Dünyanın dört bir yanında 15 Temmuz Demokrasi ve Milli Birlik Günü'nün 10'uncu yıl dönümü vesilesiyle programlar düzenlenmeye devam ediyor. Kırgızistan'ın başkenti Bişkek'teki Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi (KTMÜ) Rektörlük Konferans Salonu'nda 15 Temmuz Demokrasi ve Milli Birlik Günü'nün 10'uncu yıl dönümü vesilesiyle düzenlenen programda şehitler anıldı.

Programa, Türkiye'nin Bişkek Büyükelçisi Mekin Mustafa Kemal Ökem, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Kırgızistan Temsilcisi Osman Tahir, KTMÜ Rektörü Prof. Dr. Alpaslan Ceylan ve KTMÜ Rektör Vekili Almaz İbrayev'in yanı sıra diplomatlar, akademisyenler ve öğrenciler katıldı.

Şehitler için yapılan 1 dakikalık saygı duruşuyla başlayan programda, Türkiye ve Kırgızistan milli marşlarının okundu, ardından 15 Temmuz şehitleri için Kur'an-ı Kerim tilaveti yapıldı ve dualar edildi. 15 Temmuz darbe girişimini anlatan belgeselin gösterildiği etkinlikte Cumhurbaşkanlığı İletişim Bakanı Burhanettin Duran'ın 15 Temmuz'a ilişkin görüntülü mesajı da katılımcılara izletildi.

'Aklınızı ve iradenizi kimseye teslim etmeyin'

Programda konuşan Büyükelçi Ökem, 15 Temmuz 2016 gecesi FETÖ'nün Türk Silahlı Kuvvetleri içine sızdırdığı mensupları aracılığıyla demokratik yollarla seçilmiş hükümeti, Cumhurbaşkanı, anayasal düzeni ve milletin iradesini hedef alan bir darbe girişiminde bulunduğunu hatırlattı.

FETÖ'nün eğitimi araç olarak kullandığını söyleyen Ökem, 'Bu gerçek bizlere çok önemli bir hususu göstermektedir. Eğitim doğruyu yanlıştan ayırabilen, aklını ve vicdanını özgürce kullanabilen, ülkesine ve insanlığa karşı sorumluluk hisseden bireyleri yetiştirmektir. KTMÜ ortak tarihimizin, ortak kültürümüzün, ortak dil dünyamızın ve ortak geleceğimizin yaşayan bir sembolüdür. Üniversitemizin uluslararası sıralamalarda elde ettiği başarılar hepimiz için gurur kaynağıdır. Bu başarıda emeği bulunan rektörlüğümüzü, akademisyenlerimizi, öğrenci personelimizi gönülden tebrik ediyorum. Bir hususu daha hatırlatmak isterim. Aklınızı ve iradenizi kimseye teslim etmeyin. Hangi isim, hangi yapı hangi çevre olursa olsun sizi sorgulamaktan, düşünmekten kendi vicdanınızla karar vermekten uzaklaştıran her anlayışa karşı dikkatli olun' dedi.

Türkiye'nin 15 Temmuz sonrasında FETÖ ile mücadelesini hukuk devleti ilkeleri çerçevesinde kararlılıkla sürdürdüğünü söyleyen Ökem, 'Bu mücadelenin yalnızca Türkiye'nin güvenliği açısından değil örgütün faaliyet gösterdiği tüm ülkelerin kamu düzeni ve kurumsal güvenliği açısından da önem taşımaktadır. Gençlerimizin FETÖ ve benzeri yapılardan korunması, eğitimin şeffaf, bilimsel ve ahlaki temeller üzerinde yükselmesi hepimizin ortak sorumluluğudur' ifadelerini kullandı.

'Düşmana karşı dimdik ayakta durmalıyız'

KTMÜ Rektörü Prof. Dr. Alpaslan Ceylan ise konuşmasında, 'Su uyur, düşman uyumaz' atasözünü hatırlatarak, 'Daha bir, iki gün önce bine yakın terör örgüt üyesine operasyon düzenlendi. Bu gösteriyor ki düşman uyumuyor. O halde biz de uyurken bir gözümüz açık olmalı düşmanın tuzaklarını yapmış olduğu her türlü ittifakları çözmek ve bunlara karşı dimdik ayakta durmalıyız. Demokrasiye kast edenlere millet gerekli cevabı vermiştir. Bu millet kahraman bir millettir, dualı bir millettir. Bu millet sadece kendinin değil kendinden ümidi var olan bütün coğrafyaların ümididir, geleceğidir, inşallah ileride de öyle olacaktır. Bu bir zaferdir, bu zaferi bize sağlayan bütün kahraman şehirlere, gazilere şükranlarımızı arz ediyoruz' ifadelerini kullandı.

Program, akademisyenlerin 15 Temmuz darbe girişimini farklı yönleriyle ele aldığı konferansın ardından sona erdi.

Kırgızistan'ın Issık-Göl bölgesinde vergi ve yatırım teşvikleri sunacak olan Tamçı Özel Finans ve Yatırım Bölgesi hizmete girdi. Issık-Göl bölgesindeki Tamçı köyünde kurulan bölgenin açılış törenine Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, Kırgızistan'da görev yapan yabancı ülke diplomatik temsilcileri, uluslararası kuruluşların temsilcileri ve çok sayıda davetli katıldı.

Cumhurbaşkanı Caparov törende yaptığı konuşmada, ülkesinin ekonomik kalkınmasının yeni döneminde önemli bir proje olan bu özel bölgeyi hizmete açtıklarını belirterek, 'İnşallah, bu özel bölge, bölgesel ve küresel seviyedeki ekonomik süreçler için yeni yatırım alanı olarak hizmet edecektir. Bu proje, tüm Kırgızistan için uzun yıllar hizmet edecek, aynı zamanda ortaklarımız için de gelişmenin güvenilir dayanaklarından biri olacak modern ekonomik platformdur' diye konuştu.

Projeyi 5 yıl boyunca ayrıntılı şekilde incelediklerini ve dünyanın bu alandaki en başarılı uygulamalarını örnek aldıklarını belirten Caparov, özel bölgenin bu çalışmalar sonucunda hayata geçirildiğini söyledi. Caparov, 'Uluslararası ortaklar ve yatırımcılarla yapılan görüşmelerin ardından gerekli yasal düzenlemeler kabul edilerek hukuki altyapı oluşturuldu. 'Tamçı' Özel Finans ve Yatırım Bölgesi'ne ilişkin kanunla bölgenin statüsü, hukuki temeli, işleyiş esasları, yönetim yapısı, düzenleme, kayıt ve lisanslama süreçleri, anlaşmazlıkların çözüm mekanizmaları ile katılımcılara sağlanacak güvenceler belirlendi' dedi.

Caparov ayrıca, bu özel bölgenin giderek Orta Asya'da yeni nesil finans, yatırım ve yenilikçi merkezi haline geleceğini ve gelecekte dünya yatırım haritasında hak ettiği yeri alacağını söyledi. 2035 yılına kadar bu yatırım bölgesinde 3 bin 900'den fazla şirketin faaliyet göstermesinin ve 10 binden fazla yeni istihdam oluşturulmasının beklendiğini belirten Caparov, 'Bu finans merkezi her şeyden önce halkımız için özel önem taşıyor. Yeni istihdam imkanlarının oluşturulması, yeni gelir kaynaklarının ortaya çıkması, girişimciliğin gelişmesi, modern mesleklerin oluşması ve ülke ekonomisinin güçlenmesi halkın yaşamı şartları üzerinde olumlu etki oluşturacaktır' diye konuştu.

Tamçı Finans ve Yatırım Bölgesinde ticari ve yatırım anlaşmazlıkların çözümü için bağımsız, güvenilir, uluslararası düzeyde tanınmış ve İngiliz hukuki temelinde çalışan uluslararası merkezin oluşturulduğunu belirten Caparov, 'Bu önemli adım projeye olan güveni önemli ölçüde artıracak ve özel bölgenin hukuki altyapısını önemli rekabet avantajlarından biri haline getirecektir' dedi.

Caparov bu özel bölgenin uluslararası yatırımcılar için Kırgızistan'ın modern standartlar ve ilkeler doğrultusunda çalışmaya hazır, açık ve şeffaf bir ülke olduğunun güçlü bir göstergesi olacağını dile getirerek, 'Tamçı aracılığıyla dünyaya güvenilir, istikrarlı ve yüksek düzeyli projeler hayata geçirebilen yeni Kırgızistan'ı tanıtacağız. Önümüzde büyük hedefler var. Ülkemizin, ekonomisinin çapını değiştirecek projelere ihtiyacı var' diye konuştu.

Caparov, konuşmasının ardından 'Tamçı' özel finans ve yatırım bölgesinde faaliyet gösterecek ilk 5 yabancı şirkete sertifikalarını takdim etti. Ayrıca daha 15 yabancı şirketin söz konusu özel bölgede çalışmak için kayıt süreçlerinden geçtiği bildirildi.

Özel yatırım bölgesinde faaliyet gösteren şirketler için 49 yıl süreyle kurumlar vergisi, temettü vergisi, sermaye kazancı vergisi ve KDV'nin sıfır oranında uygulanacağı özel bir vergi rejiminin yürürlükte olacak. Bunun yanı sıra şirketlerin yüzde yüz yabancı sermayeli olarak kurulmasına ve elde edilen gelirlerin serbestçe yurtdışına çıkarılmasına imkan sağlanacak.

Kırgızistan'da 17 Haziran'da başlayan eski Ulusal Güvenlik Devlet Komitesi Başkanı Kamçıbek Taşiyev, eski Meclis Başkanı Nurlanbek Turgunbek Uulu ve eski Başsavcı Kurmankul Zuluşev'in iktidarı şiddet yoluyla ele geçirmeye teşebbüs suçlamasıyla yargılandığı dava sona erdi. Başkent Bişkek'teki Birincimay Mahkemesi'nin kararına göre Taşiyev, Zuluşev ve Turgunbek Uulu, 'iktidarı şiddet yoluyla ele geçirmeye teşebbüs'ten suçlu bulundu. 4 yıl hapis cezasına çarptırılan sanıkların mal varlıklarına da el konulmasına karar verildi.

Aynı davada yargılanan Kırgızistan'ın eski Taşkent Büyükelçisi Emilbek Uzakbayev, eski milletvekili Kurmanbek Dıykanbayev, eski Başbakan Yardımcısı Aalı Karaşev ile eski İçişleri Bakanı Kursan Asanov da mal varlıklarına el konulmasına ve 4 yıl hapis cezasına çarptırılmasına karar verildi. Mahkeme, sanıkların 'görevi kötüye kullanma' suçundan beraatına ve haklarında 3 yıl süreyle denetimli serbestlik uygulanmasına karar verdi. Böylece sanıkların cezalarını ceza infaz kurumunda çekmeyeceği belirtildi.

Eski Ulusal Güvenlik Devlet Komitesi Başkanı Taşiyev'in avukatı İkramidin Aytkulov yaptığı açıklamada, mahkeme kararına katılmadığını ve kararı temyize götüreceklerini söyledi.

İktidarı şiddet yoluyla ele geçirme girişimi

Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov'un yakın çalışma arkadaşı olarak bilinen Taşiyev, 10 Şubat'ta Cumhurbaşkanı tarafından Ulusal Güvenlik Devlet Komitesi Başkanlığı görevinden alınmıştı. Görevden almanın nedeni, aralarında milletvekilleri, eski bakanlar, eski başbakanlar ve diğer siyasetçilerin de bulunduğu 75 kişinin Meclis Başkanı ile Cumhurbaşkanı'na erken cumhurbaşkanlığı seçimi ilan edilmesi çağrısında bulunan bir mektup göndermesi olmuştu. Cumhurbaşkanı Caparov ise Taşiyev'i görevden almasına ilişkin yaptığı açıklamada, 'Bu kararı, ülkemizin ve halkımızın birliği için aldım. Dostluğumuzu herhangi bir pozisyona veya çıkara bağlamak yanlış. Bu kadar hızlı karar alarak dostumu da koruduğumu düşünüyorum. Çünkü etrafında dolaşan ak sakallar mı diyelim, gök sakallar mı diyelim dostumu yoldan saptırıyordu. Taşiyev'in adını kalkan olarak kullanarak milletvekillerine, üst düzey hükümet yetkililerine ve önde gelen kamu figürlerine yaklaşmaya başladılar ve 'Generalin tarafına geçin' dediler. Taşiyev'i görevden almasaydım bahsettiğim yönde iş yürütenlerin çabalarıyla bu sözler daha da güçlenerek, devlet yapısında çalışanlar arasında ve toplum içinde bölünmelere ve hatta çatışmalara yol açabilirdi. Bu nedenle dostumu görevden almak zorunda kaldım. Devletin istikrarı benim için her şeyden üstündür' ifadelerini kullanmıştı.

Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, 15 Mart'ta yapılan referandumda kabul edilen yeni anayasanın bugün yürürlüğe girmesi dolayısıyla halka hitaben bir mesaj yayımladı. Yeni anayasanın yürürlüğe girmesi dolayısıyla halkı kutlayan Cumhurbaşkanı Tokayev, 'Bugün egemen Kazakistan'ın tarihinde yeni bir dönem başlıyor. Ülkemiz, istikrarlı ilerleme, siyasi ve ekonomik reformlar ile kapsamlı modernleşme yoluna giriyor. Bugün, siyasi sistemin köklü bir şekilde yeniden yapılandırılmasını, devletin ve sivil toplumun temel kurumlarının dönüşümünü simgeliyor. Halkımız, 15 Mart'ta düzenlenen ulusal referandumda ülkemizin gelecek onlarca yıldaki gelişim yönünü belirleyen tarihi bir tercih yaptı. Bu tarihi karar, milyonlarca vatandaşımızın gerçek vatanseverliğinin ve yüksek vatandaşlık sorumluluğunun parlak bir örneği olarak ülkemizin tarihine sonsuza dek geçecektir' ifadelerini kullandı.

Cumhurbaşkanı Tokayev, halkın iradesini yansıtan anayasanın sarsılmaz hukuki temeline dayanarak belirledikleri tüm hedeflere ulaşacaklarına ve toplumda hukuk ve düzen, çalışkanlık ve ilerleme, temizlik ile doğa sevgisi değerlerini hakim kılacaklarına inandığını belirtti.

Yeni anayasa

Kazakistan'da 15 Mart'taki referandumda seçmenlerin yüzde 88'inin destek verdiği 96 maddelik yeni anayasa iki meclisli parlamenter sistemden tek meclisli sisteme geçişi, cumhurbaşkanı yardımcılığı makamının oluşturulmasını, insan haklarının güçlendirilmesini ve çeşitli anayasal reformları öngörüyor.

Buna göre iki kanatlı parlamento kaldırılarak yerine kurultay adı verilen tek meclisli yasama organı oluşturulacak. Toplam 145 sandalyeden oluşacak kurultayın milletvekilleri, nispi temsil sistemiyle 5 yıllık süre için seçilecek.

Yeni anayasa, cumhurbaşkanı yardımcılığı makamının kurulmasını öngörüyor. Cumhurbaşkanı yardımcısı, kurultayın onayıyla cumhurbaşkanı tarafından atanacak. Cumhurbaşkanının görevden ayrılması, istifası veya görevini yerine getirememesi halinde yetkileri cumhurbaşkanı yardımcısına devredilecek.

Anayasaya göre başbakan, cumhurbaşkanı tarafından kurultayın onayıyla atanacak. Kabine üyeleri ise kurultay ile istişare edildikten sonra başbakan tarafından belirlenecek.

Devlet kurumları ile yerel yönetim organlarında Kazakça'nın yanı sıra Rusça da kullanılacak. Böylece Rusça, daha önce olduğu gibi Kazakça ile eşit statüde değil, Kazakça'nın yanında kullanılacak.

Yeni anayasa ayrıca, ulusal diyalog platformu olarak halk konseyinin oluşturulmasını öngörüyor. Anayasada evlilik, bir erkek ile bir kadının birliği olarak tanımlanırken, çalışma gücüne sahip çocuklara, çalışamayacak durumda olan ebeveynlerine bakma yükümlülüğü getiriliyor. Yeni anayasa ile ölüm cezası mutlak olarak yasaklanırken, dijital ortam da dahil olmak üzere kişisel verilerin korunması anayasal güvence altına alınıyor.