Haziran ayında geçen aylara göre değerlendirildiğinde bütçe performansında hafif bir bozulma olduğu görülmekte. Bütçe açığı geçen yılın aynı ayına göre önemli oranda artarken, faiz dışı denge de yine açık geçen yıla göre daha fazla oldu. Haziran ayında 5.4 milyar TL bütçe açığı verilirken, faiz dışı açık 2.1 milyar TL oldu Geçen yılın aynı ayında 2.5 milyar TL bütçe açığı verilirken; faiz dışı açık 1.4 milyar TL’ydi. Haziran ayında bütçe açığında oluşan bu artışta, borç stokunun vade yapısına bağlı olarak faiz ödemelerinin geçen yılın aynı ayına gre artması ve faiz dışı bütçe giderlerindeki artış önemli rol oynadı. Faiz dışı giderlerdeki bu artışra yatırım giderleri ile sosyal yardım giderlerindeki artış ile yerel yönetim paylarındaki yükselme etkili oldu. Bütçe ve vergi gelirleri ise Haziran ayında artmaya devam etti.
Yılın Ocak-Haziran dönemi rakamlarına bakıldığında bütçe açığının 15.4 milyar TL, faiz dışı fazlanın 12.1 milyar TL olduğu görülmekte. Geçen yılın aynı döneminde bütçe açığı 23.2 milyar TL olurken; faiz dışı fazla 4 milyar TL düzeyindeydi. Yılın ilk altı aylık döneminde giderler reel fiyatlarla değişmezken, gelirler artış gösterdi. Bütçe açığında da geçen yılın aynı dönemine göre önemli oranda gerileme oldu.
Ocak-Haziran döneminde toplam giderlerin reel olarak değişmediği ve ancak %0.1 arttığı görülmekte. Aynı dönemde faiz dışı giderler geçen yılın aynı dönemine göre reel olarak %2.2 artarak 108.9 milyar TL, faiz giderleri ise %7.4 oranında azalarak 27.6 milyar TL oldu. Cari transferler ise reel olarak %2.9 arttı. Sosyal yardım ve sağlık ödemeleri reel olarak %1.1 arttı ve 28.4 milyar TL oldu. Tarımsal destekleme ödemeleri 4.6 milyar TL olurken; yerel yönetim payları ise 9.99 milyar TL oldu. Buna ek olarak, sosyal güvenlik kurumlarına devlet primi giderlerinde önemli oranda artış oldu. Bu artışta 15 Ocak 2010 tarihinden itibaren genel sağlık sigortası kapsamına alınan kamu personeli için genel sağlık sigortası primi ödenmeye başlaması etkili oldu. Buna paralel olarak mal ve hizmet alım giderlerinde ise bir gerileme kaydedildi.
Aynı dönemde bütçe gelirleri ise reel olarak %9 oranında artış gösterdi. Vergi gelirleri reel olarak %14.1 artarken, vergi dışı gelirlerde %13.2’lik bir azalma oldu. Vergi gelirlerinde, gelir vergisi ile banka ve sigorta muameleleri vergisi dışındaki kalemlerde önemli oranda artış kaydedildi.
Başta da değindiğimiz gibi Haziran ayı bütçe performansındaki bozulma dikkat çekmekte. Bu durum yılın ilk altı ayındaki başarılı performansı değiştirmese de, gelecek aylar açısından daha dikkatli olunmasına da işaret etmekte. Özellikle 12 Eylül’de düzenlenecek olan referandum öncesinde kamu harcamalarında ve tarımsal destekler ile yerel yönetim payları gibi harcama kalemlerinde artış olması ihtimali var. Daha da önemlisi gelecek yıl yapılacak olan genel seçimler öncesinde de bütçede kamunun harcama tarafında daha eli açık olması beklenebilir. Ayrıca, yılın ikinci yarısında gerek iç talep artışında ve ekonomik faaliyetlerde meydana gelebilecek yavaşlama; gerek küresel ekonomide ve özellikle AB ülkelerinde ekonomik toparlanmanın ivme kaybedecek olması gibi beklentilerle, bütçede gelir tarafı ve özellikle vergi performansı olumsuz etkilenebilir. Tüm bu risk unsurlarına rağmen, hükümetin bu yıl bütçe hedeflerini gerçekleştirme konusunda başarılı olacağı yönündeki değerlendirmemiz halen sürmekte. Bu çerçevede, Mecliste bu ay sonunda yasalaşması beklenen Mali Kural uygulaması ise uzun vadede bütçe harcamalarının kontrolü konusunda önemli bir aşamayı oluşturacak.
UYARI NOTU: Bu rapor Turkland Bank A.Ş. (T-Bank) tarafından güvenilir olduğuna inanılan kamuya açık kaynaklardan elde edilen bilgiler kullanılmak suretiyle, sadece bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup, hiçbir şekilde finansal enstrümanların alım veya satımı konusunda tavsiye veya finansal danışmanlık hizmeti sağlanması olarak yorumlanmamalıdır. T-Bank bu raporda yer alan bilgilerin doğru ve tam olması konusunda herhangi bir şekilde garanti vermemektedir. T-Bank bu raporda yer alan bilgilerde herhangi bir bildirimde bulunmaksızın değişiklik yapma hakkına sahiptir. Bu rapor ve içindeki bilgilerin kullanılması nedeniyle doğrudan veya dolaylı olarak oluşacak zararlardan T-Bank hiçbir şekilde sorumluluk kabul etmemektedir.
