma avukatları, mahkemenin dokunulmazlık veya yargı yetkisine ilişkin itirazlar hakkında karar vermemesi halinde ikinci aşama takviminin ertelenmesini talep edebileceklerini de kayda geçirdi.

Öte yandan mahkeme binası dışında toplanan bir grup, Maduro karşıtı pankartlar açarak eski devlet başkanı aleyhinde sloganlar attı.

Davanın geçmişi

ABD, Nicolas Maduro ve eşi Cilia Flores'i uluslararası uyuşturucu kaçakçılığı ve 'narkoterörizm' suçlamalarıyla yargılıyor. Ocak ayında Venezuela'da düzenlen bir askeri operasyonla ABD'ye getirilen Maduro ve Flores, New York Güney Bölgesi Federal Mahkemesi'nde tutuklu olarak yargılanıyor.

Bugünkü durum duruşmasında davanın esası görüşülmezken, önümüzdeki aylarda izlenecek hukuki süreç ve yargılama takvimi kesinleşmiş oldu. Davanın en kritik aşamasını ise savunmanın eylül ayında sunması beklenen dokunulmazlık başvurusu oluşturacak. Bu başvuruya ilişkin mahkemenin vereceği kararın, davanın seyrini doğrudan etkileyebileceği değerlendiriliyor.

ABD ile İran arasında sağlanan anlaşmanın ardından küresel enerji piyasalarında yaşanan normalleşme, petrol ve akaryakıt fiyatlarına da yansıdı. İran ile yaşanan gerilim sırasında hızla yükselen petrol fiyatları, Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiğinin yeniden canlanması ve arz endişelerinin azalmasıyla savaş öncesinden bu yana en düşük seviyesine geriledi. Bu gelişme, ABD'de dizel yakıt fiyatlarının da yaklaşık üç buçuk ay sonra ilk kez galon başına 5 doların altına düşmesini sağladı.

Hürmüz Boğazı'ndaki hareketlilik fiyatları aşağı çekti

ABD-İran anlaşmasının ardından Hürmüz Boğazı'nın yeniden güvenli şekilde kullanılacağına yönelik beklentiler, küresel petrol piyasalarında satış baskısını artırdı. MarineTraffic verilerine göre, dünyanın en kritik enerji geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı'ndaki tanker trafiği son 24 saatte iki katına çıkarak şubat ayının sonundan bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. Boğazdaki hareketliliğin yeniden artmasıyla birlikte, savaş döneminde oluşan arz kesintisi endişeleri önemli ölçüde azalırken, küresel petrol fiyatları da ABD-İran çatışmasının başlamasından bu yana görülen en düşük seviyeye geriledi.

Ham petrol 70 doların altına düştü

ABD-İran Savaşı nedeniyle 120 doları aşan brent ham petrolde, anlaşmanın ardından düşüş devam ederken, bugün 70 doların altına inerek 69 dolardan işlem gördü.

ABD'de dizel fiyatı 3 ay sonra kritik seviyenin altına indi

Petrol fiyatlarındaki gerileme, ABD'deki akaryakıt fiyatlarına da yansıdı. Amerikan Otomobil Birliği (AAA) verilerine göre ülkede dizelin ortalama perakende satış fiyatı çarşamba günü galon başına 4,98 dolara düştü. Böylece dizel yakıt fiyatı, mart ayının ortasından bu yana ilk kez 5 doların altına gerilemiş oldu. Dizel fiyatı nisan ayında galon başına 5,69 dolarla zirveye çıkarken, ABD ile İran arasındaki savaş öncesinde ise ortalama 3,76 dolar seviyesinde bulunuyordu.

ABD'de benzin fiyatı 4 doların altına düştü

İran savaşı sürecinde, ABD genelindeki ortalama benzin fiyatı galon başına en yüksek 4,48 dolar seviyesini görmüştü. İki ülke arasındaki anlaşmanın sağlanması ile benzinin galon fiyatı ortalaması ülke genelinde 4 doların altın düşerek, 3,90 dolara satılmaya başladı. Savaş öncesi ise ülke genelinde benzinin galon fiyatı 2,90 ile 2,99 dolar arasında satılıyordu.

Savaş sürecinde maliyetler hızla yükselmişti

Çatışmaların başlamasıyla birlikte Hürmüz Boğazı'nın kapanabileceği endişesi, başta dizel olmak üzere enerji ürünlerinde sert fiyat artışlarına neden olmuştu. Körfez ülkelerindeki rafinerilerde üretilen yakıtların dünya pazarına ulaştırılmasında kritik öneme sahip olan boğazdaki risk, küresel tedarik zincirini olumsuz etkileyerek taşımacılık, enerji üretimi ve ısınma maliyetlerini artırmıştı. Son haftalarda ise tanker trafiğinin yeniden normale dönmesi, İran petrolüne yönelik bazı yaptırımların geçici olarak hafifletilmesi ve Washington ile Tahran arasındaki diplomatik temaslarda ilerleme kaydedilmesi fiyatların yeniden gerilemesinde etkili oldu.

Beyaz Saray maliyetleri düşürmek için ek adımlar attı

Enerji fiyatlarını kontrol altına almak amacıyla Beyaz Saray da çeşitli önlemleri devreye aldı. Bu kapsamda Jones Yasası'nın bazı hükümlerine geçici muafiyet sağlanırken, Stratejik Petrol Rezervi'nden piyasaya petrol satışı gerçekleştirildi. Buna rağmen uzmanlar, küresel petrol piyasasında arzın halen sıkı seyrettiğine dikkat çekiyor.

ABD'nin küresel piyasada giderek 'son çare tedarikçisi' rolünü üstlenmesi nedeniyle ülkedeki dizel stoklarının mevsim normallerinin oldukça altında kaldığı belirtiliyor. Uzmanlar ayrıca, dünyanın önemli dizel ihracatçılarından Rusya'nın ihracatını yeniden kısıtlaması halinde küresel fiyatlar üzerinde yeni bir baskı oluşabileceği uyarısında bulunuyor.

Trump'tan benzin fiyatları için inceleme talimatı

ABD Başkanı Donald Trump ise benzin fiyatlarındaki düşüşün beklendiği kadar hızlı gerçekleşmediğini belirterek, Adalet Bakanlığı'na akaryakıt fiyatlarının incelenmesi talimatını verdi. Trump yönetimi, enerji maliyetlerindeki gerilemenin tüketiciye daha hızlı yansımasını hedeflediklerini açıkladı.

ABD Başkanı Donald Trump'ın 80. yaş gününü Beyaz Saray bahçesinde düzenlenen dünyanın en büyük karma dövüş sanatları (MMA) organizasyonu olan Ultimate Fighting Championship (UFC) organizasyonuyla kutlarken, Trump'ın politikalarına karşı çıkan 'No Kings' (Kral Yok) hareketi de ülke genelinde yeni bir protesto dalgası başlattı. Organizatörler, ülke çapında düzenlendikleri etkinliklerle hem ABD Anayasasında Birinci Değişiklik kapsamında güvence altına alınan temel özgürlüklere dikkat çekmeyi hem de Trump yönetimine karşı tepkilerini ortaya koydu. Geçtiğimiz yıl milyonlarca kişinin katıldığı ilk 'No Kings' eylemlerinin yıl dönümüne denk gelen organizasyon kapsamında konserler, topluluk etkinlikleri, izleme partileri ve çeşitli protestolar gerçekleştirildi. Etkinliklerin merkezinde, New York'taki Town Hall salonunda gerçekleştirilen 'Rise Up, Sing Out: A Concert for the First Amendment' (Ayağa Kalkın, Sesinizi Yükseltin: Birinci Yasa Değişikliği İçin Konser) etkinliği düzenlendi. Organizatörler tarafından 'şarkı, dayanışma ve eylem dolu moral verici bir akşam' olarak tanımlanan 90 dakikalık programda ünlü sanatçılar ve oyuncular sahne aldı. Yoğun güvenlik önlemlerinin aldığı konserde şarkıcılar Rufus Wainwright, Bette Midler ve Patti Smith'in yanı sıra oyuncular Julia Roberts, Lily Gladstone ve Jane Fonda da yer aldı. Programın yüzlerce topluluk etkinliğinde canlı olarak izlendiği, ayrıca çeşitli sosyal medya platformları ve YouTube kanalları üzerinden yayınlandığı belirtildi.

'Amerika'nın hikayesini halk yazacak'

'No Kings' (Krallara Hayır) organizatörleri etkinliğin internet sitesinde yayımladıkları açıklamada, ABD'nin 250. kuruluş yıl dönümüne yaklaşırken ülkenin geleceğine ilişkin önemli bir tercih yapılacağını savundu. Açıklamada, 'Amerika 250. yıldönümüne yaklaşırken, anlatacağımız hikaye konusunda bir seçimimiz var. Güçlü lider siyaseti ve yolsuzluğun bu anı tanımlamasına izin verebiliriz. Ya da Amerika'nın hikayesini, ırk, geçmiş, kimlik, inanç ve topluluk fark etmeksizin insanların bir araya gelerek haklarımızı savunması ve halk gücüne dayalı bir gelecek inşa etmesiyle ilgili hale getirebiliriz' ifadelerine yer verildi. Organizatörler, konserin ABD Anayasası'nın Birinci Değişikliği ile güvence altına alınan temel özgürlükleri kutlamak amacıyla düzenlendiğini belirtti. Açıklamada ifade özgürlüğü, din özgürlüğü, basın özgürlüğü, barışçıl toplanma ve protesto hakkının etkinliğin temel temaları arasında yer aldığı ifade edildi. Protesto organizatörleri, söz konusu özgürlüklerin Trump'ın ikinci başkanlık döneminde baskı altında olduğunu öne sürdü.

Beyaz Saray'dan sert tepki

Beyaz Saray Sözcü Yardımcısı Abigail Jackson ise etkinliklere ilişkin yaptığı açıklamada protestoları küçümseyen bir tavır sergiledi. Jackson, Spectrum News'e yaptığı değerlendirmede, 'Bu Trump delilik terapisi seanslarıyla ilgilenen tek kişiler, bunları haber yapmak için para alan gazetecilerdir' ifadelerini kullandı.

Şentürk, 'Dünya genelinde milyonlarca sivil, kara mayınları, patlamamış mühimmat ve diğer savaş kalıntıları nedeniyle kalıcı fiziksel engellere maruz kalmaktadır. Bu bireyler çoğunlukla zaten kırılgan olan toplumlarda hem engellilikle hem de çatışma sonrası yıkımın getirdiği ağır şartlarla aynı anda mücadele etmek zorunda kalmaktadır. Savaş kaynaklı engellilik, yalnızca bireysel bir trajedi değildir, aynı zamanda yapısal bir adaletsizlik ve bu kişilerin rehabilitasyon hizmetleri, protez ve yardımcı teknolojileri, psikolojik destekleri ve erişilebilir altyapıya olan ihtiyacı acil ve desteklenmelidir. Bu ihtiyaç geciktirilemez' dedi.

Dünya Engelliler Birliği ve Dünya Engelliler Vakfı Başkanı görme engelli sanatçı Metin Şentürk, Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi'nin Taraf Devletler Konferansı (COSP) kapsamında New York'taki BM Genel Merkezi'nde düzenlenen programlara katılarak engelli hakları alanındaki çalışmalarını anlattı. Şentürk, özellikle savaşlar ve mayınlar nedeniyle engelli hale gelen bireylerin yaşadığı sorunların küresel ölçekte ele alınması gerektiğini vurguladı.

'Bir toplum için en önemli hedeflerden biri, engelli ve yaşlıların yaşamın her yönüne tam olarak dahil edilmesi'

Şentürk, Azerbaycan ile birlikte düzenlenen ortak yan etkinlikte yaptığı konuşmada, 'Dünya Engelliler Birliği olarak herhangi bir toplum için en önemli hedeflerden birinin, engelli ve yaşlı kişilerin toplumsal yaşamının her yönüne tam olarak dahil edilmesi olduğunu bilip yürekten inananlardanız. Kapsayıcılık sadece bir insan hakları ilkesi değil, aynı zamanda medeniyet, eşitlik ve insan onuruna saygının bir ölçütüdür. Ancak erişilebilirlik olmadan gerçek kapsayıcılık sağlanamaz. Engelli ve yaşlı bireylerin topluma entegre edilmesine yönelik ilk adım, çevrelerini çevre dostu haline getirmektir. Erişilebilirlik bir lüks değil, insanların bağımsızlık yaşamasına, serbest hareket etmesine ve eğitim, iş, turizm, sağlık ve sosyal faaliyetlere eşit bir şekilde katılmasını sağlayan bir gerekliliktir. Bu nedenle Dünya Engelliler Birliği olarak erişilebilirlik sertifikası programını başlattık ve sürdürüyoruz. Bu sertifika programıyla engelli ve yaşlıların erişilebilirlik standartlarını başarıyla uygulayan şehirler, belediyeler için bir takdir nişanesidir. Ayrıca bu sertifika şirketleri ve kamu tesislerini erişilebilirlik standartlarını benimsemeye ve daha kapsayıcı olmaya teşvik etmektedir. Engelli dostu şehirler girişiminde dünya çapında birçok şehirde erişilebilirlik olan bağlılıklarını göstererek bu sertifikayı almış olmalarından gurur duyuyoruz' ifadelerini kullandı.

'Gerçek değişim politikaları, insanların günlük yaşamlarında görebilecekleri ölçülebilir sonuçlara dönüştüğünde gerçekleşir'

Şentürk, 'Engelli yönetmeliklerini sahada uygulamadan yönetmeliğe koymak engelli kişilere gerçek bir fayda sağlamamaktadır. Gerçek değişim politikaları pratik eylemlere erişilebilir altyapıya ve insanların günlük yaşamlarında görebilecekleri ölçülebilir sonuçlara dönüştüğünde gerçekleşir. Bugün erişilebilir teoriden pratiğe geçilmelidir ve uygulanmalıdır. Biz de web sitemizde yakın zamanda Dünya Engelliler Birliği sertifikasını almış tüm şehir ve tesisleri gösteren etkileşimli bir dünya haritası eklemiş bulunmaktayız. Bu haritaya baktığınızda engelli ve yaşlı kişilerin dünya çapında erişilebilir yerleri kolayca bulabileceğini, güvenle belirleyebileceğini sağladığımızı göreceksiniz. Dahası yakın bir gelecekte haritaya çok daha fazla yer eklenebilmesi için şu anda farklı ülkelerde çok incelemeler yapılmakta ve değerlendirmeler yapılmaktadır. Bu kurumları değerlendiren çalışmalar yapılmaktadır. Ancak bu sadece binalar veya standartlarla ilgili bir çalışma değildir' dedi.

'Savaş kaynaklı engellilik, yalnızca bireysel bir trajedi değildir, aynı zamanda yapısal bir adaletsizlik'

Şentürk, 'Bu bağlamda özellikle dikkat çekmek istediğimiz bir konu, silahlı çatışmaların ve savaşların yol açtığı engellilik gerçeğidir. Dünya genelinde milyonlarca sivil, kara mayınları, patlamamış mühimmat ve diğer savaş kalıntıları nedeniyle kalıcı fiziksel engellere maruz kalmaktadır. Bu bireyler çoğunlukla zaten kırılgan olan toplumlarda hem engellilikle hem de çatışma sonrası yıkımın getirdiği ağır şartlarla aynı anda mücadele etmek zorunda kalmaktadır. Savaş kaynaklı engellilik, yalnızca bireysel bir trajedi değildir, aynı zamanda yapısal bir adaletsizlik ve bu kişilerin rehabilitasyon hizmetleri, protez ve yardımcı teknolojileri, psikolojik destekleri ve erişilebilir altyapıya olan ihtiyacı acil ve desteklenmelidir. Bu ihtiyaç geciktirilemez' şeklinde konuştu.

Uluslararası topluma çağrı

Hükümetlerin, uluslararası kuruluşların ve sivil toplumun çatışmadan etkilenen bölgelerde erişilebilir yaşam alanları, sağlık tesisleri ve istihdam fırsatları oluşturmak için somut taahhütler vermeleri gerektiğini belirten Metin Şentürk, 'Mayın temizleme çalışmaları ise bu sürecin ayrılmaz bir parçası olmak zorundadır. Zira erişilebilir bir çevre önce güvenli bir çevreden geçer. Biz de Dünya Engelliler Birliği olarak silahlı çatışmalardan etkilenen engelli bireylerin Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi'nin kapsamındaki tüm haklardan eksiksiz yararlanmaları gerektiğine inanmaktayız. Bu kişiler görülmez kılınmamalı, istatistiklere indirgenmemelidir. Her biri onurlu bir yaşam sürmeye, topluma tam katılım, sağlama ve geleceğini yeniden inşa etme hakkına sahiptir. Bu nedenle uluslararası toplumu çatışma sonrası iyileşme planlarının merkezine engelli hakları perspektifini yerleştirmeye ve bu alanda bağlayıcı mekanizmalar geliştirmeye davet etmekteyiz. Bu nedenle biz kardeş cumhuriyetimiz Azerbaycan devleti ile bu çalışmada birlikte olmaktan şahsım başında olduğum Dünya Engelliler Vakfı ve başında olduğum küresel çatı örgütü olan Dünya Engelliler Birliği ile sizlerle bir arada olup bu duyguyu, bu samimiyeti, bu kardeşliği paylaşmaktan onur duyuyorum. Azerbaycan bizim kardeş cumhuriyetimiz, kardeş ülkemizdir. Bugün ve bundan sonraki tüm çalışmalarında yanınızda olacağımı taahhüt ediyor, Beni her aradığınızda, yanınızda bulacağınıza dair sözümü burada bütün kalbimle ve bütün samimiyetimle vermek istiyorum' ifadelerini kullandı.

'Hayat, tek tip insana göre değil, her tip insana göre'

Paneldeki konuşmasının ardından katılımcılar tarafından alkışlanan Şentürk, etkinlik sonrasında yaptığı değerlendirmede, 'Az önce Azerbaycan kardeş cumhuriyetimizle ortaklaşa etkinliğimizi yaptık. Etkinliğimizdeki konuşmamda zaten duyacaksınız ama biz Engelli Hakları Sözleşmesine Taraf Devletler Toplantısının bütün haklarının mayınlar yüzünden kara mayınları patlamamış mühimmat ve diğer gerekçelerle savaş yüzünden, mayınlar yüzünden ya da savaş mühimmatları yüzünden engelli kalıp ve öyle yaşamak zorunda olan insanların aynı haklara sahip olması noktasından başladık. Onlar için rehabilitasyon ihtiyaç olan her desteğin sürdürülebilirlik ve kapsayıcılık çerçevesine alınması noktasında fikirlerimizi beyan ettik. Malum, insanlar bu şekilde mayınlar yüzünden engelli kaldıktan sonra yeni bir hayat inşa etmeleri de gerekiyor. Çünkü hayat devam ediyor. İnşallah faydalı olacağız. Hayat, tek tip insana göre değil, her tip insana göre. Dünya da tek tip insana göre değil, her tip insana göre dizayn edildiğinde biz bunları bir daha konuşmuyor olacağız inşallah' ifadelerini kullandı.

Birleşmiş Milletler'deki yoğun programı boyunca erişilebilirlikten savaşların yol açtığı engellilik sorunlarına, rehabilitasyon hizmetlerinden uluslararası iş birliklerine kadar birçok konuda temaslarda bulunan Şentürk, engelli bireylerin toplumsal yaşama tam ve eşit katılımı için yürütülen küresel çalışmalara ilişkin mesajlarını uluslararası platformda paylaşmayı sürdürdü.